Buổi sáng, mình thức dậy, việc đầu tiên là gì? Với nhiều người, đó là chộp lấy điện thoại, xem tin nhắn, xem tin tức, rồi vội vàng đánh răng rửa mặt, vừa đánh răng vừa nghĩ tới công việc hôm nay, tới cuộc họp lúc chín giờ, tới đứa con chưa làm bài tập, tới món nợ chưa trả. Đánh răng xong, mình không nhớ mình vừa đánh răng như thế nào. Răng thì sạch, nhưng đầu thì rối. Ngày mới bắt đầu bằng một việc làm mà mình không hề có mặt.
Có một việc nhỏ, ai cũng làm mỗi ngày, mà ít ai làm cho trọn vẹn: đánh răng. Hai phút thôi. Hai phút đứng trước gương, tay cầm bàn chải, miệng đầy bọt. Hai phút đó, mình có thể làm trọn vẹn, hoặc mình có thể để nó trôi qua trong vô thức. Khác nhau chỉ ở một chỗ: lúc đánh răng, mình có biết mình đang đánh răng hay không.
Trong Đại Kinh Niệm Xứ, Phật dạy về các tư thế của thân: Lại nữa, này các thầy tỳ khưu, khi đang đi tỳ khưu biết: tôi đang đi. Khi đang đứng tỳ khưu biết: tôi đang đứng. Khi đang ngồi tỳ khưu biết: tôi đang ngồi. Khi đang nằm tỳ khưu biết: tôi đang nằm. Hoặc khi cơ thể làm gì, tỳ khưu biết cơ thể như vậy. Đi thì biết mình đang đi. Đứng thì biết mình đang đứng. Làm gì thì biết mình đang làm việc đó. Đơn giản vậy thôi. Mà làm được thì không đơn giản chút nào.
Thử làm như vậy vào buổi sáng mai. Đứng trước gương, cầm bàn chải lên, biết mình đang cầm bàn chải. Đưa bàn chải vào miệng, biết mình đang chải răng trên, răng dưới, răng bên trái, răng bên phải. Nước mát chạm vào miệng, biết nước mát. Bọt kem đánh răng có vị bạc hà, biết vị bạc hà. Chỉ hai phút thôi. Đừng để đầu chạy tới cuộc họp lúc chín giờ. Cuộc họp vẫn ở đó, chín giờ mới tới. Còn bây giờ, mình đang ở đây, trước gương, với cái bàn chải.
Hai phút đó có ích gì? Có ích ở chỗ: nó là việc đầu tiên trong ngày mà mình làm trọn vẹn. Cả ngày hôm qua, mình làm việc gì cũng dang dở. Ăn cơm mà nghĩ tới công việc. Làm việc mà nghĩ tới chuyện nhà. Nói chuyện với con mà mắt nhìn điện thoại. Mình sống như vậy đã quen, tới mức mình không còn biết cảm giác làm trọn vẹn một việc là như thế nào nữa. Hai phút đánh răng, là hai phút để mình nhớ lại cảm giác đó.
Một ngày bắt đầu như thế nào thì cả ngày sẽ đi theo hướng đó. Bắt đầu ngày bằng sự vội vàng, cả ngày sẽ vội vàng. Bắt đầu ngày bằng một việc làm trọn vẹn, cả ngày sẽ có một cái neo để quay về. Khi nào mình thấy đầu rối, mình nhớ lại: sáng nay mình đã từng làm trọn vẹn một việc. Mình đã từng đứng yên hai phút, chỉ biết mình đang đánh răng. Mình làm được một lần, thì mình làm được lần nữa.
Có người sẽ cười: đánh răng mà cũng thiền, rảnh quá. Nhưng thiền không phải là ngồi xếp bằng trong chùa, gõ mõ tụng kinh. Thiền là biết mình đang làm gì, ngay lúc mình đang làm việc đó. Đánh răng mà biết mình đang đánh răng, đó là thiền. Rửa bát mà biết mình đang rửa bát, đó là thiền. Đi bộ mà biết mình đang đi bộ, đó là thiền. Không cần thêm giờ, không cần thêm chỗ, không cần thêm dụng cụ. Chỉ cần thêm một cái biết.
Cái biết đó, nó nuôi mình cả ngày. Khi mình ăn sáng, mình biết mình đang ăn sáng, cơm sẽ ngon hơn. Khi mình đưa con đi học, mình biết mình đang đưa con đi học, đường sẽ ngắn lại. Khi mình ngồi vào bàn làm việc, mình biết mình đang ngồi làm việc, việc sẽ rõ ràng hơn. Một ngày có bao nhiêu việc nhỏ như vậy, mà việc nào mình cũng làm trong vô thức, thì cả ngày của mình coi như không có mình ở đó. Mình sống mà như không sống.
Đánh răng buổi sáng, chỉ là một ví dụ. Mình có thể chọn bất kỳ việc nhỏ nào trong ngày để làm trọn vẹn: gội đầu, buộc dây giày, mở cửa ra khỏi nhà, rót một ly nước. Chọn một việc, làm trọn vẹn nó mỗi ngày. Đừng tham làm nhiều. Một việc thôi, mà làm cho tới nơi tới chốn. Một việc làm trọn vẹn, nó sẽ dạy mình cách làm trọn vẹn những việc khác.
Cho nên, sáng mai thức dậy, đừng vội chộp điện thoại. Đi tới trước gương, cầm bàn chải lên, và biết mình đang cầm bàn chải. Chải răng trên, biết mình đang chải răng trên. Chải răng dưới, biết mình đang chải răng dưới. Hai phút thôi. Hai phút đó, mình có mặt trọn vẹn trong đời mình. Ngày mới bắt đầu từ đó, và nó sẽ khác hẳn những ngày mình đánh răng mà đầu đã ở tận công ty.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư