Mấy ngày nay lướt TikTok, đâu đâu cũng thấy các bạn trẻ khoe số đo cá nhân.
Chiều cao bao nhiêu, cân nặng bao nhiêu, năm sinh nào, size giày bao nhiêu, size quần bao nhiêu. Người ta khoe như một trò vui, như một cách để mọi người biết mình là ai. Video này nối video kia, người này khoe xong người kia khoe tiếp, cả một trào lưu rần rần.
Vui thì vui thật. Nhưng đằng sau cái vui ấy, có hai điều đáng nghĩ. Một là những con số đó một khi đã lên mạng thì không lấy lại được, kẻ xấu có thể gom chúng lại để làm những chuyện mình không ngờ tới. Hai là cái thói quen khoe khoang và so sánh, hôm nay khoe số đo, ngày mai sẽ khoe thứ khác, cứ thế mà chạy theo nhau không dứt.
Trong kho sách Phật có một đoạn kinh rất thẳng, kể về cụ già Nakulapita. Đức Phật dạy rằng người nào mang thân này mà khoe khoang rằng mình hoàn toàn mạnh khỏe, chỉ trong chốc lát thôi, người ấy cũng là điên cuồng. Vì sao? Vì thân này vô thường, nay khỏe mai yếu, nay trẻ mai già, không có gì chắc chắn. Khoe cái không chắc chắn, chẳng khác nào khoe một thứ mình không thật sự có.
Rồi Đức Phật dạy cụ già một câu rất đẹp: dầu thân xác này có ương yếu, ta sẽ không để cho tâm bệnh hoạn. Thân có thể yếu, nhưng tâm thì mình giữ được. Thân có thể đổi thay, nhưng tâm an hay không là do mình.
Ở một bài pháp khác cũng nói rõ: thân này có gìn giữ khéo mấy, cuối cùng cũng tan hoại. Chiều cao, cân nặng, số đo giày dép, tất cả đều là chuyện của cái thân sẽ đổi thay. Hôm nay mình khoe mình cao, mai có người cao hơn. Hôm nay mình khoe mình thon gọn, mai thân hình đổi khác, mình lại buồn. Lấy cái vô thường ra làm thước đo giá trị của mình, thì sớm muộn gì mình cũng thất vọng.
Đức Phật trước lúc nhập diệt đã dặn: mọi pháp hữu vi đều vô thường, hãy tinh tấn với chánh niệm. Chánh niệm nghĩa là biết rõ mình đang làm gì, ngay trong giây phút này. Trước khi đăng một thứ gì lên mạng, chánh niệm là dừng lại một chút và hỏi mình ba câu: mình đăng để làm gì? Ai sẽ thấy những con số này? Ngày mai mình có hối hận không?
Ba câu đó ngắn thôi, nhưng đủ để mình không đăng những thứ không nên đăng. Thông tin cá nhân như năm sinh, số đo, những chi tiết riêng tư, một khi đã lên mạng thì không còn là của riêng mình nữa. Giữ lại cho mình, không phải là giấu giếm, mà là biết trân trọng bản thân.
Vậy thì cái gì đáng khoe? Trong đạo Phật, cái đáng khoe không phải là số đo, mà là điều thiện mình đã làm. Hôm nay mình giúp được ai, mình nhịn được một cơn giận, mình nói được một lời tử tế, đó mới là thứ khoe ra mà người khác nghe xong cũng thấy ấm lòng. Khoe điều thiện không làm ai tổn thương, mà còn gieo thêm điều thiện cho người khác.
Còn số đo thì hãy giữ lại cho mình. Chiều cao cân nặng là để mình biết mình khỏe hay yếu mà chăm sóc thân cho tốt, chứ không phải để đem ra so sánh với thiên hạ. Thân này là phương tiện để mình sống, mình tu, mình làm việc thiện, không phải là tấm bảng quảng cáo.
Mạng xã hội thích những con số, vì con số dễ nhìn, dễ so, dễ gây chú ý. Nhưng con người thì không phải là con số. Giá trị của mình không nằm ở chiều cao hay size giày, mà nằm ở cách mình sống, cách mình đối xử với người khác, và cái tâm mình có an hay không.
Cho nên, lần sau thấy trào lưu khoe số đo, mình cứ xem cho vui cũng được. Nhưng trước khi quay một video giống như vậy, hãy dừng lại một chút. Hỏi mình: cái mình sắp khoe, có làm mình tốt hơn không, có làm ai vui hơn không. Nếu không, thì thôi. Giữ lại cho mình. Cái gì đáng giữ thì giữ, cái gì đáng khoe thì khoe. Biết phân biệt hai thứ đó, là đã biết sống chánh niệm rồi.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư