🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Thiền & hơi thở

Người không việc gì mới là người quý — lời thiền sư Lâm Tế

Thiền & hơi thở · 6 phút đọc

Có những người, nhìn vào lúc nào cũng bận. Sáng bận, trưa bận, tối bận. Ăn cũng vội, ngủ cũng vội, nói chuyện với con cũng vội. Hỏi sao bận dữ vậy, họ cười: không làm thì ai làm, không lo thì ai lo. Nghe thì có lý. Nhưng nhìn kỹ, thấy người đó lúc nào cũng như đang chạy mà không biết chạy đi đâu. Việc xong việc này, việc khác lại tới. Lo xong lo này, lo khác lại tới. Cả đời cứ như vậy, không có lúc nào rảnh rang.

Thiền sư Lâm Tế, một vị tổ lớn của Thiền tông, có lần dạy chúng một câu nghe qua tưởng như đùa: Phật pháp không có chỗ dụng công, chỉ là bình thường vô sự, đi tiểu, đi đại, mặc áo ăn cơm, mệt thì nằm. Kẻ ngu thấy vậy cười ta, kẻ trí thấy vậy biết ta.

Bình thường vô sự. Vô sự nghĩa là không có việc gì. Không phải là lười biếng, không phải là bỏ mặc. Mà là làm xong việc thì thôi, không ôm thêm việc vào lòng. Ăn cơm thì chỉ ăn cơm. Mặc áo thì chỉ mặc áo. Mệt thì nằm. Chuyện đơn giản như vậy, mà mấy ai làm được. Mình ăn cơm mà đầu thì nghĩ tới chuyện chiều họp cái gì. Mình mặc áo mà lòng thì lo tới chuyện mai trả tiền nhà ra sao. Thân thì đang làm một việc, tâm thì đang ôm mười việc.

Lâm Tế còn dạy: quý vị hãy tùy trường hợp mà làm chủ, liền đó thành chơn, cảnh đến lay chuyển chẳng được. Tùy trường hợp mà làm chủ, nghĩa là việc gì tới thì làm việc đó, làm cho trọn, làm cho chủ động, đừng để việc lôi mình đi. Người làm chủ việc khác với người bị việc làm chủ. Người làm chủ, làm xong thì buông. Người bị việc làm chủ, làm xong rồi mà lòng vẫn nắm chặt, tối về vẫn nghĩ, ngủ cũng mơ thấy việc.

Có người nghe tới vô sự thì sợ: không có việc gì thì sống sao? Ai cũng phải làm việc, phải lo toan, phải nuôi gia đình. Đúng vậy, Lâm Tế không bảo mình bỏ việc. Ngài bảo mình làm việc mà đừng để việc trở thành gánh nặng trong tâm. Đi làm thì làm cho đàng hoàng, về nhà thì về nhà cho trọn. Đừng mang việc ở công ty về đặt lên bàn ăn. Đừng mang lo của ngày mai ra ngồi gặm trong đêm nay. Việc nào ra việc đó. Đó là vô sự.

Người xưa còn nói: những kẻ hướng ngoại hành công phu đều là bọn ngu si. Hướng ngoại là cứ chạy ra ngoài tìm cái này, cầu cái kia. Tìm thầy hay, tìm pháp hay, tìm chỗ yên tĩnh, tìm đủ thứ, mà không chịu nhìn lại mình. Vô sự là quay về. Không cần thêm gì nữa. Mình đã đủ rồi. Cơm có ăn, áo có mặc, chỗ có ngủ, người thân còn bên cạnh. Những cái đó, mình có sẵn mà không thấy, cứ đi tìm cái xa xôi.

Thực tập vô sự trong một ngày thì dễ lắm. Sáng dậy, làm một việc thôi. Đánh răng thì đánh răng cho trọn, đừng vừa đánh răng vừa tính chuyện hôm nay. Ăn sáng thì ăn sáng cho trọn, đừng vừa ăn vừa lướt điện thoại. Đi làm, tới công ty thì làm, về tới nhà thì để việc ở công ty. Tối, trước khi ngủ, thử buông hết một lần: việc hôm nay đã làm xong phần của nó, mai tính tiếp. Đêm nay chỉ có giấc ngủ.

Ban đầu, mình sẽ thấy khó chịu. Tay chân cứ muốn làm thêm cái gì đó. Đầu óc cứ muốn nghĩ thêm chuyện gì đó. Như người quen chạy, bỗng dưng đứng lại thì chân cứ ngứa ngáy. Nhưng đứng lại một lúc, mình sẽ thấy: hóa ra không làm gì thêm, trời cũng không sập. Việc không làm tối nay, sáng mai làm vẫn kịp. Người không lo đêm nay, sáng mai vẫn sống tốt.

Lâm Tế nói: kẻ ngu thấy vậy cười ta, kẻ trí thấy vậy biết ta. Người ngoài nhìn vào, thấy mình bình thường quá, ăn cơm mặc áo như ai, thì cười: tu gì mà tu như không tu. Nhưng người có trí thì biết: giữ được cái bình thường đó mới là khó. Giữa một đời đầy ắp việc, mà lòng vẫn vô sự, đó mới là người quý.

Hôm nay, mình thử làm người không việc gì trong mười phút. Ngồi xuống, không điện thoại, không việc gì phải làm. Chỉ ngồi. Uống một ly nước. Nhìn ra cửa sổ. Mười phút thôi. Rồi mình sẽ thấy, mười phút đó không phí. Nó trả lại cho mình một thứ mà cả ngày bận rộn đã lấy đi: sự thảnh thơi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lâm Tế ngữ lục (HT Thích Thanh Từ dịch) — trang 7
Bài liên quanCây bách trước sân — công án của thiền sư Triệu ChâuThiền sư Không Lộ: từ tay chài lưới đến bậc thầy thời LýQuên chìa khóa trước cửa nhà: tìm trong tâm trước khi tìm ngoài túi