Riềng là thứ gia vị quen thuộc trong bếp người Việt. Nấu giả cầy, kho cá, làm mắm tôm, nhiều món ngon không thể thiếu một ít riềng xay. Vậy mà hôm nay có tin một tấn riềng xay bị pha chất nhuộm công nghiệp. Chất nhuộm đó vốn dùng để nhuộm vải, không phải để ăn. Người ta pha vào để riềng có màu vàng đẹp, nhìn bắt mắt, bán được giá hơn.
Một tấn riềng xay, nếu chia nhỏ ra, sẽ đi vào biết bao nhiêu bếp ăn. Quán ăn, chợ, bếp gia đình. Người mua nhìn màu vàng ươm thì tưởng là riềng ngon, riềng già, riềng thơm. Không ai ngờ màu vàng đó là màu của hóa chất. Người ăn vào, chất độc tích lại trong người từng chút một. Không đau ngay, không bệnh ngay, nhưng lâu ngày thì sinh chuyện.
Chuyện này giống hệt chuyện cám lợn, chuyện thực phẩm bẩn nói chung. Cùng một gốc. Đó là lòng tham. Tham một chút lợi, mà dám đánh đổi sức khỏe của bao nhiêu người không quen biết. Trong kinh có một câu dạy rất thẳng. Đừng tham lam, giành giật. Người trí thường cẩn trọng, giữ mình như giữ châu. Châu báu thì người ta giữ kỹ, sợ mất, sợ trầy. Còn lương tâm của mình thì người tham lam lại đem ra đánh đổi quá dễ. Câu kinh nhắc rằng cái cần giữ nhất không phải là tiền, mà là chính mình.
Người làm thực phẩm bẩn thường nghĩ mình chỉ làm một việc nhỏ. Pha một ít chất nhuộm thôi, có sao đâu. Nhưng một ít đó nhân lên thành một tấn, một tấn đó chia ra thành hàng nghìn bữa ăn. Mỗi bữa ăn là một người, một gia đình. Một việc nhỏ mà làm với tâm tham thì quả của nó không nhỏ. Đó là điều mà người làm nghề thực phẩm cần nhớ mỗi ngày.
Người bán hàng rong, người làm quán ăn nhỏ cũng cần cẩn thận. Mua nguyên liệu rẻ mà không rõ nguồn gốc, thì rẻ hôm nay có thể thành đắt ngày mai. Mất khách, mất uy tín, mất cả nghề. Ngược lại, người bán dùng nguyên liệu sạch, nói thật với khách, thì khách ăn một lần sẽ quay lại. Làm ăn đàng hoàng thì chậm mà chắc. Làm ăn gian dối thì nhanh mà ngắn.
Với người đi chợ, người nấu ăn trong nhà, xin nhắc vài điều giản dị. Đừng chọn thực phẩm chỉ vì màu đẹp. Màu vàng quá đều, quá tươi, thì nên nghi ngờ. Mua ở chỗ quen, chỗ có uy tín, chỗ người bán dám chịu trách nhiệm về hàng của mình. Rửa kỹ, sơ chế kỹ trước khi nấu. Những việc nhỏ đó không tốn bao nhiêu thời gian, nhưng là cách bảo vệ cả nhà.
Sâu xa hơn, chuyện thực phẩm bẩn là chuyện của lòng người. Khi người ta chỉ nghĩ đến lợi nhuận mà quên mất người ăn là ai, thì món ăn mất đi cái tình. Bếp ăn vốn là nơi của yêu thương. Mẹ nấu cho con, vợ nấu cho chồng, người bán nấu cho khách quen. Món ăn ngon không chỉ vì gia vị, mà vì người nấu đặt tâm vào đó. Người pha hóa chất vào thực phẩm thì đã lấy cái tâm đó ra khỏi món ăn rồi. Còn lại chỉ là màu sắc giả và vị ngon giả.
Muốn bếp nhà mình sạch, thì mỗi người giữ một phần. Người sản xuất giữ cho sạch từ nguồn. Người bán giữ cho sạch ở khâu chọn hàng. Người mua giữ cho sạch ở khâu lựa chọn. Không ai làm thay được cho ai. Nhưng ai cũng có thể bắt đầu từ phần của mình. Một tấn riềng bẩn bị phát hiện là một tin buồn. Nhưng cũng là một lời nhắc. Nhắc rằng lòng tham thì nhiều, nhưng lòng tốt thì vẫn còn. Và người tiêu dùng càng tỉnh táo, thì thực phẩm bẩn càng khó sống.
Nếu phát hiện thực phẩm có dấu hiệu bất thường, hãy báo cho cơ quan quản lý thị trường địa phương. Một lời báo có thể cứu được nhiều bữa ăn của nhiều gia đình.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư