Một buổi chiều, điện thoại reo. Đầu dây bên kia xưng là công an. Giọng nghiêm, nói nhanh: tài khoản của chị liên quan đến một vụ án, phải chuyển tiền vào tài khoản "chứng minh tài sản" ngay trong hôm nay, không được kể với ai, không được cúp máy. Chị nghe mà tay run. Chị làm theo. Đến khi tỉnh ra, tiền đã đi mất rồi.
Chuyện này không còn hiếm. Công an TP.HCM vừa cảnh báo thủ đoạn "bắt cóc online" vào đầu tháng 11 năm nay. Chỉ trong tháng 10, có em sinh năm 2008 bị dẫn dụ chuyển hơn 3 triệu đồng, có em cũng sinh năm 2008 bị lừa hơn 1,98 tỷ đồng. Bộ Công an cho biết nhóm 17 đến 20 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất trong số nạn nhân bị tống tiền trực tuyến. Từ năm 2020 đến 2025, cả nước ghi nhận hơn 24.000 vụ lừa đảo trực tuyến, thiệt hại gần 40.000 tỷ đồng.
Vì sao người ta sập bẫy dễ thế? Không phải vì nạn nhân dại. Mà vì kẻ lừa đánh trúng hai chỗ yếu nhất trong lòng người: lòng tham và nỗi sợ. Tham ở đây không phải lúc nào cũng là tham tiền. Có khi chỉ là tham cho xong chuyện. Muốn nhanh chóng chứng minh mình trong sạch. Muốn giữ yên số tiền mình đang có. Muốn mọi chuyện êm xuôi, không rắc rối. Sợ thì rõ hơn: sợ công an, sợ mang tội, sợ cha mẹ biết, sợ mang tiếng với người thân. Hai thứ đó trộn lại, đầu óc quay cuồng, không còn nghĩ được nữa.
Kẻ lừa không cần trói ai cả. Họ chỉ cần nạn nhân tự trói mình bằng nỗi sợ của chính mình, rồi tự tay làm theo từng lời họ nói qua điện thoại, qua Zoom. Cái tên "bắt cóc online" là vì vậy. Không có xe, không có dây trói. Chỉ có một cuộc gọi, và một người bị dẫn đi trong chính căn phòng của mình.
Trong kinh, Đức Phật dạy về chánh niệm như thế này: sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, niệm, điều phục mọi tham ưu trên đời. Nói bằng lời thường, tỉnh giác là dừng lại một nhịp. Là khi nghe một tin dữ, mình không vội tin, không vội làm theo. Mình thở một hơi. Mình hỏi lại: chuyện này có thật không? Người này là ai? Vì sao họ bắt mình phải vội?
Kẻ lừa luôn bắt nạn nhân phải vội. Vội thì không còn chỗ cho tỉnh giác. Mà không tỉnh giác thì tham và sợ sẽ dắt mình đi. Cho nên chỉ một nhịp dừng thôi, đã là một lá chắn.
Cũng trong kinh dạy về giới không nói dối: lời nói dối thường bắt đầu từ động cơ tham lam ác độc, chuyện thế này lại nói thế khác, khiến người mắc họa. Kẻ lừa đảo sống bằng nghề đó. Họ dựng một câu chuyện giả, rồi dùng nỗi sợ để ép người khác tin. Mình hiểu được cái gốc đó, mình sẽ bớt sợ. Vì nỗi sợ lớn nhất của mình thường không đến từ sự thật, mà đến từ một câu chuyện người khác kể cho mình nghe qua điện thoại.
Người giữ được lòng ngay thẳng, không làm điều khuất tất, thì đi đâu cũng không phải sống trong kinh hoàng sợ hãi, không sợ ai theo dõi, không sợ ai nghi ngờ. Cái an đó không ai cho mình được. Mình tự giữ lấy bằng cách sống ngay thẳng và tỉnh táo.
Vậy gặp tình huống này thì làm gì? Ba việc, nhớ cho kỹ. Một, cúp máy. Công an thật không bao giờ làm việc qua Zoom, không bao giờ yêu cầu chuyển tiền "chứng minh tài sản" qua điện thoại. Hai, gọi lại vào số chính thức của cơ quan công an nơi mình ở, hoặc đến trực tiếp, để hỏi cho rõ. Ba, kể ngay cho người thân. Kẻ lừa sợ nhất là nạn nhân kể cho người khác nghe, vì một người ngoài cuộc tỉnh táo sẽ thấy ngay điều vô lý mà mình trong cơn sợ không thấy. Đừng xấu hổ mà giấu. Giấu là tiếp tay cho chúng.
Và một điều cuối, dành cho những ai đã từng là nạn nhân, hoặc có người thân là nạn nhân: đừng trách mình dại, đừng trách người nhà dại. Ai cũng có lúc sợ. Ai cũng có lúc muốn mọi chuyện nhanh xong. Kẻ lừa chỉ giỏi đúng một việc là đánh vào lúc lòng người yếu nhất. Biết vậy để thương mình hơn, thương người hơn, và lần sau tỉnh hơn. Còn với những ai chưa gặp, hãy nhớ câu này: tiền của mình, mình giữ. Chuyện của mình, mình hỏi lại. Một nhịp dừng, một hơi thở, có khi giữ lại được cả gia tài, và cả sự bình an của một gia đình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư