🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Quán hơi thở: chỉ biết hơi thở đang vào, đang ra

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Có một chị bạn tôi, làm việc văn phòng, hay bị mất ngủ. Chị bảo: tối nằm xuống, đầu óc cứ quay. Nghĩ chuyện công việc. Nghĩ chuyện con cái. Nghĩ chuyện mai phải dậy sớm. Càng nghĩ, càng không ngủ được. Càng không ngủ được, càng lo. Sáng dậy, người mệt rã, mắt thâm quầng. Tôi hỏi chị đã thử tập thở chưa, chị bảo: "Thở thì ai mà chẳng thở. Thở có gì đâu mà tập?"

Trong sách 10 Bài Giảng Về Thiền Vipassana có nói về pháp quán hơi thở. Sách dặn, khi quán hơi thở, phải biết thân nó đang hoạt động như vậy, chứ không phải chạy theo hơi thở nóng hay lạnh, đừng nên lầm lẫn. Nghĩa là: thở thì cứ biết mình đang thở. Hơi thở vào, biết hơi thở vào. Hơi thở ra, biết hơi thở ra. Không cần phân biệt hơi thở nóng hay lạnh, dài hay ngắn, sâu hay cạn. Chỉ cần biết nó đang vào, đang ra. Đơn giản vậy thôi.

Nhiều người tập thở mà tập sai. Họ cố thở cho sâu. Cố hít cho nhiều. Cố nín thở cho lâu. Rồi họ thấy tức ngực, chóng mặt, mệt hơn. Đó không phải là quán hơi thở. Đó là ép hơi thở. Quán hơi thở không phải là điều khiển hơi thở. Mà là nhìn hơi thở. Hơi thở tự nhiên như thế nào, mình biết như thế ấy. Hơi thở ngắn, biết ngắn. Hơi thở dài, biết dài. Không sửa. Không ép. Chỉ biết.

Quán hơi thở là pháp tập rất căn bản trong nhà Phật, gọi là Anapanasati, tức là niệm hơi thở vào ra. Pháp này, người mới tập cũng tập được. Người già tập được. Người bận rộn tập được. Không cần dụng cụ gì. Không cần đến chùa. Chỉ cần mình chịu ngồi yên vài phút, và để ý đến hơi thở của mình.

Có người hỏi: để ý hơi thở để làm gì? Để ý hơi thở, là để đưa tâm mình trở về. Tâm mình hay lang thang. Lúc thì nghĩ chuyện quá khứ. Lúc thì lo chuyện tương lai. Hơi thở thì chỉ có ở hiện tại. Hơi thở vào, là bây giờ. Hơi thở ra, là bây giờ. Mình để ý hơi thở, là mình đang ở bây giờ. Tâm mình không còn lang thang nữa. Nó đã về nhà.

Tập quán hơi thở, bắt đầu bằng ba hơi thở. Hít vào, biết mình đang hít vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Làm ba lần như vậy. Chỉ ba hơi thở thôi. Ai cũng làm được. Ba hơi thở xong, mình thấy người nhẹ đi một chút. Đầu óc bớt quay một chút. Rồi mai, mình tập năm hơi thở. Mốt, mười hơi thở. Dần dần, mình tập được lâu hơn. Không cần vội.

Chị bạn tôi, sau khi nghe tôi kể, đã thử tập. Chị bảo: tối nằm xuống, chị không nghĩ gì nữa. Chị chỉ để ý hơi thở. Hít vào, biết hít vào. Thở ra, biết thở ra. Được một lúc, chị ngủ lúc nào không hay. Sáng dậy, người khỏe hơn hẳn. Chị bảo: "Hóa ra thở cũng phải học. Học thở, mà ngủ ngon hơn."

Quán hơi thở cũng giúp mình trong những lúc căng thẳng. Sắp vào họp mà lo, hãy thở ba hơi. Sắp nói chuyện khó với ai đó, hãy thở ba hơi. Con làm mình giận, hãy thở ba hơi trước khi nói. Ba hơi thở, không làm cho vấn đề biến mất. Nhưng ba hơi thở làm cho tâm mình lắng xuống. Tâm lắng xuống, mình mới nói năng, hành động cho đúng.

Hơi thở là người bạn thân nhất của mình. Nó ở với mình từ lúc lọt lòng đến lúc nhắm mắt. Vậy mà cả đời, mình ít khi để ý đến nó. Mình thở mà không biết mình thở. Mình sống mà không biết mình sống. Quán hơi thở, là bắt đầu để ý đến người bạn ấy. Chỉ biết hơi thở đang vào, đang ra. Đơn giản vậy thôi. Mà ai tập được, người đó sẽ thấy đời mình khác đi rất nhiều. Bắt đầu từ tối nay, trước khi ngủ, hãy thử ba hơi thở. Biết mình đang hít vào. Biết mình đang thở ra. Chỉ vậy thôi. Rồi mai, lại tập tiếp.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Bài Giảng Về Thiền Vipassana — trang 11 (Quán hơi thở: biết thân đang hoạt động như vậy, chứ không phải quán hơi thở nóng hay lạnh, đừng nên lầm lẫn)
Bài liên quanNgủ mà vẫn thiền định: công phu không chỉ ở lúc ngồiLấy chân tâm không sanh diệt làm chỗ dựaLái xe chánh niệm: đường kẹt, tâm không kẹt