Chuông báo thức reo lúc năm giờ rưỡi. Tay chưa kịp mở mắt đã với lấy điện thoại. Màn hình sáng lên, tin nhắn xếp hàng, lịch họp hôm nay, một tin tức đọc dở từ tối qua. Chưa ra khỏi giường mà đầu đã chạy trước thân cả cây số. Rồi mình bật dậy, đánh răng trong vội vàng, mặc đồ trong vội vàng, ra đường trong vội vàng. Ngày chưa bắt đầu mà đã thấy mệt.
Có bao giờ bạn tự hỏi, một ngày của mình bắt đầu từ đâu không? Thường thì nó bắt đầu từ cái điện thoại. Từ một tin nhắn của người khác, một việc gấp của người khác, một nỗi lo của ngày hôm qua còn sót lại. Mình chưa kịp gặp chính mình thì đã gặp cả thế giới rồi. Cả ngày sau đó cứ thế mà trôi, hết việc này đến việc khác, như người chạy theo một đoàn tàu không bao giờ dừng.
Thử một buổi sáng khác đi. Sáng mai, khi chuông reo, đừng với tay lấy điện thoại ngay. Ngồi dậy, đặt hai chân xuống sàn nhà, cảm nhận mặt sàn mát lạnh dưới lòng bàn chân. Ngồi thẳng lưng ngay trên mép giường. Và thở. Chỉ thở thôi, chừng năm phút.
Trong kinh dạy về niệm hơi thở, Đức Phật dạy rất giản dị: "Thở vô dài, vị ấy rõ biết 'Tôi thở vô dài'. Thở ra dài, vị ấy rõ biết 'Tôi thở ra dài'." Không có gì cao siêu ở đây cả. Chỉ là biết. Biết mình đang thở vào, biết mình đang thở ra. Hơi thở thì lúc nào cũng có sẵn, nó đi theo mình từ lúc sinh ra đến giờ, chỉ là mình ít khi để ý tới nó. Buổi sáng là lúc dễ để ý nhất, vì tâm mình sau một đêm ngủ còn chưa bị lấp đầy bởi bao nhiêu chuyện.
Ngài U Silananda từng nhắc, ban sáng thân và tâm đã được an nghỉ, mình không còn phải lo lắng băn khoăn về những việc đã xảy ra trong ngày trước. Đó là lý do người xưa hay ngồi yên vào buổi sáng. Không phải vì buổi sáng có gì linh thiêng hơn buổi khác, mà vì đó là lúc tâm mình còn sạch, còn trống, dễ lắng xuống nhất. Như mặt nước sau một đêm không gió, chỉ cần không khuấy lên thì tự nó trong.
Cách tập cũng đơn giản. Ngồi thẳng, thả lỏng hai vai, nhắm mắt lại hoặc nhìn xuống sàn nhà. Hít vào bằng mũi, biết mình hít vào. Thở ra bằng mũi, biết mình thở ra. Nếu tâm chạy đi, đừng mắng nó. Tâm chạy là chuyện thường, nó chạy đi đâu thì mình nhẹ nhàng kéo nó về với hơi thở, như dắt một đứa trẻ ham chơi về nhà. Nếu thấy khó giữ, có thể tập đếm. Cứ mỗi hơi thở ra, đếm một. "Thở vào, thở ra, một. Thở vào, thở ra, hai." Đếm tới mười rồi quay lại từ đầu. Cách đếm hơi thở này được dạy trong bài Quán Niệm Hơi Thở, dành cho những người mới tập chưa giữ được tâm trên hơi thở.
Năm phút thôi, không cần nhiều. Năm phút ngồi yên trước khi ngày bắt đầu. Đừng biến nó thành một nhiệm vụ nữa, đừng đặt đồng hồ bấm giờ rồi căng thẳng vì sợ trễ. Chỉ cần năm phút mình thật sự có mặt với chính mình, trước khi đi gặp cả thế giới. Ai dậy sớm hơn thì ngồi lâu hơn cũng được, mười phút, mười lăm phút, tùy mình. Quan trọng không phải ngồi lâu, mà là ngồi đều, ngày nào cũng ngồi.
Có người sẽ nói, sáng nào tôi cũng vội, lấy đâu ra năm phút. Nhưng thử nghĩ xem, năm phút đó có thật sự làm mình trễ không? Hay chính cái vội vàng từ lúc mở mắt mới làm mình rối cả ngày? Mình vội vì tâm mình chưa yên, rồi vì tâm chưa yên nên việc gì cũng thấy gấp, việc gì cũng thấy rối. Năm phút ngồi yên không lấy đi thời gian của mình. Nó trả lại cho mình một cái đầu tỉnh táo để dùng thời gian còn lại cho đúng.
Một ngày bắt đầu bằng một hơi thở có mặt thì cả ngày sẽ khác. Không phải vì mọi việc bỗng dưng suôn sẻ. Việc khó vẫn khó, người khó chịu vẫn khó chịu, kẹt xe vẫn kẹt xe. Nhưng mình gặp những chuyện đó với một tâm đã lắng xuống một chút, đã có chỗ đứng một chút, thay vì vừa mở mắt đã bị cuốn đi. Khác nhau chỉ có thế, mà cũng là tất cả.
Ngày mai, khi chuông reo, hãy thử. Đừng cầm điện thoại. Ngồi dậy, đặt chân xuống sàn, thở một hơi thật dài. Hơi thở vào, biết mình thở vào. Hơi thở ra, biết mình thở ra. Cả ngày bận rộn còn đang chờ phía trước, nhưng năm phút này là của riêng mình. Ngồi yên giữa ngày bận rộn, bắt đầu từ chính buổi sáng nay.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư