🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền

Ngồi sau tay lái: thở cùng đèn đỏ

Thiền · 7 phút đọc

Sáu giờ chiều, đường kẹt cứng. Xe nối xe, còi nối còi, người phía trước nhích được một chút thì người phía sau đã bấm còi giục. Mình ngồi sau tay lái, tay bóp còi theo, miệng lẩm bẩm, vai cứng lại. Về tới nhà, người mệt rã, mà chưa làm được việc gì. Có hôm nghĩ lại: đoạn đường có ba mươi phút mà mình mệt như đi làm cả ngày. Mệt không phải vì đường dài, mà vì suốt ba mươi phút đó, tâm mình không được nghỉ một giây nào.

Lái xe là lúc tâm dễ chạy nhất trong ngày. Vừa lái vừa nghĩ chuyện ở công ty, vừa lái vừa nghe điện thoại, vừa lái vừa giận người cắt đầu xe. Thân thì ngồi trên xe, mà đầu thì ở đủ mọi nơi, chỉ không ở trên đường. Lái như vậy là lái mà không lái, mắt nhìn đường mà tâm không thấy đường. Nguy hiểm không chỉ cho mình mà cho cả người khác, vì tay lái cần một người thật sự có mặt sau nó.

Trong Kinh Niệm Xứ, Đức Phật dạy rất đơn giản: Tỷ-kheo đi, tuệ tri: Tôi đi; hay đứng, tuệ tri: Tôi đứng. Làm gì thì biết việc đó. Đi thì biết mình đang đi, đứng thì biết mình đang đứng. Lái xe cũng vậy: lái thì biết mình đang lái. Tay đang cầm vô lăng, mắt đang nhìn đường, chân đang để trên phanh, biết rõ như vậy là đã đủ. Không cần phải ngồi thiền mới là thiền, lái xe cho tỉnh táo cũng là thiền, vì thiền là biết rõ việc mình đang làm, ngay lúc đang làm.

Đèn đỏ là người bạn của người lái xe biết thiền. Đèn đỏ bật lên, xe dừng, đó là lúc mình được nghỉ. Thay vì bấm còi, thay vì sốt ruột, mình thở một hơi dài, thả lỏng vai, nghe tiếng máy xe, nhìn dòng người qua lại. Đèn đỏ có mấy chục giây, mà mấy chục giây đó đủ để mình trở về. Người không biết thì thấy đèn đỏ là kẻ thù, cứ đỏ là bực. Người biết thì thấy đèn đỏ là chuông tỉnh thức, cứ đỏ là được nhắc: thở đi, chậm lại đi, không cần vội.

Người cắt đầu xe là bài tập khó nhất trên đường. Đang đi yên lành, có xe tạt ngang, mình giật mình, máu dồn lên mặt, muốn đuổi theo, muốn bấm còi dài, muốn nói cho người ta biết. Lúc đó, chỉ cần thở một hơi, biết mình đang giận, là đã thắng được một nửa. Giận thì biết giận, rồi để giận ở đó, không làm theo giận. Người kia đi rồi, đường lại thoáng, mà mình vẫn còn giận thì ai thiệt? Mình thiệt. Buông cơn giận trên đường xuống, là thương chính mình.

Lái xe dạy chánh niệm rất nhanh, vì hậu quả tới ngay lập tức. Không chú tâm thì vượt đèn đỏ, không chú tâm thì suýt đâm vào người khác, không chú tâm thì đi lạc đường. Đường không tha cho người lơ đãng. Vì vậy, người lái xe giỏi là người lái xe tỉnh táo, không phải người lái xe nhanh. Nhanh mà không tỉnh thì tới nơi cũng mệt, mà còn mang theo nguy hiểm. Chậm mà tỉnh thì tới nơi muộn vài phút, nhưng người nhẹ nhàng, nhà cũng yên.

Nghe gì trong xe cũng quan trọng. Có người mở tin tức, nghe chuyện cướp giết, chuyện cãi nhau, nghe xong xuống xe là bực cả người. Có người mở nhạc nhẹ, nghe giọng hát êm, xuống xe vẫn còn ngân nga trong đầu. Âm thanh đi vào tai thì đi vào tâm, không có gì là nghe cho qua. Chọn nghe cái làm tâm yên, đó cũng là một cách chăm sóc mình trên đường. Im lặng trong xe cũng tốt, chỉ có tiếng máy, tiếng đường, tiếng hơi thở của mình.

Sách dạy thiền Vipassana có nói: đi, đứng, nằm, ngồi, ăn, ngủ chúng ta đều tỉnh giác. Lái xe cũng là một oai nghi trong ngày, như đi như đứng như ngồi. Người tu không chỉ tỉnh giác lúc ngồi thiền, mà tỉnh giác trong mọi oai nghi. Ngồi sau tay lái cũng là một oai nghi, cần tỉnh giác như ngồi trên bồ đoàn. Nghĩ như vậy thì đường đi làm mỗi ngày không còn là thời gian chết, mà là giờ tu của mình, giờ mà không ai lấy được.

Về tới nhà, đừng mang cơn giận trên đường vào nhà. Dừng xe, tắt máy, ngồi yên trong xe một phút, thở ba hơi, rồi mới mở cửa bước vào. Một phút đó là ranh giới giữa đường và nhà. Bước qua ranh giới đó với một tâm đã lắng xuống, thì vợ con gặp mình cũng nhẹ nhàng. Còn mang cả cơn giận trên đường vào nhà, thì nhà thành đường, vợ con thành người cắt đầu xe. Một phút ngồi yên trong xe, rẻ mà quý, giữ được cả buổi tối trong nhà.

Ngày mai ra đường, thử lái xe như người biết thiền. Lái thì biết mình đang lái, đèn đỏ thì thở, người cắt đầu thì buông, về tới nhà thì ngồi yên một phút. Đường có thể vẫn kẹt, còi xe có thể vẫn ồn, nhưng tâm mình không kẹt theo đường nữa. Lái xe như vậy, mỗi ngày một chút, thì đường đi làm không còn là cực hình, mà là một bài thiền dài ba mươi phút, một cách trở về với chính mình trong từng vòng quay của bánh xe.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Trung Bộ — Kinh Niệm Xứ (Satipatthana Sutta), tr.2
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm), tr.29
Bài liên quanNhà bên khoan tường: tập nghe tiếng ồn như nghe mưaBắt đầu ngày mới: năm phút ngồi yên trước khi cầm điện thoạiBuồn thì biết mình đang buồn: ngồi với nỗi buồn