🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Ngồi thiền không cần kiết già: ngồi như thường cũng là thiền

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Có lần tôi gặp một anh bạn, anh bảo muốn tập thiền mà không tập được. Tôi hỏi sao vậy, anh bảo: "Ngồi kiết già đau chân quá, ngồi chưa được năm phút đã tê hết cả chân. Chắc tôi không có căn tu." Tôi nghe mà bật cười. Anh tưởng thiền là phải ngồi kiết già, chân bắt chéo, lưng thẳng tắp như tượng. Không ngồi được như vậy, thì coi như không tu được.

Trong sách Tinh Mệnh Khuyết Chỉ Toàn Thư có một câu nói rất giản dị: "Tọa thiền không cần phải ngồi kiết già. Cứ ngồi như thường." Ngồi như thường. Nghĩa là ngồi sao cho thoải mái, cho tự nhiên. Ngồi trên ghế cũng được. Ngồi xếp bằng cũng được. Miễn là lưng thẳng, thân thư giãn, tâm an tĩnh. Thiền không nằm ở tư thế. Thiền nằm ở cái tâm.

Nhiều người nghĩ thiền là chuyện của các vị sư trong chùa, ngồi bất động hàng giờ. Người thường như mình, bận rộn, làm sao ngồi được như vậy? Nhưng thật ra, thiền bắt đầu từ những điều rất đơn giản. Ngồi xuống. Thả lỏng vai. Thở một hơi thật sâu. Biết mình đang thở. Chỉ vậy thôi, đã là thiền rồi.

Sách còn có một bài thơ về tọa thiền, đại ý rằng người ngồi lâu đến mức quên hết mọi sự, chợt thấy trăng ở dưới đất. Ngồi đến mức quên cả mình đang ngồi, quên cả thời gian, thì tâm mới thật sự lắng xuống. Nhưng để đến được chỗ đó, không cần phải ép mình vào một tư thế đau đớn. Ép mình ngồi kiết già trong khi chân tê buốt, thì tâm chỉ nghĩ đến cái chân đau, làm sao mà lắng được?

Thiền là ngồi với chính mình. Ngồi để thấy tâm mình đang nghĩ gì. Ngồi để thấy hơi thở mình đang đi đâu. Ngồi để thấy những lo lắng, buồn phiền trong lòng mình, rồi để chúng qua đi. Việc ấy, ngồi kiểu nào cũng làm được. Ngồi trên ghế, hai chân chạm đất, lưng thẳng, cũng làm được. Nằm cũng có thể thiền, nhưng nằm thì dễ ngủ gật. Ngồi vẫn là tốt nhất.

Có người hỏi: ngồi thiền bao lâu thì đủ? Năm phút có đủ không? Đủ. Mười phút có đủ không? Đủ. Thiền không tính bằng thời gian. Thiền tính bằng sự có mặt của mình. Năm phút ngồi thật sự có mặt, tốt hơn một giờ ngồi mà tâm lang thang đâu đâu. Bắt đầu bằng năm phút mỗi ngày, rồi tăng dần, khi nào thấy thoải mái thì tăng. Đừng ép mình.

Cũng có người hỏi: ngồi thiền thì nghĩ gì? Trả lời là: không cần nghĩ gì cả. Chỉ cần biết mình đang ngồi. Biết hơi thở đang vào, hơi thở đang ra. Khi ý nghĩ đến, đừng đuổi nó đi, cũng đừng chạy theo nó. Cứ để nó đến, rồi để nó đi, như mây bay qua trời. Tâm mình như bầu trời. Ý nghĩ như mây. Mây đến rồi đi. Trời vẫn ở đó.

Ngồi thiền không cần phải ngồi kiết già. Ngồi như thường cũng là thiền. Câu này nghe đơn giản, mà mở ra cả một cánh cửa. Cánh cửa ấy không dành riêng cho ai. Người già ngồi được. Người trẻ ngồi được. Người bận rộn ngồi được. Người đau chân ngồi được. Chỉ cần mình chịu ngồi xuống, chịu dành cho mình vài phút yên tĩnh mỗi ngày.

Có người sợ ngồi thiền vì sợ đau chân, sợ tê chân, sợ ngồi không đúng cách rồi bị la. Nhưng thiền không có ai chấm điểm. Không có ai la mình ngồi sai. Mình ngồi sao cho thoải mái, đó là ngồi đúng. Mình ngồi được năm phút, đó là năm phút tốt. Đừng so sánh mình với ai. Mỗi người có một thân thể khác nhau, một hoàn cảnh khác nhau. Thiền là việc của mình, với chính mình.

Hôm nay, hãy thử ngồi xuống. Không cần kiết già. Không cần tư thế gì đặc biệt. Chỉ cần ngồi như thường. Thả lỏng vai. Thở một hơi sâu. Biết mình đang thở. Năm phút thôi. Rồi mai lại ngồi tiếp. Thiền bắt đầu từ đó. Đơn giản vậy thôi, mà không phải ai cũng làm được. Vì đơn giản quá, nên người ta cứ nghĩ phải có gì cao siêu hơn. Nhưng thiền, thật ra, chỉ đơn giản như vậy.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Tinh Mệnh Khuyết Chỉ Toàn Thư — trang 231 ("Tọa thiền không cần phải ngồi kiết già. Cứ ngồi như thường.")
Bài liên quanMuốn trừ phiền não, hãy hành chánh niệmTám gió thổi chẳng động: định là tâm không sanh trước cảnhTâm sanh thì pháp sanh: dừng một niệm, đời bớt một rối