Tám giờ sáng ở bệnh viện, ghế chờ đã đầy. Người ta ngồi chờ số khám, chờ kết quả xét nghiệm, chờ người nhà trong phòng mổ. Đồng hồ trên tường đi chậm như không đi, số thứ tự nhảy chậm như không nhảy. Mình ngồi đó, tay cầm tờ giấy hẹn, mắt nhìn bảng số, lòng thì chạy đi đủ mọi nơi: kết quả sẽ ra sao, bệnh có nặng không, tiền viện phí bao nhiêu, mai ai đưa con đi học. Chờ mà lòng chạy như vậy thì mệt hơn cả làm việc, vì chờ thì thân không làm gì, mà đầu thì làm đủ thứ.
Chờ đợi là lúc tâm loạn nhất trong ngày. Chờ xe buýt, chờ con tan học, chờ người yêu trả lời tin nhắn, chờ kết quả, chờ một lời xin lỗi, chờ một quyết định, tất cả đều giống nhau: việc chưa tới, mà lòng đã tới trước. Lòng tới trước rồi tưởng tượng đủ thứ, toàn chuyện xấu, rồi lo, rồi sợ, rồi giận. Tới lúc việc thật tới, có khi không xấu như mình tưởng, mà mình đã mệt rồi, đã lo rồi, đã khổ rồi, khổ vì chuyện chưa xảy ra.
Sách dạy thiền Vipassana kể một hình ảnh rất thật: các bạn chờ đợi ba tiếng chuông để lạy Phật rồi đi ra cho khỏe mà lại không nghe cái tiếng chuông. Chờ chuông mà không nghe chuông, vì đầu đang chờ cho xong, đang tính chuyện sau chuông, đang mong cho nhanh hết giờ. Chờ như vậy là chờ mà không có mặt trong lúc chờ. Mình ngồi chờ ở bệnh viện cũng vậy: ngồi chờ mà không nghe tiếng bệnh viện, không thấy người xung quanh, không biết mình đang thở, chỉ biết chờ cho xong.
Chờ mà biết mình đang chờ, đó là bài tập đầu tiên. Ngồi trên ghế chờ, thở một hơi, cảm nhận ghế dưới lưng, cảm nhận chân chạm đất, nghe tiếng loa gọi số, nghe tiếng bước chân, thấy người ta đi qua đi lại. Chờ cũng là sống, chờ không phải là thời gian chết. Mình còn thở trong lúc chờ, mình còn thấy, còn nghe, còn sống trong lúc chờ. Biết như vậy thì giờ chờ không còn là giờ bỏ đi, mà là giờ mình sống, sống chậm, sống có mặt.
Sách còn nói một câu nghe qua tưởng như không liên quan, mà ngẫm lại rất hợp với người đang chờ: Không cần phải chờ, tại vì ngay bây giờ sống các bạn đã tạo nên cảnh giới cực lạc Niết bàn. Không cần phải chờ tới lúc nào đó mới sống, mới yên, mới vui. Yên ở ngay bây giờ, trong lúc chờ này, nếu mình chịu sống trong lúc chờ, chịu thở trong lúc chờ, chịu có mặt trong lúc chờ. Đợi hết chờ mới sống, thì cả đời chỉ toàn chờ, không có lúc nào sống thật.
Chờ con tan học cũng vậy, chờ xe buýt cũng vậy, chờ người yêu trả lời tin nhắn cũng vậy. Cùng một bài tập: biết mình đang chờ, thở, và làm việc nhỏ trong lúc chờ. Đọc vài trang sách, nghe một bản nhạc nhẹ, quan sát hơi thở, nhìn người qua lại. Biến giờ chờ thành giờ nghỉ, giờ đọc sách, giờ thở, thì chờ không còn là cực hình. Người biết chờ thì chờ bao lâu cũng được, vì chờ cũng là sống, không phải là mất thời gian.
Chờ đợi dạy mình kiên nhẫn, vì thời gian không giục được. Số khám tới lượt thì tới, kết quả có thì có, xe buýt tới thì tới, giục cũng không nhanh hơn được. Người hay giục thì chờ lúc nào cũng mệt, vì giục là chống lại thời gian, mà thời gian thì không chống được. Người biết chờ thì không giục, chỉ ngồi yên, thở, và để việc tới lúc nó tới. Kiên nhẫn như vậy không phải là cam chịu, mà là hiểu rõ: có những thứ mình không điều khiển được, thì điều khiển lòng mình là đủ.
Chờ kết quả xấu cũng cần thở. Kết quả chưa có, mà mình đã lo như kết quả đã xấu rồi. Lo như vậy thì kết quả có xấu thật hay không, mình cũng đã khổ trước rồi. Thở và chờ, là cách duy nhất: thở để lòng không chạy, chờ để việc tới lúc nó tới. Kết quả xấu thì mình đối diện lúc đó, có bác sĩ, có người nhà, có cách xử lý. Kết quả tốt thì mình mừng lúc đó. Còn bây giờ, chưa có kết quả, thì chỉ có thở, chỉ có ngồi, chỉ có chờ. Lo trước không làm kết quả tốt hơn, chỉ làm mình mệt hơn.
Chờ lâu thì đừng ngồi đó mà vật lộn với đồng hồ. Đứng dậy đi lại một vòng, uống ngụm nước, ra cửa sổ nhìn trời, rồi về ngồi tiếp. Vật lộn với giờ chờ giống như vật lộn với cơn giận: càng vật càng thua. Thở, buông, chờ, đó là cách duy nhất. Mà chờ ở đây không phải là chờ trong lo lắng, mà là chờ trong bình an: việc tới thì đón, việc chưa tới thì ngồi yên thở cũng là sống, cũng là nghỉ, cũng là thương thân.
Hôm nay, nếu phải chờ ở đâu đó, thử chờ cho đàng hoàng. Ngồi xuống, thở một hơi, biết mình đang chờ, nghe tiếng xung quanh, thấy người xung quanh, rồi làm việc nhỏ trong lúc chờ. Chờ mà lòng không chạy, là mình đã thắng được một nửa của chờ đợi. Việc tới lúc nào thì tới, mình vẫn còn đây, vẫn thở, vẫn bước tiếp được. Ngồi chờ ở bệnh viện, chờ mà lòng không chạy, đó cũng là một bài thiền, một cách sống, một cách thương mình giữa những giờ chờ dài nhất của đời.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư