🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thức giấc lúc ba giờ sáng: nằm yên thở cùng hơi thở

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Ba giờ sáng. Bạn mở mắt. Phòng tối om. Mọi người đang ngủ. Chỉ có mình thức. Bạn nhắm mắt lại, cố ngủ tiếp. Nhưng đầu óc đã bắt đầu chạy. Ngày mai có việc gì? Tháng này tiền nhà, tiền học của con tính sao? Hồi chiều mình nói câu đó có làm ai buồn không? Càng cố ngủ, càng tỉnh. Càng tỉnh, càng lo. Đến bốn giờ, bạn nhìn đồng hồ lần thứ mười. Sáng nay coi như mất ngủ.

Mất ngủ giữa đêm là nỗi khổ của rất nhiều người. Người ta thường làm hai việc. Một là trằn trọc, đếm thời gian trôi. Hai là cầm điện thoại lên, lướt cho đến khi mắt mỏi. Cả hai việc đều làm mình tỉnh thêm. Ánh sáng điện thoại đánh thức não. Lo lắng đánh thức tim. Đến sáng, người mệt rã rời mà chẳng hiểu vì sao.

Thiền sư Tăng Hội dạy rằng khi nằm trên giường sắp đi vào giấc ngủ, chúng ta đều có thể sử dụng hơi thở có ý thức. Hơi thở có ý thức là phương pháp rất mầu nhiệm để nhận diện những gì đang xảy ra trong giờ phút hiện tại. Câu dạy này không chỉ dành cho lúc sắp ngủ. Nó dành cho cả lúc nửa đêm thức giấc. Vì thức giấc giữa đêm cũng là một giờ phút hiện tại. Mình có mặt ở đó. Mình thở ở đó.

Cách làm rất nhẹ. Đừng cố ngủ. Càng cố ngủ càng không ngủ được. Giấc ngủ giống như một con chim. Mình càng đuổi theo, nó càng bay xa. Mình ngồi yên, nó có thể tự đậu xuống. Hãy nằm yên. Thở vào một hơi, biết mình đang thở vào. Thở ra một hơi, biết mình đang thở ra. Không đếm. Không ép. Chỉ biết.

Khi một ý lo hiện lên, đừng đuổi theo nó. Cũng đừng đuổi nó đi. Chỉ cần biết: à, một ý lo vừa đến. Rồi quay về với hơi thở. Ý lo khác lại đến. Lại biết. Lại quay về. Cứ như vậy. Không cần thắng ý lo. Chỉ cần không đi theo nó. Mỗi lần quay về với hơi thở là một lần mình thắng một chút.

Có người hỏi: nằm thở như vậy thì có ngủ được không? Câu trả lời thành thật là: có thể ngủ, có thể không. Nhưng nằm thở yên vẫn hơn nằm trằn trọc lo. Nằm thở, thân được nghỉ. Tim chậm lại. Cơ bắp thả lỏng. Dù không ngủ, sáng dậy người vẫn đỡ mệt hơn nhiều so với một đêm vật vã. Và thường thì, khi mình thôi cố ngủ, giấc ngủ lại tự đến. Như con chim tự đậu xuống vai người ngồi yên.

Đừng bật điện thoại. Ánh sáng xanh của màn hình là kẻ thù của giấc ngủ. Đừng nhìn đồng hồ. Biết bây giờ là mấy giờ cũng không giúp mình ngủ nhanh hơn. Chỉ làm mình lo thêm. Đừng ngồi dậy đi tới đi lui. Hãy nằm yên. Thở. Biết mình đang thở.

Đêm nay, nếu bạn thức giấc lúc ba giờ sáng, hãy nhớ bài này. Không cần làm gì to tát. Chỉ nằm yên. Thở vào, biết thở vào. Thở ra, biết thở ra. Một hơi rồi một hơi nữa. Giấc ngủ đến hay không, không quan trọng bằng việc mình đã có một đêm yên. Mà một đêm yên thì sáng mai, dù ngủ ít, mình vẫn đủ tỉnh táo để sống một ngày mới.

Sáng hôm sau, đừng cố ngủ bù bằng cách nằm thêm hai tiếng. Ngủ bù làm rối đồng hồ sinh học. Hôm sau lại khó ngủ. Cứ dậy đúng giờ như mọi ngày. Uống một ly nước ấm. Ra nắng sớm một lúc. Cơ thể sẽ tự điều chỉnh. Một đêm mất ngủ không làm hỏng cả tuần. Chỉ khi mình lo lắng về việc mất ngủ thì nó mới kéo dài thành nhiều đêm.

Về lâu dài, hãy giữ giờ ngủ đều đặn. Đi ngủ cùng một giờ. Dậy cùng một giờ. Trước khi ngủ một tiếng, bớt ánh sáng màn hình. Đọc vài trang sách. Thở vài hơi chậm. Chuẩn bị cho giấc ngủ cũng như chuẩn bị cho một ngày mới. Người ta chuẩn bị kỹ cho ngày làm việc mà ít khi chuẩn bị cho giấc ngủ. Trong khi giấc ngủ tốt mới là thứ làm cho ngày làm việc tốt.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền Sư Khương Tăng Hội (Thích Nhất Hạnh) — trang 50
Bài liên quanThiền hành trong hành lang văn phòng: ba bước chậm giữa giờ nghỉMây kéo đến, mây trôi qua: suy nghĩ đến rồi đi, bầu trời vẫn đóĐứng ngoài cổng trường chờ con thi: thở cùng nỗi lo của cha mẹ