Dạo này lướt mạng, thấy nhiều bạn trẻ viết một câu nghe vừa buồn cười vừa chạnh lòng: lương 21 triệu mà vẫn tự nhận mình là kẻ hèn.
Hai mươi mốt triệu. Với nhiều người, đó là con số mơ ước. Với nhiều gia đình ở quê, đó là thu nhập của mấy tháng trời. Vậy mà người cầm con số đó trong tay vẫn thấy mình hèn.
Vì sao? Vì họ đang so sánh.
So với bạn cùng tuổi đã mua nhà, mua xe. So với người ta khoe thu nhập trăm triệu trên mạng. So với giá một căn hộ mà có làm cả chục năm cũng chưa chắc mua nổi. So với kỳ vọng của cha mẹ, của họ hàng, của xã hội: từng này tuổi rồi, phải có cái này, phải có cái kia.
Càng so, càng thấy mình thiếu. Càng thiếu, càng thấy mình hèn.
Trong đạo Phật, cái tâm so sánh đó có một cái tên: mạn. So mình hơn người thì sinh kiêu ngạo. So mình kém người thì sinh tự ti. So mình bằng người thì sinh ganh đua. Ba kiểu so, kiểu nào cũng khổ. Vì cái thước đo lúc nào cũng nằm trong tay người khác, mà người khác thì không bao giờ thôi đổi thước.
Hôm nay bạn so với người lương 30 triệu, bạn thấy mình thua. Mai bạn lên 30 triệu, bạn lại so với người lương 50 triệu. Cứ thế mà chạy, chạy mãi không tới đích. Vì đích không nằm ở con số. Đích nằm ở chỗ: bao nhiêu thì đủ?
Kinh Pháp Cú có một câu ngắn mà thấm: biết đủ là giàu sang.
Kinh Di Giáo cũng dạy: người biết đủ thì nằm trên đất cũng thấy an vui, người không biết đủ thì ở thiên đường cũng không thỏa mãn. Không biết đủ thì giàu mà nghèo, biết đủ thì nghèo mà giàu.
Nghe thì đơn giản, làm thì khó. Vì xung quanh ta, ngày nào cũng có người nhắc ta rằng ta chưa đủ: chưa đủ giàu, chưa đủ giỏi, chưa đủ thành công. Mạng xã hội mỗi ngày đưa đến trước mắt ta hàng trăm cuộc đời lấp lánh. Ta nhìn vào đó rồi nhìn lại mình, thấy mình nhỏ bé.
Nhưng hãy dừng lại một chút và hỏi thật lòng: cái thước đo ta đang dùng, là của ai?
Lương là thước đo của thị trường lao động. Nó nói ta đáng giá bao nhiêu trong mắt nhà tuyển dụng. Nó không nói ta là người như thế nào, sống có tử tế không, có làm cha mẹ yên lòng không, có bạn bè thương mến không. Lấy lương làm thước đo cả một đời người, thì chẳng khác nào lấy cân để đo chiều cao: sai dụng cụ, nên kết quả lúc nào cũng thấy mình thiếu.
Giá trị thật của một người nằm ở những thứ không ghi được trên bảng lương: sức khỏe để mỗi sáng thức dậy không đau ốm, một gia đình để trở về, vài người bạn để gọi khi buồn, một công việc làm ra bằng sức mình, không lừa ai, không hại ai. Những thứ đó, người có lương 21 triệu có, người có lương 100 triệu cũng chưa chắc có đủ.
Biết đủ không có nghĩa là cam chịu, là thôi phấn đấu. Biết đủ là biết điểm dừng của lòng tham, để còn thấy mình đang có gì trong tay. Người biết đủ vẫn làm việc chăm chỉ, vẫn muốn tiến lên, nhưng họ tiến lên bằng niềm vui, không phải bằng sự dằn vặt. Họ so mình với mình của hôm qua, chứ không so mình với thiên hạ.
Còn cái danh xưng kẻ hèn thì sao? Gọi đùa thì vui, nhưng gọi mãi thành quen, rồi mình tin thật rằng mình hèn. Mà một người đã tin mình hèn, thì làm gì cũng thấy mình không xứng. Lương có tăng nữa, lòng cũng không yên. Vì cái hèn đó không nằm ở con số, nó nằm ở cách mình nhìn mình.
Cho nên, nếu hôm nay bạn đang cầm 21 triệu trong tay mà vẫn thấy mình hèn, hãy thử bỏ cái thước của người khác xuống. Ngồi lại, kể ra những gì mình đang có: sức khỏe, gia đình, một công việc đàng hoàng, một mái nhà để về. Rồi hỏi: chừng đó, đã đủ để mình sống tử tế và bình yên chưa?
Nếu câu trả lời là rồi, thì bạn không hèn. Bạn chỉ đang giàu theo một cách mà bảng lương không đo được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư