🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Đời sống hôm nay

Không uống là không nể: khi lời mời thành áp lực

Đời sống hôm nay · 9 phút đọc

Một, hai, ba, dzô! Tiếng hô vang lên, cả bàn cùng nâng ly. Người nào uống cạn thì được vỗ tay. Người nào chần chừ thì bị chê: uống đi, không uống là không nể mặt anh em. Có người vừa mổ xong, bác sĩ dặn kiêng rượu, vẫn bị ép. Có người lái xe đến, vẫn bị rót đầy ly. Có người đã say đến mức nói không ra hơi, vẫn bị dí ly vào tay. Văn hóa nhậu ở Việt Nam vui thật, ấm thật, nhưng cái vui đó có một mặt tối: lời mời đã thành áp lực, và từ chối đã thành một điều khó nói.

Tháng mười một này, trên mạng lại rộ lên các bài viết, video về quán nhậu Sài Gòn, về mâm nhậu vỉa hè, về tiếng hô một hai ba quen thuộc. Nhiều người chia sẻ với niềm tự hào: nhậu là cách người Việt mình gắn kết, là nơi công việc được bàn xong, tình cảm được vun đầy. Điều đó đúng. Nhưng cũng có không ít người thú thật trong bình luận: họ sợ những buổi nhậu. Sợ phải uống khi cơ thể đã mệt. Sợ mất lòng sếp, mất lòng bạn. Sợ bị gán cho cái mác khó gần, chảnh chọe, không biết chơi. Cái sợ đó, ai từng đi làm, từng đi tiếp khách, đều hiểu.

Vì sao một ly rượu lại có quyền lực lớn đến vậy? Vì ở bàn nhậu, ly rượu không còn là đồ uống nữa. Nó thành thước đo của tình cảm. Uống nhiều là nhiệt tình. Uống ít là giữ kẽ. Không uống là không coi người ta ra gì. Cái logic đó, nghe qua thì vô lý, mà ngẫm lại thì rất nhiều người đang sống theo nó. Người ta uống không phải vì thèm rượu. Người ta uống vì sợ bị chê. Uống để được yên. Uống để chứng minh mình là người biết điều. Rồi sáng hôm sau tỉnh dậy, đầu đau như búa bổ, dạ dày cồn cào, mà trong lòng vẫn không biết mình đã chứng minh được điều gì.

Đạo Phật nhìn ly rượu bằng một con mắt rất thực tế. Trong kinh tụng Pāli-Việt mà người Phật tử vẫn đọc mỗi ngày, có một điều học trong năm giới: cố ý tránh xa sự dễ duôi uống rượu và dùng các chất say. Chữ dễ duôi ở đây rất đáng ngẫm. Phật không cấm người ta vui. Phật chỉ nhắc: rượu làm mất tỉnh táo, mà mất tỉnh táo thì dễ làm những việc mà lúc tỉnh mình không bao giờ làm. Nói lời làm tổn thương người khác. Gây gổ. Lái xe khi say. Những tai họa đó, phần lớn bắt đầu từ một ly rượu mà người uống không thật sự muốn uống.

Giữ giới không uống rượu, nói theo lời thường, chính là giữ cho đầu mình tỉnh. Đầu tỉnh thì mới biết mình đang làm gì, đang nói gì, đang đi đâu. Đầu tỉnh thì mới thương mình và thương người cho đúng. Người say có thể tưởng mình đang vui, đang sống hết mình, nhưng thật ra lúc đó mình đã giao quyền điều khiển cho men rượu. Sáng hôm sau, người phải trả giá là chính mình: sức khỏe, tiền bạc, thậm chí là sự an toàn của mình và người khác.

Vậy thì làm sao để từ chối một ly rượu mà không mất lòng? Trước hết, hãy nói trước, nói rõ, nói một lần. Ví dụ: hôm nay em không uống được, em lái xe, hoặc em đang uống thuốc, hoặc đơn giản là em không uống rượu. Nói bằng giọng vui vẻ, dứt khoát, không xin lỗi dài dòng. Người thật sự tôn trọng mình sẽ không ép thêm. Người cố tình ép, thì dù mình có uống hay không, họ cũng sẽ tìm cách khác để ép mình làm điều mình không muốn. Lúc đó, mình cần nhớ: từ chối không phải là bất lịch sự. Ép người khác uống mới là bất lịch sự.

Thứ hai, hãy chuẩn bị cho mình một lựa chọn khác. Cầm ly nước lọc, ly trà đá, hay nước ngọt. Vẫn nâng ly, vẫn hô dzô cùng anh em, chỉ là trong ly của mình không có rượu. Vui đâu có nằm trong men rượu. Vui nằm ở câu chuyện, ở mâm cơm, ở việc ngồi lại với nhau sau một ngày làm việc. Người khôn không cần say mới vui. Người khôn vui mà vẫn tỉnh.

Thứ ba, và quan trọng không kém, là phía người mời cũng cần học cách tôn trọng. Mời nhau ăn uống là để vui, không phải để thử thách. Thấy bạn không uống thì đừng rót thêm, đừng chê bai, đừng gán cho người ta cái tội không nể. Nể nhau thật sự là tôn trọng giới hạn của nhau. Người bạn tốt là người khi thấy bạn mình đã đủ, sẽ nói: thôi, đừng uống nữa. Người anh em tốt là người đưa bạn mình về an toàn, chứ không phải người ép bạn mình uống đến gục rồi bỏ mặc.

Có người sẽ nói: không uống rượu thì làm ăn sao được, tiếp khách sao được. Câu này nghe quen lắm. Nhưng thử nghĩ xem: hợp đồng nào ký được nhờ rượu mà không ký được nhờ năng lực và uy tín? Khách hàng nào thật sự muốn làm ăn lâu dài với một đối tác say xỉn? Người ta có thể nể mình một bữa nhậu, nhưng người ta chỉ tin mình khi mình làm việc đàng hoàng, giữ lời, và tỉnh táo. Rượu có thể mở đầu một cuộc gặp, nhưng nó không bao giờ là nền tảng của một mối quan hệ bền.

Không uống là không nể. Câu nói đó, nghe thì oai, mà thật ra là một cái bẫy. Nó bắt mình phải đánh đổi sức khỏe, sự tỉnh táo, thậm chí sự an toàn của mình, để mua lấy một cái gật đầu của người khác. Mà cái gật đầu đó, ngày mai người ta có còn nhớ không? Rượu hết thì tình cũng nhạt, nếu tình chỉ được xây bằng rượu. Còn tình xây bằng sự tôn trọng lẫn nhau, thì không cần rượu, nó vẫn bền.

Lần tới, khi có người dí ly vào tay mình và nói uống đi, không uống là không nể, xin hãy mỉm cười mà nói: em nể anh lắm, nên em mới giữ mình tỉnh để còn ngồi với anh lâu hơn. Một câu nói như vậy, vừa giữ được tình, vừa giữ được mình. Đó mới là người biết nhậu. Mà thật ra, đó mới là người biết sống.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh tụng Pāli–Việt (BudSas, chantbook_vn.htm) — trang 1
• Bài pháp về ngũ giới (BudSas, phap013.htm) — trang 1
Bài liên quanCho bạn vay tiền rồi mất cả tiền lẫn bạn: thương sao cho khônNgười ta biến mất không một lời: đừng hỏi mãi một câu không có đáp ánLàm thêm bị quỵt lương: đòi sao cho đúng, giận sao cho nhẹ