🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền

Bắt đầu ngày mới: năm phút ngồi yên trước khi cầm điện thoại

Thiền · 7 phút đọc

Mở mắt ra, tay đã với lấy điện thoại. Tin nhắn đêm qua, tin tức sáng nay, việc chưa làm hôm qua, tất cả ùa vào cùng một lúc. Chưa ra khỏi giường mà đầu đã đầy. Rửa mặt cũng cầm điện thoại, ăn sáng cũng cầm điện thoại, ra khỏi nhà mà đầu vẫn còn trong điện thoại. Ngày chưa bắt đầu mà mình đã mệt, đã lo, đã bực, chỉ vì năm phút đầu tiên của ngày đã bị người khác, bị tin tức, bị việc đời lấy mất.

Năm phút đầu ngày quyết định cả ngày. Bắt đầu vội thì cả ngày vội, bắt đầu loạn thì cả ngày loạn, bắt đầu bực thì cả ngày dễ bực. Người xưa hiểu điều này nên dậy rất sớm, ngồi yên trước khi làm gì. Không phải họ rảnh, mà vì họ biết: giữ được buổi sáng thì giữ được cả ngày. Mình không cần dậy từ bốn giờ sáng như người xưa, chỉ cần giữ được năm phút đầu tiên cho riêng mình, không cho ai lấy mất.

Trong sách Thiền Đốn Ngộ có dạy: Hạ thủ công phu tu thiền ngày đêm hai mươi bốn giờ đều là giờ dụng công phu. Nếu canh năm ngủ thức dậy, hoặc gần sáng dậy sớm, áp dụng công phu, thì công phu này kết quả gia tăng. Ngày đêm hai mươi bốn giờ đều là giờ dụng công, không riêng giờ nào. Dậy sớm mà áp dụng công phu thì kết quả tăng lên, vì buổi sáng tâm còn trong, chưa bị việc đời làm đục. Người xưa dậy canh năm để tu, mình dậy sớm năm phút để ngồi yên, cũng là một cách áp dụng công phu.

Thực tập buổi sáng rất đơn giản. Mở mắt ra, đừng với điện thoại ngay. Nằm yên thở ba hơi, cảm nhận thân mình, cảm nhận chăn, cảm nhận không khí buổi sáng. Ngồi dậy, uống một ly nước, rồi ngồi yên năm phút, chỉ thở và biết mình đang thở. Năm phút đó không cần làm gì, không cần nghĩ gì, chỉ cần ngồi. Năm phút qua đi, hãy cầm điện thoại lên. Lúc đó, tin tức vẫn còn đó, việc vẫn còn đó, nhưng mình đã khác: mình đã có mặt trước khi việc tới.

Sách dạy thiền Vipassana có nói: ăn biết ăn, ngủ biết ngủ, đứng biết đứng, đi biết đi. Thức dậy cũng vậy, thức dậy thì biết mình đang thức dậy. Ngủ dậy mà biết mình ngủ dậy, là đã bắt đầu ngày mới trong chánh niệm. Người ngủ dậy mà không biết mình ngủ dậy, mở mắt ra đã chạy, thì cả ngày cũng chạy như vậy, không biết mình đang làm gì, không biết mình đang ở đâu, chỉ biết chạy cho kịp giờ, cho kịp việc, cho kịp người ta.

Buổi sáng không điện thoại có một cái hay riêng. Rửa mặt thì biết nước mát, pha cà phê thì nghe mùi cà phê, nhìn ra cửa sổ thì thấy trời sáng dần, nghe chim hót, nghe xe cộ bắt đầu chạy. Những thứ đó vẫn ở đó mỗi sáng, chỉ là lâu nay mình không thấy, vì mắt mình dán vào điện thoại. Thấy được buổi sáng như vậy, lòng tự nhiên nhẹ lại, vì mình nhận ra ngày mới không bắt đầu bằng tin tức, mà bắt đầu bằng chính mình, bằng hơi thở, bằng thân mình đang còn đây.

Người dậy sớm vì con, vì việc, vẫn có năm phút. Dậy sớm hơn năm phút, chỉ năm phút thôi, là có được năm phút ngồi yên. Năm phút đó không lấy của ai, không làm trễ việc gì, mà đổi lại cả ngày khác hẳn. Có người nói: tôi bận lắm, không có năm phút. Nhưng thật ra ai cũng có năm phút lướt điện thoại buổi sáng, ai cũng có năm phút ngồi chờ thang máy, ai cũng có năm phút ngồi trên xe. Năm phút đã có sẵn rồi, chỉ là mình dùng nó vào việc gì: dùng để lướt điện thoại, hay dùng để ngồi yên.

Đặt một ý nhẹ cho ngày mới, đó cũng là một phần của buổi sáng. Không phải kế hoạch chi tiết, không phải danh sách việc dài, chỉ một ý: hôm nay mình muốn sống chậm lại một chút, hôm nay mình muốn nghe người nhà nói cho hết câu, hôm nay mình muốn không nổi nóng. Một ý như vậy thôi, giữ trong lòng cả ngày, như giữ một hạt giống. Tối về, nhìn lại xem ý đó có còn không, có làm được không. Làm được thì vui, không làm được thì mai đặt lại, không sao cả.

Sáng nào cũng tập, thành thói quen, như đánh răng. Đánh răng không cần nhắc, không cần cố gắng, cứ sáng là đánh. Ngồi yên năm phút buổi sáng cũng vậy, tập đủ lâu thì thành thói quen, không ngồi thì thấy thiếu. Thói quen tốt không cần phải lớn, chỉ cần đều. Năm phút mỗi sáng, một tháng là một trăm năm mươi phút mình sống chậm lại, một năm là ba mươi giờ mình có mặt với chính mình. Không có phép màu nào trong đó, chỉ có sự đều đặn.

Sáng mai, thử mở mắt ra mà đừng với điện thoại ngay. Nằm yên thở ba hơi, ngồi dậy uống nước, ngồi yên năm phút, rồi mới bắt đầu ngày mới. Năm phút đó là của mình, không của ai khác. Giữ được năm phút đó, là giữ được cả ngày. Ngày mới bắt đầu không phải bằng tin tức, không phải bằng việc đời, mà bắt đầu bằng một hơi thở, một người ngồi yên, một lòng đã sẵn sàng cho ngày mới.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền Đốn Ngộ (HT Thích Thanh Từ soạn dịch), tr.75
• 10 Bài Giảng về Thiền Vipassana (TK Thích Minh Tâm), tr.29
Bài liên quanBuồn thì biết mình đang buồn: ngồi với nỗi buồnĐau thì biết đau: thở cùng cơn đauNgồi chờ ở bệnh viện: chờ mà lòng không chạy