🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Nấu ăn cũng là thiền: một bữa cơm nấu bằng tâm yên

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Bốn giờ chiều, trong bếp. Một tay đảo nồi canh, một tay cầm điện thoại lướt tin tức. Mắt nhìn vào nồi, mà đầu thì ở chỗ khác: mai họp mấy giờ, tiền điện tháng này sao cao, con học thêm có cần đóng tiền không. Đảo được vài cái, mùi khét bốc lên. Canh cháy. Tắt bếp, bực mình, đổ nồi canh đi, nấu lại nồi khác, vừa nấu vừa bực. Bữa cơm dọn lên, cả nhà ăn trong im lặng. Cơm không ngon, không phải vì tay nghề dở. Mà vì người nấu không có mặt ở trong bếp. Thân thì ở trong bếp, tâm thì chạy đi đâu mất.

Hòa thượng Thích Nhất Hạnh có một câu rất hay trong cuốn Phép Lạ của Sự Tỉnh Thức: làm việc chỉ là một phần của sự sống, làm việc trong chánh niệm mới là sống. Nghĩa là sao? Nghĩa là nấu ăn, nếu chỉ nấu cho xong, thì đó chỉ là làm việc. Nấu ăn mà biết mình đang nấu, nghe tiếng nước sôi, ngửi mùi hành phi, thấy màu rau chuyển xanh, thì đó mới là sống. Cùng một bữa cơm, hai cách nấu, hai kết quả khác nhau. Một bên nấu trong vội vã, một bên nấu trong tỉnh thức. Người ăn, ăn vào là biết ngay.

Nấu ăn là một bài thiền rất tốt, vì nó có đủ mọi thứ để mình thực tập. Tay làm, mắt nhìn, mũi ngửi, tai nghe. Rửa rau, nghe tiếng nước chảy. Thái thịt, nghe tiếng dao chạm thớt. Phi hành, ngửi mùi thơm bốc lên. Nêm nếm, nếm bằng lưỡi, biết mặn nhạt. Tất cả những cái đó, đều là chánh niệm, nếu mình thật sự có mặt ở đó. Nhưng thường thì mình không có mặt. Mình rửa rau mà nghĩ chuyện công ty. Mình thái thịt mà lo chuyện ngày mai. Mình nêm nếm mà không nếm, chỉ đổ theo thói quen. Cơm canh vì vậy mà lúc mặn lúc nhạt, lúc cháy lúc sống. Không phải tại mình dở. Tại mình vắng mặt.

Thử một bữa nấu khác đi. Một bữa thôi. Trước khi nấu, tắt điện thoại. Để nó ở phòng khách, đừng để trong bếp. Đừng mở ti vi, đừng mở nhạc. Chỉ có mình và cái bếp. Rửa rau, rửa từng lá, cảm nhận nước mát chảy qua tay. Thái hành, thái chậm lại, nghe tiếng dao đều đều. Bắc nồi lên, nghe tiếng nước bắt đầu sôi. Nêm một chút, nếm thử, thiếu gì thêm nấy. Làm chậm lại, không phải vì mình rảnh. Mà vì làm chậm, mình mới có mặt. Làm nhanh, mình chỉ là cái máy.

Có người sẽ nói: nấu ăn mà cũng thiền, rảnh quá. Không phải rảnh. Mà là khôn. Vì một ngày của mình, có bao nhiêu giờ ngồi thiền được đâu. Sáng dậy vội đi làm. Tối về vội ăn vội ngủ. Thời gian ngồi yên năm phút còn khó kiếm. Nhưng thời gian nấu ăn thì ngày nào cũng có. Ngày nào cũng phải nấu. Vậy thì biến cái việc ngày nào cũng phải làm, thành cái việc nuôi dưỡng mình. Nấu ăn trong chánh niệm, là thiền không cần thêm giờ. Không cần dậy sớm hơn. Không cần tìm chỗ yên tĩnh. Chỉ cần khi nấu, mình ở trong bếp, thật sự ở trong bếp.

Cơm nấu bằng tâm yên, người ăn cũng khác. Không phải mê tín. Mà vì người nấu có mặt, nên để ý lửa, để ý vị, để ý từng chút một. Canh vừa chín tới. Rau vừa xanh. Thịt vừa mềm. Cơm dẻo. Người ăn, ăn vào thấy ngon, thấy ấm. Cả nhà ngồi ăn, không ai cầm điện thoại, không ai vội vàng. Bữa cơm đó, không chỉ no bụng. Mà còn no lòng. Một bữa cơm như vậy, đáng giá hơn mười bữa cơm nấu trong vội vã.

Nấu ăn trong chánh niệm, còn là cách mình thương gia đình. Mình nấu cho người thân ăn. Mỗi món ăn là một lời thương, nếu mình nấu bằng tâm thương. Còn nếu mình nấu trong bực bội, trong lo lắng, trong vội vã, thì lời thương đó, người ăn không nhận được. Họ chỉ nhận được món ăn. Món ăn thì no bụng, nhưng không ấm lòng. Cho nên, trước khi nấu, mình thử thở ba hơi. Thở vào, biết mình đang nấu cho người mình thương. Thở ra, buông cái bực, cái lo của ngày hôm nay xuống. Rồi hãy cầm dao lên.

Chiều nay, về nhà, mình thử nấu một bữa như vậy. Tắt điện thoại hai mươi phút. Rửa rau cho chậm lại. Nghe tiếng nước. Ngửi mùi hành phi. Nêm nếm cho kỹ. Dọn cơm lên, ngồi ăn cùng nhau, không vội. Một bữa thôi. Nếu thấy lòng nhẹ hơn, bữa sau làm tiếp. Thiền không phải chỉ ở trên tọa cụ. Thiền ở ngay trong bếp nhà mình. Nơi nào mình có mặt trọn vẹn, nơi đó là thiền.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Phép Lạ của Sự Tỉnh Thức (HT Thích Nhất Hạnh), tr.47 — "Làm việc chỉ là một phần của sự sống, làm việc trong chánh niệm mới là sống..."
Bài liên quanNghe cho trọn một câu: thiền trong lúc lắng ngheĐi bộ buổi sáng cũng là thiềnTỉnh giấc lúc nửa đêm: thở một hơi rồi ngủ lại