Ngày mười hai tháng mười một vừa rồi, một đoạn video ngắn lan truyền rất nhanh trên mạng. Trong video, một cô gái trẻ đứng trước một căn biệt thự lớn, quay camera vào mình, nói rằng mới hai mươi tư tuổi, từ quê lên thành phố, giờ đã có nhà, có xe sang. Cô nói phụ nữ phải tự chủ tài chính, phải sống sang.
Video đó có tên là cái giá của sống ảo. Và đúng như tên gọi, càng xem, người ta càng thấy cái giá phải trả cho một đời sống chỉ tồn tại trên màn hình.
Sống ảo, nói cho dễ hiểu, là sống một cuộc đời khác trên mạng, khác với cuộc đời thật của mình. Trên mạng thì giàu, ngoài đời thì chật vật. Trên mạng thì vui vẻ, hạnh phúc, ngoài đời thì lo toan, buồn bã. Trên mạng thì ăn ngon, mặc đẹp, đi chơi sang, ngoài đời thì ăn mì gói, ở trọ chật chội, làm việc quần quật.
Vì sao người ta sống ảo? Có nhiều lý do. Có người muốn được ngưỡng mộ. Có người muốn được yêu thương, được chú ý. Có người thấy người khác khoe, mình cũng khoe theo, sợ mình thua kém. Có người thì biến việc khoe khoang thành nghề: càng khoe sang, càng nhiều người theo dõi, càng nhiều người theo dõi thì càng bán được hàng, càng kiếm được tiền.
Nhưng cái giá của sống ảo thì ai cũng phải trả, sớm hay muộn. Giá đầu tiên là tiền. Để có một bức ảnh sang, phải thuê đồ, thuê xe, thuê nhà, thuê cả khung cảnh. Để duy trì hình ảnh giàu có, phải chi tiêu vượt quá khả năng của mình. Có người vay nợ để sống ảo. Có người lừa đảo để sống ảo. Có người đánh đổi cả danh dự để sống ảo.
Giá thứ hai, nặng hơn tiền, là tâm mình. Khi mình quen khoe một đời sống không phải của mình, thì mình sẽ dần dần không chịu nổi đời sống thật của mình nữa. Đời sống thật bỗng trở nên tầm thường, chán ngán, đáng xấu hổ. Mình so sánh mình với chính cái hình ảnh giả mà mình tạo ra, rồi tự thấy mình thua kém. Càng khoe, càng khổ. Càng được nhiều người khen trên mạng, càng cô đơn ngoài đời. Vì những lời khen đó không dành cho mình thật, mà dành cho một nhân vật mình đóng.
Sách xưa có một câu rất hay: cần phải biết đủ mà dừng lại, để mà trở về. Biết đủ là một trí tuệ lớn. Người biết đủ không phải là người không có ước mơ. Người biết đủ là người biết mình đang có gì, trân trọng cái mình đang có, và đi từng bước vững chắc để có thêm, chứ không vay mượn một hình ảnh giả để che đi sự thiếu thốn của mình.
Phật cũng dạy về thiểu dục tri túc: muốn ít, biết đủ. Muốn ít không có nghĩa là sống khổ. Muốn ít có nghĩa là lòng mình không bị cái muốn kéo đi mãi, muốn cái này rồi lại muốn cái khác, không bao giờ dừng. Người biết đủ thì một bữa cơm đạm bạc cũng ngon, một căn phòng nhỏ cũng ấm, một ngày làm việc bình thường cũng đáng sống. Người không biết đủ thì có biệt thự vẫn thấy thiếu, có xe sang vẫn thấy chưa sang bằng người ta.
Cho nên, nếu mình thấy mình đang sống ảo, hoặc đang bị cuốn vào việc so sánh mình với những hình ảnh sang chảnh trên mạng, thì hãy dừng lại một chút mà hỏi mình ba câu. Thứ nhất, cái mình đang khoe, có thật là của mình không? Thứ hai, mình khoe để làm gì, để ai khen, và lời khen đó có nuôi sống được mình không? Thứ ba, nếu một ngày mình không khoe nữa, mình còn lại gì?
Đời sống thật có thể không lộng lẫy. Nhưng đời sống thật là của mình. Một bữa cơm mình nấu, một đồng tiền mình làm ra bằng sức mình, một người thân yêu mình thật lòng — những thứ đó không cần khoe, vì chúng đã là thật rồi.
Đừng đánh đổi một đời thật để lấy vài nghìn lượt thích cho một đời giả. Lượt thích qua đi trong một ngày. Còn đời mình thì mình phải sống từng ngày, từng ngày một, cho đến hết đời.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư