Thở đã quen, ăn đã chậm, đi đã có mặt. Vậy mà bước vào chỗ làm, mọi thứ lại như cũ. Màn hình máy tính sáng lên, hộp thư đầy ắp, tin nhắn nhóm nhảy liên tục, sếp nhắn việc gấp, khách hàng gọi điện. Mình mở năm cửa sổ cùng lúc, làm việc này mà nghĩ việc kia, đang gõ dở câu này thì điện thoại reo, nghe điện thoại xong quên mất mình đang làm gì. Hết ngày, nhìn lại không biết mình đã làm được gì, chỉ thấy mệt. Làm nhiều mà như không làm, bận rộn mà không hiệu quả.
Vội vàng là thói quen khó bỏ nhất của người đi làm. Mình tưởng làm nhanh là làm giỏi, làm nhiều việc cùng lúc là làm hiệu quả. Nhưng thật ra, tâm chỉ làm tốt một việc trong một lúc. Khi mình vừa gõ báo cáo vừa nghĩ về cuộc họp chiều, cả báo cáo lẫn cuộc họp đều không được trọn vẹn. Báo cáo thì sai sót, cuộc họp thì đến nơi mà đầu óc vẫn còn ở lại với báo cáo. Vội không làm mình nhanh hơn, vội chỉ làm mình rối hơn.
Thiền sư Thích Nhất Hạnh từng viết một hình ảnh rất đẹp trong bài Tu Phước và Tu Huệ: "Trong khi chùi nồi ta cắt đứt những lo lắng, lăng xăng, những suy tư tính toán, ta không hấp tấp, ta làm việc thật thanh thản." Chùi nồi thôi mà cũng là tu. Vì khi chùi nồi, tay chùi nồi, tâm ở với cái nồi, không chạy đi đâu. Việc nhỏ như chùi nồi còn làm được như vậy, huống gì việc lớn ở chỗ làm. Vấn đề không phải việc to hay việc nhỏ, mà là tâm mình có ở với việc đó hay không.
Thử làm việc khác đi. Hôm nay, khi bắt đầu một việc, hãy làm đúng một việc đó thôi. Đóng những cửa sổ không cần thiết lại. Để điện thoại úp xuống, tắt thông báo trong hai mươi phút. Đọc kỹ yêu cầu của việc trước mặt, rồi làm từng bước một. Gõ xong một đoạn thì dừng lại, thở một hơi, rồi gõ tiếp. Không phải làm chậm như rùa, mà là làm có thứ tự, có mặt trong từng bước. Hai mươi phút làm trọn vẹn một việc còn hơn hai giờ làm năm việc trong rối loạn.
Khi có việc gấp chen vào, đừng cuống. Việc gấp thì vẫn gấp, nhưng mình cuống lên cũng không làm nó xong nhanh hơn. Dừng lại ba giây, thở một hơi, rồi hỏi: việc này cần gì trước nhất? Làm bước đầu tiên là gì? Chỉ cần thấy rõ bước đầu tiên, tay sẽ tự biết làm. Người ta hay rối vì nhìn cả núi việc cùng lúc. Nhưng núi việc nào cũng làm được, nếu mình chỉ nhìn một bước chân trước mặt.
Trong bài Hành Thiền, Hòa thượng Thích Minh Châu giới thiệu thiền như một phương pháp giáo dục hướng thượng, có thể ứng dụng ngay trong đời sống hiện tại. Làm việc không vội chính là ứng dụng đó. Không cần ngồi thiền giữa văn phòng, không cần ai biết mình đang tu. Chỉ cần làm việc trong tỉnh táo, việc nào ra việc đó, là đã khác rồi. Người làm việc có mặt thì ít sai sót hơn, ít phải làm lại hơn, và cuối ngày cũng ít mệt hơn. Chậm một chút mà chắc, còn hơn nhanh mà rối.
Cuối ngày làm việc, trước khi tắt máy, hãy dừng lại một phút. Thở một hơi, nhìn lại ngày hôm nay: việc nào đã xong, việc nào còn dở, việc nào để mai. Ghi ra giấy, rồi gấp lại. Việc chưa xong không phải mang về nhà trong đầu. Để nó ở lại bàn làm việc, mai quay lại làm tiếp. Cái đầu mang việc về nhà thì cả đêm cũng không nghỉ được, mà việc thì vẫn nằm đó, không xong nhanh hơn được.
Phần cuối của chuỗi này, mình sẽ buông xuống trước khi ngủ, để ngày hôm nay thật sự khép lại. Nhưng hôm nay, ở chỗ làm, chỉ cần nhớ một điều thôi: làm một việc trong một lúc, làm trong tỉnh táo, không hấp tấp. Việc gấp cứ gấp, còn mình thì không gấp. Đó là cách người làm việc mà vẫn ngồi yên giữa ngày bận rộn.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư