🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Thi cử của con, bài thiền của cha mẹ

Thiền & hơi thở · 7 phút đọc

Mùa thi đến, trong nhà nào có con đi thi thì cả nhà đều thi theo. Con học bài đến khuya, cha mẹ cũng thức theo. Con vào phòng thi, cha mẹ đứng ngoài cổng trường chờ, đi qua đi lại, nhìn đồng hồ liên tục. Có người còn lo hơn cả con. Tối trước ngày thi, mẹ dặn đủ thứ: nhớ mang bút, nhớ xem kỹ đề, nhớ đừng quên thẻ. Cha thì im lặng, nhưng cả đêm trằn trọc không ngủ. Sáng ra, con chưa kịp lo thì cha mẹ đã lo thay con mất rồi.

Lạ một điều: cha mẹ lo như vậy là vì thương con, nhưng cái lo ấy lại có thể làm con thêm nặng. Con bước vào phòng thi mang theo không chỉ kiến thức của mình, mà còn mang theo cả nỗi lo của cha mẹ. Con làm bài mà trong đầu vang lên giọng mẹ dặn: Phải đậu nghe con. Phải làm bài cho tốt nghe con. Những lời dặn ấy xuất phát từ tình thương, nhưng khi biến thành áp lực, nó lại làm con run tay, quên bài, đọc đề mà không hiểu đề đang hỏi gì. Thương con thì ai cũng thương, nhưng thương sao cho con nhẹ lòng mới là điều khó.

Trong sách dạy về thiền hơi thở, có một hướng dẫn rất đơn giản mà thiền sư Khương Tăng Hội đã giảng từ hơn một ngàn năm trước. Hơi thở thứ hai là: Thở vào dài hay ngắn thì mình biết là dài hay ngắn. Thở ra dài hay ngắn thì mình biết là dài hay ngắn. Sách 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana cũng nhắc lại lời dạy này: Tôi thở vào dài, tôi biết tôi đang thở dài. Tôi thở vào ngắn, tôi biết tôi đang thở ngắn. Nghe thì có vẻ chẳng liên quan gì đến chuyện thi cử. Nhưng thật ra, đó chính là bài thiền mà cha mẹ cần nhất trong mùa thi của con.

Vì sao? Vì khi mình lo, hơi thở của mình thay đổi trước tiên. Nó gấp lại, ngắn lại, nông lại. Mình không để ý thì không biết. Mình cứ tưởng mình đang bình tĩnh, nhưng thật ra tay mình đã run, giọng mình đã cao lên, câu nói của mình đã vội vàng. Chỉ cần dừng lại một chút và hỏi mình: Mình đang thở ra sao? Câu hỏi ấy kéo mình trở về với chính mình. Thở vào dài, biết là dài. Thở ra ngắn, biết là ngắn. Biết rồi thì thở chậm lại. Thở chậm lại thì lòng chậm lại. Lòng chậm lại thì lời nói với con cũng chậm lại, nhẹ lại.

Thực hành trong mùa thi thì làm thế nào? Đơn giản lắm. Trước khi gọi con dậy, hãy thở ba hơi thật chậm. Trước khi hỏi con đã ôn bài xong chưa, hãy thở ba hơi thật chậm. Trước khi nói câu phải cố gắng nghe con, hãy thở ba hơi thật chậm, rồi hỏi mình: Câu này mình nói ra để con yên lòng, hay để mình yên lòng? Nếu là để mình yên lòng, thì đừng nói. Con đã đủ áp lực rồi. Con cần một người cha, người mẹ bình tĩnh đứng sau lưng, chứ không cần thêm một giám thị nữa trong nhà.

Cũng có khi con thi không tốt. Con về nhà mặt buồn thiu, không muốn nói. Lúc ấy cha mẹ làm gì? Nhiều người vội hỏi: Sao? Làm được không? Đề khó không? Những câu hỏi ấy như xát muối vào lòng con. Thay vào đó, hãy rót cho con một ly nước, để con ngồi yên một lúc, rồi chỉ nói một câu: Không sao đâu con, thi xong rồi, nghỉ đi. Một câu ấy thôi, nhẹ như không, mà con sẽ nhớ mãi. Vì trong giây phút con thấy mình thất bại nhất, cha mẹ vẫn ở đó, vẫn bình tĩnh, vẫn thương con như cũ. Đó mới là chỗ dựa thật sự.

Có một điều nữa mà cha mẹ nên nhớ. Thi cử là việc của con, nhưng bài thiền là của cha mẹ. Con có bài thi của con. Cha mẹ có bài thi của cha mẹ. Bài thi của cha mẹ không nằm trong phòng thi. Nó nằm ở cổng trường, ở bàn ăn, ở câu nói mỗi tối. Đề bài chỉ có một câu: Cha mẹ có giữ được lòng mình yên hay không? Giữ được thì con sẽ yên. Cha mẹ rối thì con sẽ rối. Đơn giản vậy thôi, mà cũng khó vậy thôi.

Mùa thi nào rồi cũng qua. Điểm số rồi cũng thành chuyện cũ. Nhưng cách cha mẹ đồng hành cùng con trong mùa thi thì con sẽ nhớ cả đời. Con không nhớ mình được bao nhiêu điểm bằng việc nhớ rằng ngày mình đi thi, cha mẹ đã đứng ngoài cổng với vẻ mặt bình tĩnh, đã đón mình về bằng một bữa cơm ngon và một câu nói nhẹ nhàng. Thi cử của con, nhưng bài thiền là của cha mẹ. Cha mẹ ngồi yên được, con mới yên lòng được. Và khi cả nhà đều yên, thì kết quả thế nào cũng không còn quá quan trọng nữa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana — trang 10 (Tôi thở vào dài, tôi biết tôi đang thở dài; tôi thở vào ngắn, tôi biết tôi đang thở ngắn)
• Thiền Sư Khương Tăng Hội (Thích Nhất Hạnh) — trang 57 (Thở vào dài hay ngắn thì mình biết là dài hay ngắn; thở ra dài hay ngắn thì mình biết là dài hay ngắn)
Bài liên quanĐạt Ma ngồi nhìn vách đá chín năm: thiền là ngồi yên với chính mìnhTrần Thái Tông: trên ngai vàng mà lòng hướng về núiThiền sư Pháp Thuận: vận nước như mây quấn, lòng người vẫn lặng