Trên nhãn ghi có vitamin B1, B3, B6. Kiểm nghiệm thì không phát hiện vitamin nào. Trên nhãn ghi là viên sủi bổ sung vitamin cho cả trẻ em. Kiểm nghiệm thì chất bảo quản vượt giới hạn 20 đến 33 lần. Giá vốn một tuýp khoảng 10.000 đồng, bán ra 45.000 đến 60.000 đồng. Đó là kết quả kiểm tra vụ 1,2 triệu viên sủi giả bị Công an Hà Nội công bố ngày 5 tháng 10 vừa qua. Sản phẩm bán qua quầy thuốc, qua TikTok Shop, qua Shopee. Nghĩa là, người mua có thể gặp nó ở bất cứ đâu, và không có cách nào phân biệt bằng mắt thường. Chỉ có kiểm nghiệm mới biết. Mà người mua, ai có phòng kiểm nghiệm ở nhà.
Đây không phải là vụ duy nhất. Từ đầu năm tới nay, cơ quan chức năng đã công bố hàng loạt vụ thực phẩm chức năng giả. Có vụ bán ra hàng trăm tấn, doanh thu gần 1.800 tỷ đồng, có nhà máy trong khu công nghiệp, đang sản xuất thì bị khám xét. Có vụ 22 loại hàng giả, giá trị khoảng 200 tỷ đồng, trong đó có cả vitamin, collagen, DHA cho bà bầu. Có sản phẩm chứa chất cấm. Có sản phẩm chứa corticoid. Người mua những thứ này là ai. Là cha mẹ mua cho con. Là người già mua để bồi bổ. Là phụ nữ mang thai mua để tốt cho con. Là những người đang ốm, đang yếu, đang cần được chăm sóc nhất. Kẻ làm hàng giả biết rõ điều đó. Và chúng vẫn làm.
Người mua hỏi: vậy tin vào đâu. Câu hỏi này không dễ trả lời. Tin vào quầy thuốc ư, có vụ hàng giả bán qua quầy thuốc. Tin vào sàn thương mại điện tử ư, có vụ bán qua sàn. Tin vào quảng cáo ư, quảng cáo nói gì cũng được. Tin vào giá ư, hàng giả bán giá không rẻ hơn hàng thật là bao. Người mua giờ đây như đi trong sương mù. Mua một hộp thuốc bổ cho mẹ, lòng cứ thấp thỏm không biết trong hộp là thuốc hay là bột. Mua một lọ vitamin cho con, lòng cứ lo không biết con mình đang uống gì vào người. Cái mất không chỉ là tiền. Cái mất là lòng tin. Mất lòng tin rồi, mua gì cũng sợ.
Trong kinh điển, lời nói thành thật được đặt lên hàng đầu. Nói lời thành thật, không nói lời hoang đàng. Người nói đúng theo bốn điều này, mới gọi là chân thật. Bốn điều đó là: nói đúng pháp, không nói ngoài pháp; nói lời người ta ưa thích, nhưng không nói lời dối trá; nói lời thành thật. Người bán hàng giả vi phạm tất cả. Nhãn ghi vitamin mà không có vitamin, đó là nói dối. Quảng cáo dùng được cho trẻ em mà chứa chất bảo quản vượt giới hạn hàng chục lần, đó là nói dối. Bán hàng đã bị thu hồi số công bố mà che giấu, đó là nói dối. Mỗi lời dối trá là một lần gieo nhân xấu. Nhân xấu gieo vào người khác, quả xấu sẽ về với mình. Sớm hay muộn, cơ quan chức năng cũng sẽ tới. Nhưng trước khi pháp luật tới, lương tâm đã lên tiếng rồi. Ai làm hàng giả mà ngủ ngon được, nếu còn một chút lương tâm.
Giới luật Phật giáo dạy: không làm các điều ác, làm các việc lành. Không làm điều ác không chỉ là không giết, không trộm. Mà còn là không làm hàng giả để hại người. Không vì tiền mà bán thứ mình biết là độc hại cho trẻ em, cho bà bầu, cho người già. Làm việc lành không chỉ là cho tiền người nghèo. Mà còn là bán hàng thật, nói lời thật, giữ chữ tín. Một người bán hàng thật, có thể lời ít hơn. Nhưng ngủ ngon hơn. Một người làm hàng giả, lời nhiều hơn. Nhưng sống trong lo sợ, sợ bị phát hiện, sợ bị bắt, sợ quả báo. Cái giá của đồng tiền bất chính, cuối cùng vẫn đắt hơn đồng tiền chân chính.
Với người mua, có vài việc có thể làm ngay. Thứ nhất, mua thực phẩm chức năng ở những nơi có uy tín, có hóa đơn rõ ràng, có thể truy xuất nguồn gốc. Thứ hai, kiểm tra số công bố sản phẩm trên cổng thông tin của Bộ Y tế trước khi mua, nhất là với sản phẩm cho trẻ em và phụ nữ mang thai. Thứ ba, đừng tin những lời quảng cáo quá đà: chữa được bách bệnh, uống vào khỏi ngay, thần dược. Không có thần dược. Chỉ có thuốc thật và thuốc giả. Thứ tư, nếu đã mua phải hàng nghi là giả, hãy báo cho cơ quan chức năng. Một lời báo của mình, có thể cứu được nhiều người khác.
Viên sủi ghi vitamin mà không có vitamin. Mua niềm tin ở đâu. Câu trả lời là: niềm tin không mua được bằng tiền. Niềm tin chỉ có được khi người bán giữ chữ tín, và người mua giữ sự tỉnh táo. Người bán giữ tín, thì hàng thật sẽ có chỗ đứng. Người mua tỉnh táo, thì hàng giả sẽ không có đất sống. Chợ nào cũng vậy. Chợ thật thì người thật ở lại. Chợ giả thì sớm muộn cũng tan. Mua niềm tin ở đâu. Ở chỗ người bán nói thật, và ở chỗ mình chịu kiểm chứng trước khi tin.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư