🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Mỗi ngày đều là ngày tốt: lời của thiền sư Vân Môn

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Sáng thứ hai, trời mưa, đường kẹt, xe chết máy giữa cầu, điện thoại reo liên tục, việc dồn từ tuần trước chưa xong. Mình buột miệng: "Hôm nay đúng là một ngày xấu." Rồi cả ngày, cái nhãn "ngày xấu" ấy dán chặt lên mọi việc. Ăn cơm cũng thấy nhạt, nói chuyện với ai cũng thấy bực, tối về vẫn còn bực.

Thiền sư Vân Môn Văn Yển nghe vậy chắc sẽ cười. Ngài dạy chúng một câu rất ngắn: "Mỗi ngày đều là ngày tốt." Theo Từ điển Thiền tông Hán Việt, đây là pháp ngữ của ngài, được ghi trong Bích Nham lục: "Vân Môn dạy chúng: Mỗi ngày đều là ngày tốt, Phật pháp và thế gian pháp đều làm chu đáo. Chẳng cầu phải riêng tìm lẽ u huyền nào khác mà chỉ biết mỗi ngày hai bữa cơm cháo."

Nghe qua tưởng ngài nói cho vui, hay nói kiểu an ủi. Nhưng nghĩ kỹ thì không phải. Ngài không nói ngày nào cũng suôn sẻ. Ngài nói ngày nào cũng tốt. Hai việc khác nhau hoàn toàn.

Ngày suôn sẻ là ngày mọi việc theo ý mình. Ngày tốt là ngày mình sống trọn vẹn với việc đang làm, dù việc đó có theo ý mình hay không. Trời mưa thì mặc áo mưa. Đường kẹt thì ngồi yên trong xe, thở một hơi. Việc dồn thì làm từng việc một. Cơm cháo ngày hai bữa, ăn cho xong bữa này rồi tính bữa sau. Đó là "Phật pháp và thế gian pháp đều làm chu đáo".

Người ta hay chia ngày ra làm hai loại: ngày tốt để làm việc lớn, ngày xấu thì nằm chờ cho qua. Rồi cả đời cứ chờ ngày tốt. Chờ trời đẹp mới đi, chờ tâm trạng tốt mới làm, chờ mọi việc êm mới sống. Chờ mãi, ngày tốt chẳng đến bao nhiêu, mà ngày xấu thì cứ dài ra.

Vân Môn cắt đứt cái chờ ấy bằng một câu. Mỗi ngày đều là ngày tốt, nghĩa là không có ngày nào phải bỏ đi. Ngày mưa có việc của ngày mưa. Ngày nắng có việc của ngày nắng. Ngày bận có cách sống của ngày bận. Ngày rảnh có cách sống của ngày rảnh. Chỉ cần mình có mặt trọn vẹn trong ngày đó, ngày đó đã tốt rồi.

Có một chi tiết rất hay trong lời dạy của ngài: "Hôm qua thấy dương liễu xanh, hôm nay thấy lá rụng vàng." Liễu xanh hay lá vàng, đó là việc của mùa, không phải việc của mình. Mình không điều khiển được mùa, nhưng mình điều khiển được cách mình nhìn lá. Lá vàng mà mình thấy là lá vàng, không thêm vào đó một câu "sao mà chán thế", thì lá vàng cũng đẹp như liễu xanh.

Thực tập rất đơn giản. Sáng dậy, đừng vội dán nhãn cho ngày hôm nay. Đừng nói "hôm nay chắc là ngày tệ" chỉ vì trời mưa hay vì hôm qua ngủ không ngon. Cứ làm việc đầu tiên của ngày cho trọn vẹn: đánh răng thì đánh răng, ăn sáng thì ăn sáng, ra khỏi nhà thì ra khỏi nhà. Làm xong việc này rồi hãy làm việc khác.

Đến tối, trước khi ngủ, đừng tổng kết ngày bằng một câu "hôm nay tệ quá". Hãy hỏi lại: hôm nay mình đã làm chu đáo được việc gì. Chỉ một việc thôi cũng được. Nấu xong một bữa cơm. Nghe hết một câu chuyện của con. Thở được một hơi dài giữa lúc bực. Vậy là ngày hôm nay đã tốt rồi.

Trong công việc cũng vậy. Có những ngày họp liên tục, khách hàng khó tính, máy móc trục trặc. Mình gọi đó là ngày xui, rồi làm việc gì cũng qua loa cho xong. Nhưng nếu nhớ lời Vân Môn, mình sẽ làm khác: cuộc họp này thì họp cho trọn vẹn, nghe cho hết câu người ta nói; việc này thì làm cho xong việc này, đừng vừa làm vừa tiếc ngày hôm qua hay lo ngày mai. Làm chu đáo từng việc nhỏ, cuối ngày nhìn lại, hóa ra ngày "xấu" ấy mình đã làm được rất nhiều việc tốt. Ngày không xấu, chỉ có cách mình sống trong ngày ấy là hời hợt hay trọn vẹn mà thôi.

Ngày tốt không phải là ngày không có chuyện xấu xảy ra. Ngày tốt là ngày có chuyện xảy ra mà mình vẫn còn nguyên vẹn, vẫn còn tỉnh táo, vẫn còn làm được việc cần làm. Hiểu như vậy thì không còn ngày xấu nữa. Chỉ còn ngày mình sống trọn và ngày mình sống hời hợt. Và ngày nào mình cũng có thể chọn sống trọn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Từ Điển Thiền tông Hán Việt (Hân Mẫn và Thông Thiền biên dịch), tr. 559 — mục "Nhật nhật thị hảo nhật: Mỗi ngày đều là ngày tốt", pháp ngữ thiền sư Vân Môn Văn Yển (Bích Nham lục, quyển 1)
Bài liên quanXuân đi trăm hoa rụng, xuân đến trăm hoa cười: bài kệ của thiền sư Mãn GiácTiếng vỗ của một bàn tay: nghe cái không nghe đượcMài gạch không thành gương: ngồi thiền để thành Phật?