🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Đời sống hôm nay

Làm 4 việc, thức trắng cả tuần: mình làm việc để sống, hay sống để làm việc?

Đời sống hôm nay · 7 phút đọc

Chương trình "Tọa độ việc làm" của VTV đầu tháng 11 này phản ánh một hình ảnh đang quen dần: bạn trẻ làm bốn công việc cùng lúc, thức trắng cả tuần để chạy deadline, vừa khóc vừa làm vì kiệt sức. Một câu chuyện khác trên VnExpress cuối tháng 10 kể về một kỹ sư 27 tuổi làm ba việc, thu nhập 60 đến 70 triệu đồng một tháng, nhưng ăn ngủ ngay tại bàn làm việc, mất dần cảm giác vui vẻ. Tiền nhiều, mà người thì cạn.

Đó là mặt trái của một thời đại mà ai cũng sợ bị bỏ lại: sợ mất việc trước làn sóng sa thải, sợ trí tuệ nhân tạo thay thế mình, sợ bạn bè vượt lên. Thế là ôm thêm việc, thêm giờ, thêm áp lực, như thể càng nhiều càng an toàn.

Nhưng càng ôm, càng sợ. Vì ôm nhiều không làm nỗi sợ nhỏ đi. Nó chỉ làm mình mệt hơn, và càng mệt thì càng sợ. Trong kinh dạy, cái gốc của nỗi khổ này có tên là tham ái: muốn nhiều, sợ mất. Muốn có thêm thu nhập, thêm danh, thêm sự chắc chắn. Sợ mất việc, sợ mất thu nhập, sợ mất vị trí. Hai thứ đó quấn lấy nhau như sợi dây. Muốn nhiều thì sợ mất nhiều. Sợ mất thì lại muốn ôm thêm. Vòng đó quay mãi, cho đến khi thân tâm kiệt quệ.

Đức Phật dạy: giác tỉnh chánh niệm, khước từ mọi tham ái thế gian. Và dặn thêm: hãy xem chính mình là hải đảo của mình, chính mình là nơi nương tựa của mình, không nên nương tựa bên ngoài. Nói bằng lời thường, sự an toàn thật sự không nằm ở chỗ mình ôm bao nhiêu việc, mà nằm ở chỗ mình vững được bao nhiêu trong lòng.

Có một bài kệ trong kinh Pháp Cú: ai sống trong đời này, ái dục được hàng phục, thì sầu rơi khỏi người ấy như giọt nước trên lá sen. Nước rơi trên lá sen không đọng lại, nó trượt đi. Người hàng phục được lòng tham ái cũng vậy: được thì không bám, mất thì không khổ sở.

Được và mất, nói cho cùng, đều là chuyện vô thường. Việc làm hôm nay còn, mai có thể mất. Thu nhập tháng này cao, tháng sau có thể thấp. Danh tiếng lên xuống như thủy triều. Mình lấy những thứ đổi thay đó làm chỗ dựa duy nhất, thì lòng mình cũng đổi thay theo, lúc nào cũng chông chênh. Hiểu được tính vô thường của được và mất, không phải để buông xuôi, mà để làm việc cho đàng hoàng mà không bị việc làm dắt đi.

Chánh niệm trong lao động là gì? Là làm một việc cho trọn một việc. Ăn thì biết mình đang ăn. Ngủ thì cho phép mình ngủ. Làm thì tập trung làm, xong thì buông xuống. Nghe thì đơn giản, mà người ôm bốn việc thì không làm được. Vì đầu óc lúc nào cũng chạy song song bốn dòng: việc này chưa xong, việc kia đang chờ, việc nọ sắp đến hạn. Thân ngồi đây mà tâm ở chỗ khác. Ăn mà không biết vị. Ngủ mà đầu vẫn chạy deadline. Làm nhiều mà không có việc nào trọn vẹn, rồi cuối ngày không biết mình đã làm được gì. Đó không phải là chăm chỉ. Đó là tâm bị xé nhỏ ra, không còn chỗ nào yên.

Vậy thì làm sao, khi mình vẫn cần tiền, vẫn cần việc? Không ai bảo mình bỏ hết. Chỉ là đặt lại câu hỏi: mình làm việc để sống, hay sống để làm việc? Nếu làm để sống, thì sống phải là đích. Tiền là phương tiện, không phải đích. Một việc làm cho trọn, một đồng kiếm cho sạch, một ngày có giờ nghỉ ngơi, có bữa cơm với gia đình, có giấc ngủ yên. Đó là làm để sống. Còn nếu sống để làm việc, thì việc không bao giờ hết, tiền không bao giờ đủ, và mình sẽ thức trắng cả tuần cho đến khi cơ thể bắt mình dừng lại bằng bệnh tật. Lúc đó, muốn làm cũng không làm được nữa.

Bắt đầu từ một việc nhỏ: tối nay, đúng giờ thì gấp máy lại. Ăn một bữa cơm cho ra bữa cơm. Ngủ một giấc cho ra giấc ngủ. Ngày mai, trước khi nhận thêm việc mới, hỏi mình một câu: việc này có thật sự cần không, hay mình nhận chỉ vì sợ? Sợ là cảm xúc, không phải lý do.

Và nếu thấy mình kiệt sức kéo dài, mất ngủ triền miên, khóc mà không biết vì sao, thì đừng ngại tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Làm bốn việc, thức trắng cả tuần, vừa khóc vừa làm — đó không phải là ý chí. Đó là tín hiệu cơ thể đang cầu cứu. Nghe nó sớm, thì mình còn đường quay lại.

Làm việc để sống. Sống thì phải còn mình, còn sức, còn niềm vui. Không có những thứ đó, tiền nhiều để làm gì?

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lịch sử Đức Phật Thích Ca Mâu Ni — Gia Tuệ (phap007.htm) — trang 1
• Tứ Diệu Đế — Bình Anson (phap002.htm) — trang 1
• Con đường Thiền Định mà Thế Tôn đi qua — Thích Chơn Thiện (phap005.htm) — trang 1
Bài liên quan22 tuổi đã muốn nghỉ hưu: mệt vì chạy, hay mệt vì không biết mình chạy đi đâu?Bắt cóc online: khi lòng tham và nỗi sợ dắt mình điKhoe số đo cá nhân: cái gì đáng khoe, cái gì nên giữ?