🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thiền khi đau răng giữa đêm

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Hai giờ sáng. Cả nhà đang ngủ. Bạn mở mắt, nhìn lên trần nhà. Răng đau. Đau nhói, từng cơn, như có ai lấy kim chích vào chân răng. Bạn trở mình. Đau hơn. Bạn ngồi dậy, uống nước. Nước lạnh chạm vào răng, buốt lên tận óc. Bạn ôm mặt, nghĩ: sao lại đau vào lúc này, sao không đau ban ngày để còn đi khám.

Đau răng giữa đêm là một nỗi khổ rất riêng. Nó không nguy hiểm đến tính mạng, nhưng nó không cho bạn ngủ. Mà không ngủ được thì mọi thứ đều tệ hơn. Bạn nằm đó, nghe tiếng kim đồng hồ, nghe tiếng quạt, nghe tiếng răng mình đau. Càng chú ý, càng đau. Càng muốn hết đau, càng đau.

Lúc đó, bạn làm gì? Hầu hết chúng ta làm hai việc: chống lại cơn đau, hoặc chạy trốn cơn đau. Chống lại là nghiến răng, gồng người, cau mày, như thể gồng lên thì đau sẽ sợ mà đi. Chạy trốn là tìm mọi cách để quên: bấm điện thoại, xem video, nghĩ chuyện khác. Cả hai cách đều không ăn thua. Cơn đau vẫn ở đó. Nó không sợ bạn gồng. Nó cũng không biến mất vì bạn lờ nó đi.

Thiền có một cách khác: không chống, không chạy, chỉ nhìn. Trong bài giảng về thiền Vipassana, vị giảng sư khuyên: hãy đóng bớt tai, bớt mắt, bớt mũi lại, hãy quay trở về cái bên trong, xem chuyện gì đang xảy ra. Tôi đang có sân, tôi không có sân, tôi đang có tham, tôi không có tham. Nhận biết như vậy thì tuệ phát sinh. Ý của ngài là: thay vì bị cơn đau kéo đi, hãy quay lại nhìn nó. Nhìn cho rõ. Nó đau ở đâu? Đau như thế nào? Nhói, buốt, âm ỉ, hay giật từng cơn? Khi bạn nhìn cơn đau như một người quan sát, thay vì là nạn nhân của nó, cơn đau vẫn còn đó, nhưng bạn không còn bị nó nuốt chửng nữa.

Bạn thử làm thế này. Ngồi dậy, lưng thẳng, hai tay đặt lên đùi. Nhắm mắt lại. Thở vào một hơi dài. Thở ra một hơi dài. Rồi đưa sự chú ý tới chỗ đau. Đừng gọi nó là cái răng hư, cái răng đáng ghét. Chỉ gọi nó là cảm giác. Cảm giác nhói. Cảm giác buốt. Cảm giác nóng. Bạn sẽ thấy lạ: cơn đau không phải là một khối đặc. Nó là từng đợt sóng. Lên rồi xuống. Mạnh rồi nhẹ. Giữa hai đợt sóng, có một khoảng lặng. Trong khoảng lặng đó, bạn thở. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra.

Có người sẽ nói: đau như vậy mà còn ngồi thiền, có phải là chịu đựng vô ích không? Không phải chịu đựng. Chịu đựng là gồng mình lên mà chịu. Còn đây là nhìn thẳng. Nhìn thẳng thì thấy cơn đau không to như mình tưởng. Nó chỉ là một cảm giác trong thân. Thân mình đang lên tiếng. Nó bảo: có gì đó không ổn ở đây, mai nhớ đi khám. Nghe được tiếng nói đó, mình đỡ sợ. Sợ mới là thứ làm đau thêm. Đau cộng với sợ thì thành khổ. Đau mà không sợ, chỉ còn là đau.

Bạn cũng có thể nghĩ thế này: cái răng đau là thầy dạy mình. Nó dạy mình biết thân này mong manh ra sao. Hôm qua còn ăn ngon, hôm nay đã đau. Thân mình thay đổi từng giờ. Thiền sư Tịnh Lực dạy: quán tất cả pháp vô thường, vô ngã. Nghe thì cao siêu, nhưng đau răng giữa đêm là một bài học vô thường rất thật. Không cần đọc sách cũng hiểu: cái gì cũng đổi thay, kể cả cái răng tưởng là cứng nhất trong người.

Tất nhiên, thiền không thay thuốc. Sáng mai, bạn vẫn phải đi khám răng. Đau kéo dài, sưng, sốt thì phải gặp bác sĩ, không thể ngồi thở mà khỏi. Thiền chỉ giúp bạn đi qua đêm nay một cách nhẹ nhàng hơn, thay vì vật vã trong sợ hãi và bực dọc. Nó giúp bạn ngủ lại được một chút, hoặc ít nhất là không làm đêm dài thêm vì lo lắng.

Đau răng giữa đêm, ai cũng từng trải qua. Nó không chừa ai. Nhưng người biết thở với cơn đau và người chỉ biết gồng mình chịu đau, đêm của họ dài ngắn khác nhau. Lần tới, nếu răng lại đau lúc hai giờ sáng, bạn đừng vội bật điện thoại. Hãy ngồi dậy, thở một hơi, và nhìn cơn đau như nhìn một vị khách. Khách tới rồi khách sẽ đi. Bạn chỉ cần ngồi yên, thở đều, và chờ trời sáng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 bài giảng về thiền Vipassana — tr.16 (quay trở về cái bên trong xem chuyện gì đang xảy ra; nhận biết như vậy thì tuệ phát sinh)
• Những lời dạy từ các thiền sư Việt Nam xưa — Thiền sư Tịnh Lực, tr.8 (Quán tất cả pháp vô thường, vô ngã)
Bài liên quanThiền khi xếp đồ vào vali trước chuyến đi xaThiền khi thèm ăn vặt lúc nửa đêmThiền khi mở một lá thư cũ