🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Hơi thở dài ra, lo lắng ngắn lại: thiền cho người hay lo

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Đêm nào chị cũng nằm nghĩ. Nghĩ chuyện tiền nhà tháng sau, nghĩ con thi có đậu không, nghĩ mẹ ở quê ho có đỡ không. Nghĩ tới nghĩ lui, tim đập nhanh, ngực tức lại, mồ hôi ra. Chị ngồi dậy uống nước, rồi lại nằm xuống nghĩ tiếp. Sáng ra, chị dậy với cái đầu nặng trĩu, mà chẳng giải quyết được việc gì trong những việc chị lo cả đêm.

Người hay lo không phải là người yếu đuối. Người hay lo là người thương nhiều thứ quá, mà việc nào cũng muốn giữ cho trọn. Thương con, thương cha mẹ, thương công việc, thương cả những việc chưa xảy ra. Cái lo nó không ở trong việc, nó ở trong đầu mình. Việc thì vẫn đó, nhưng đầu mình cứ chạy trước, vẽ ra đủ thứ xấu nhất có thể xảy ra, rồi sợ những thứ mình vừa vẽ ra.

Trong sách Giải Thoát Đạo Luận, có một phần dạy về niệm hơi thở. An là hơi thở ra, ban là hơi thở vào. Niệm hơi thở tức là theo sát hơi thở của mình, giữ đúng chánh niệm. Hơi thở vào dài thì biết hơi thở vào dài. Hơi thở ra ngắn thì biết hơi thở ra ngắn. Chỉ biết vậy thôi, không thêm, không bớt. Nghe thì đơn giản đến mức khó tin: lo lắng mà chỉ cần biết hơi thở thôi sao.

Nhưng sách nói rõ công đức của việc này: người tu hành niệm hơi thở trở nên an vắng, thắng diệu, trang nghiêm, khả ái và vui vẻ. Nếu tâm khởi lên nhiều pháp chẳng lành thì niệm trừ dứt. Thân thành chẳng lười nhác, mắt cũng chẳng lười nhác, thân chẳng loạn động, tâm chẳng giao động. Nói bằng lời thường: khi mình thở có ý thức, tâm mình có chỗ bám. Nó không còn chạy lung tung nữa. Thân yên thì tâm yên theo.

Cách làm rất cụ thể. Tìm một chỗ yên, ngồi xuống, lưng thẳng. Không cần ngồi kiết già, ngồi xếp bằng thường là được. Thở vào một hơi dài, biết mình đang thở vào dài. Thở ra một hơi dài, biết mình đang thở ra dài. Rồi lại thở vào, thở ra. Đếm cũng được, không đếm cũng được. Chỉ cần biết. Khi ý nghĩ lo lắng tới, đừng đuổi nó, cũng đừng chạy theo nó. Chỉ cần nhận ra: à, mình đang lo. Rồi quay về với hơi thở.

Có một anh tài xế kể: mỗi lần kẹt xe, anh lo trễ giờ giao hàng, lo khách mắng, lo trừ tiền. Tim đập thình thịch, tay nắm chặt vô lăng. Một hôm anh thử: kẹt thì kẹt, anh thở vào một hơi dài, thở ra một hơi dài. Làm mười lần như vậy. Xe vẫn kẹt, nhưng tay anh lỏng ra, tim anh chậm lại. Anh nói: hóa ra mình không hết lo, nhưng mình hết bị lo dắt đi. Lo vẫn ở đó, mà mình đứng yên được.

Đó là điểm mấu chốt. Thiền không làm cho lo lắng biến mất. Lo lắng là một phần của đời sống, ai cũng có. Thiền chỉ cho mình một chỗ đứng khi lo tới. Hơi thở là chỗ đứng đó. Nó luôn ở đây, ngay dưới mũi mình, không đi đâu cả. Chỉ cần quay về là gặp.

Cách này cũng dùng được ban ngày, không cần đợi đến tối. Trước một cuộc họp căng thẳng, thở ba hơi dài rồi hãy bước vào. Trước khi trả lời một tin nhắn làm mình bực, thở một hơi dài rồi hãy gõ. Trước khi nói với con một câu nặng lời, thở một hơi rồi hãy nói. Một hơi thở dài không làm việc khó biến mất, nhưng nó cho mình một khoảng trống nhỏ giữa việc xảy ra và phản ứng của mình. Trong khoảng trống đó, mình chọn cách đáp lại, thay vì để lo lắng chọn thay mình.

Tối nay, khi nằm xuống mà đầu bắt đầu chạy, đừng cố ép mình ngủ, cũng đừng ngồi dậy nghĩ tiếp. Nằm yên, thở vào một hơi dài, biết mình đang thở vào dài. Thở ra một hơi dài, biết mình đang thở ra dài. Làm mười hơi như vậy. Nếu đầu lại chạy, dắt nó về, thở tiếp mười hơi nữa. Không cần đếm tới bao nhiêu. Chỉ cần thở. Hơi thở dài ra, lo lắng sẽ ngắn lại. Không phải vì việc hết khó, mà vì mình đủ yên để đối diện với nó vào sáng mai, bằng cái đầu tỉnh táo, chứ không phải bằng một đêm trắng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Giải Thoát Đạo Luận [Vimutti Magga] (Luận sư Upatissa; Sanghapala dịch Hán; Thiện Nhựt dịch) — trang 81
Bài liên quanNgồi thiền không cần ngồi lâu, cần ngồi thậtGánh nước bổ củi: thiền trong việc tay chân mỗi ngàyBiết vọng không theo: thiền của thầy Thanh Từ