Tháng 11 về, những tháng cuối năm bắt đầu gõ cửa. Báo Duyên Dáng Việt Nam ngày 10/11 viết về áp lực của người trẻ vào quý cuối năm: báo cáo dồn dập, deadline gấp, Tết đang đến gần kéo theo bao khoản chi — tiền gửi về quê, quà biếu, lì xì — trong khi công việc vẫn chưa đâu vào đâu. Nhiều bạn trẻ chia sẻ rằng càng cuối năm càng hoang mang: một năm sắp qua, nhìn lại thấy mình chưa làm được gì ra hồn, sự nghiệp chưa ổn định, tương lai còn mông lung.
Cảm giác ấy, ai từng đi làm cũng đã gặp. Cả năm chạy, chạy mãi, đến cuối năm mới dừng lại thở một cái, rồi giật mình: mình đã sống một năm, hay mình chỉ mới chạy một năm? Sáng đi làm, tối về, cuối tuần ôm việc, ngày lễ cũng thấp thỏm tin nhắn sếp. Một năm có 365 ngày, mà đếm lại, có mấy ngày mình thật sự sống cho mình? Có mấy bữa cơm ăn chậm rãi, mấy buổi chiều ngồi chơi với con không cầm điện thoại, mấy lần mình làm một việc chỉ vì thích, không vì phải?
Nhà Phật có một bài kinh rất đẹp, Kinh Nhất Dạ Hiền Giả, mà người xưa gọi là bài kinh của người biết sống trong hiện tại. Phật dạy: quá khứ không truy tìm, tương lai không ước vọng. Quá khứ đã đoạn tận, tương lai lại chưa đến, chỉ có pháp hiện tại, tuệ quán chính ở đây. Câu này không bảo mình quên hết năm cũ hay đừng lo cho năm mới. Nó chỉ nhắc một điều: năm cũ đã qua rồi, có truy tìm, có tiếc nuối, có tự trách đến mấy cũng không sửa được nữa. Năm mới chưa đến, có lo lắng đến mấy cũng chưa chắc lo đúng. Thứ duy nhất mình thật sự có là ngày hôm nay, tháng cuối năm này, bữa cơm tối nay, giấc ngủ tối nay.
Nhìn lại cuối năm, xin đừng nhìn bằng con mắt của một ông chủ khó tính chấm điểm nhân viên. Đừng chỉ đếm những gì mình chưa làm được. Hãy thử đếm cả những gì mình đã vượt qua: những tháng khó khăn mà mình vẫn đứng vững, những lần mệt mà vẫn dậy đi làm, những người thân vẫn còn ở bên mình, khỏe mạnh. Một năm không có thành tích lớn không phải là một năm thất bại. Sống qua một năm khó khăn mà vẫn giữ được lòng tử tế với người khác và với chính mình — đó đã là một thành tích.
Sách Dịch Học Tinh Hoa có câu: cần phải biết đủ mà dừng lại, để mà trở về. Cuối năm là lúc tốt nhất để thực tập câu ấy. Dừng lại không phải là bỏ hết mọi việc. Là chọn ra một, hai việc thật sự quan trọng cho tháng cuối năm, làm cho xong, còn lại thì buông. Buông những kỳ vọng mình đặt ra từ đầu năm mà đến giờ vẫn chưa với tới — không phải vì mình kém, mà vì có những kỳ vọng vốn đã quá sức ngay từ đầu. Buông cả thói quen so mình với người ta: lương thưởng của người khác, nhà cửa của người khác, cuộc đời của người khác. Mỗi người có một đường đi, một nhịp riêng.
Một cách tổng kết cuối năm rất lành là viết ra, thay vì chỉ nghĩ trong đầu. Lấy một tờ giấy, chia làm hai cột. Cột bên trái ghi ba điều mình biết ơn trong năm nay: một người đã giúp mình, một khó khăn mình đã vượt qua, một điều nhỏ làm mình vui. Cột bên phải ghi một điều duy nhất mình muốn làm khác đi trong năm mới — chỉ một điều, không nhiều. Tờ giấy ấy không cần ai đọc, không cần ai chấm điểm. Nó chỉ để mình nhìn rõ: năm qua không trống rỗng như mình tưởng, và năm tới cũng không cần phải là một cuộc chạy đua mới. Chỉ cần một điều đổi khác, làm đều đặn mỗi ngày, đã là đủ.
Tháng cuối năm, hãy thử sống chậm lại một chút. Ăn một bữa cơm với gia đình mà không vội. Dọn dẹp nhà cửa, bỏ bớt những thứ không cần. Viết ra ba điều mình biết ơn trong năm nay, dù nhỏ. Và ngủ sớm hơn một tiếng. Nghỉ ngơi không phải là phần thưởng cho người đã làm xong việc. Nghỉ ngơi là cách mình lấy lại sức để bước vào năm mới. Một năm qua, mình đã chạy đủ rồi. Tháng cuối năm này, hãy thử sống — thật sự sống — dù chỉ một chút mỗi ngày.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư