🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Ngồi thiền cho người mới bắt đầu

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Bạn muốn ngồi thiền mà chưa biết bắt đầu từ đâu? Có lẽ bạn đã nghe nhiều người nói thiền tốt lắm, giúp bớt căng thẳng, ngủ ngon hơn, lòng yên hơn. Nhưng rồi bạn mở video hướng dẫn, thấy người ta ngồi kiết già, lưng thẳng tắp, mắt nhắm nghiền, ngồi cả tiếng đồng hồ không nhúc nhích. Bạn nghĩ: chắc mình không làm được đâu. Thế là thôi, chưa bắt đầu đã bỏ.

Thật ra ngồi thiền không khó như vậy. Nó khó vì ta tưởng nó khó. Người mới bắt đầu không cần ngồi lâu, không cần ngồi đẹp, không cần đạt trạng thái gì đặc biệt. Chỉ cần ngồi xuống, năm phút thôi, và thở. Thế là đã bắt đầu rồi.

Trước hết, hãy chọn một chỗ ngồi. Không cần bàn thờ, không cần phòng riêng, không cần yên tĩnh tuyệt đối. Một chiếc ghế trong phòng khách cũng được, một góc giường cũng được. Quan trọng là chỗ ấy khiến bạn thoải mái, ít bị làm phiền trong vài phút. Ngồi trên ghế thì hai chân đặt xuống đất, lưng thẳng nhưng không gồng. Ngồi dưới sàn thì xếp bằng, kê một chiếc gối nhỏ dưới mông cho lưng đỡ mỏi. Không cần kiết già. Chân tê, lưng mỏi thì đổi tư thế, không ai chấm điểm.

Tiếp theo, hãy đặt tay lên đùi, thả lỏng vai, khép nhẹ mắt hoặc nhìn xuống đất. Rồi thở. Thở vào, biết mình đang thở vào. Thở ra, biết mình đang thở ra. Trong kinh Quán Niệm Hơi Thở, lời dạy đầu tiên cũng chỉ có vậy: thở vào một hơi dài, biết là mình đang thở vào một hơi dài. Thở ra một hơi dài, biết là mình đang thở ra một hơi dài. Bạn không cần làm gì thêm.

Nhiều người mới ngồi được một phút thì đầu óc đã chạy lung tung: lát nữa ăn gì, hôm qua ai nói gì, tiền điện tháng này bao nhiêu. Rồi họ nghĩ mình ngồi thiền thất bại. Không phải vậy. Tâm tán loạn là chuyện bình thường, ai cũng vậy, kể cả người ngồi thiền lâu năm. Khác nhau chỉ ở chỗ người tập lâu phát hiện ra nhanh hơn, và quay về nhanh hơn. Phát hiện ra mình đang nghĩ lan man, đó đã là một lần tỉnh. Đừng trách mình, đừng cố dẹp suy nghĩ đi. Chỉ nhẹ nhàng đưa tâm về lại với hơi thở, như dắt một đứa trẻ ham chơi về nhà.

Có một mẹo nhỏ cho người mới: đếm hơi thở. Thở vào, thở ra, đếm một. Thở vào, thở ra, đếm hai. Đếm tới mười rồi quay lại một. Nếu đếm tới bảy mà quên mất mình đang đếm tới đâu, thì bắt đầu lại từ một, không sao cả. Đếm hơi thở giống như cho tâm một việc để làm, nó đỡ chạy lung tung hơn. Khi nào quen rồi, bạn có thể bỏ đếm, chỉ cần biết hơi thở thôi.

Ngồi bao lâu thì đủ? Người mới bắt đầu, năm phút mỗi ngày là đủ. Năm phút thôi, nhưng đều đặn mỗi ngày. Tốt hơn nhiều so với ngồi một tiếng vào cuối tuần rồi cả tuần không ngồi. Hãy chọn một giờ cố định, ví dụ sau khi thức dậy, trước khi đánh răng. Ngồi năm phút, rồi đi làm việc khác. Khi nào năm phút trở nên dễ dàng, tăng lên mười phút. Cứ vậy, từ từ, không vội.

Có người hỏi: ngồi thiền có phải ngồi yên hoàn toàn không? Không. Ngứa thì gãi, mỏi thì duỗi, ho thì ho. Thân thể không phải là kẻ thù. Ngồi thiền là ngồi với thân thể mình, chứ không phải chống lại nó. Bạn cứ ngồi thoải mái, thở tự nhiên, đừng gồng mình thành một pho tượng.

Sau một thời gian ngồi đều, bạn sẽ thấy những thay đổi nhỏ. Không phải phép lạ gì lớn lao. Chỉ là khi có chuyện bực mình, bạn dừng lại được một giây trước khi đáp. Khi lo lắng, bạn nhớ ra mình còn có hơi thở. Khi làm việc, bạn ít quên vặt hơn. Những thay đổi nhỏ ấy, gom lại, làm nên một ngày khác hẳn.

Đừng đợi tới khi rảnh mới ngồi thiền. Không bao giờ có lúc thật rảnh. Hãy bắt đầu ngay hôm nay, ngay bây giờ cũng được. Ngồi xuống, thở năm hơi, rồi đứng dậy đi làm việc của mình. Năm hơi thở ấy là hạt giống đầu tiên. Hạt giống nhỏ, nhưng nếu tưới mỗi ngày, nó sẽ lớn lên thành một cái cây che mát cả đời bạn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiền Sư Khương Tăng Hội (Thích Nhất Hạnh), tr. 56
Bài liên quanThiền hành giữa phố đôngBuồn cũng là một đám mâyTiếng vỗ của một bàn tay: một công án thiền nói dễ hiểu