Có những lúc lòng mình rối như tơ vò. Chuyện nhà chưa xong, chuyện làm chưa xong, tin nhắn cứ tới dồn dập. Mình muốn hét lên một tiếng cho nhẹ, nhưng hét xong rồi cũng chẳng nhẹ hơn. Lúc đó, có một thứ rất gần mà mình hay quên: hơi thở của chính mình.
Thở thì ai cũng thở, ngày nào cũng thở, không cần học. Nhưng thở mà biết mình đang thở thì lại là chuyện khác. Bình thường mình thở mà không hay, hơi thở cứ chạy theo lo toan. Tới khi dừng lại một chút, hít vào thật sâu, thở ra thật chậm, thì lòng bỗng chùng xuống. Chỉ một hơi thở thôi, mà như có người đặt tay lên vai mình, bảo: từ từ thôi, không sao đâu.
Trong kinh dạy, người tu học làm chủ hơi thở để đạt chánh niệm, tỉnh thức. Hơi thở vào, biết hơi thở vào. Hơi thở ra, biết hơi thở ra. Hơi thở dài, biết dài. Hơi thở ngắn, biết ngắn. Nghe thì đơn giản, làm thì mới thấy hay. Vì khi mình thật sự để ý tới hơi thở, tâm mình không còn chạy đi đâu được. Nó phải ở lại đây, ngay trong hơi thở này.
Thử ngay bây giờ nhé. Bạn hít vào, đếm một, hai, ba. Rồi thở ra, đếm một, hai, ba, bốn. Chậm thôi, đừng vội. Hít vào, bụng phồng lên một chút. Thở ra, vai hạ xuống một chút. Làm ba lần như vậy. Bạn thấy không, chỉ ba hơi thở mà lòng đã khác. Cái bực trong ngực như vơi đi một phần. Cái lo trong đầu như lùi lại một bước.
Có người bảo: tôi thử rồi, nhưng thở xong vẫn bực. Tôi nói: bực vẫn bực, nhưng mình đã có một khoảng dừng. Trước đây, bực là nói ngay, làm ngay, rồi hối hận. Bây giờ, bực mà có một hơi thở chen vào giữa, thì mình có cơ hội chọn. Chọn nói lời nhẹ hơn, chọn im lặng một chút, chọn đi uống ly nước rồi quay lại. Một hơi thở không làm hết bực, nhưng nó cho mình quyền chọn, thay vì để cơn bực chọn thay mình.
Thở cũng là cách để mình trở về với thân. Cả ngày mình sống bằng cái đầu, lo nghĩ đủ thứ, quên mất cái thân đang mỏi, đang đói, đang căng. Một hơi thở sâu nhắc mình: thân mình đang ở đây, mình đang sống đây. Không phải sống trong chuyện hôm qua, cũng không phải sống trong nỗi lo ngày mai. Sống trong hơi thở này, ngay lúc này.
Người bận rộn hay nói: tôi đâu có giờ ngồi thiền. Thật ra không cần ngồi thiền mới thở được. Đang chờ đèn đỏ, thở một hơi. Đang xếp hàng mua đồ, thở một hơi. Đang chờ thang máy, thở một hơi. Đang rửa chén, thở một hơi. Hơi thở đi theo mình cả ngày, chỉ cần mình nhớ tới nó. Mỗi lần nhớ tới hơi thở là một lần mình trở về.
Có một điều rất hay: hơi thở không bao giờ bỏ mình. Người ta có thể quên mình, giận mình, nhưng hơi thở vẫn ở đó, đều đặn, kiên nhẫn. Mỗi hơi thở vào là một lần được sống thêm. Mỗi hơi thở ra là một lần buông đi một chút. Buông cái bực, buông cái lo, buông cái phải hơn người ta. Buông từng hơi thở một, lòng sẽ nhẹ dần.
Tối nay, trước khi ngủ, bạn thử nằm yên, đặt tay lên bụng, thở chậm mười hơi. Hít vào, biết mình đang hít vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Đừng cố ngủ, chỉ thở thôi. Nhiều người làm vậy rồi ngủ ngon hơn, vì tâm đã chịu dừng lại. Giấc ngủ tới lúc nào không hay.
Thở một hơi cho lòng yên lại, nghe thì nhỏ, mà làm được thì không nhỏ chút nào. Vì người làm chủ được hơi thở là người đang tập làm chủ lòng mình. Lòng yên thì lời nói yên, việc làm yên, nhà cửa yên. Tất cả bắt đầu từ một hơi thở mà mình thật sự có mặt. Hôm nay, mỗi khi thấy lòng rối, bạn hãy nhớ: dừng lại, thở một hơi, rồi hãy làm tiếp. Chỉ vậy thôi, mà đời sẽ khác đi nhiều lắm.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư