Béo như voi. Gầy như que củi. Vai rộng như đàn ông. Da đen như than. Những câu nói ấy, có người nghe một lần rồi quên, nhưng có người nghe xong thì nhớ cả đời. Trên mạng xã hội những ngày đầu tháng mười một, nhiều người trẻ kể lại chuyện mình bị chê bai về ngoại hình. Có người bị chê gầy đến mức ăn bao nhiêu cũng không lại, rồi có người bảo phải tăng mười ký nữa mới hết bị chê. Có người bị chê béo, bị gọi bằng tên con vật, bị trêu trước mặt bao nhiêu người. Có cô gái mặc chiếc váy mình thích nhất, đang vui, thì có người hỏi sao vai em rộng thế, thế là cả buổi vui tan biến.
Điều lạ là người chê thường không nghĩ mình ác. Họ nói xong rồi cười, bảo chỉ đùa thôi, có gì đâu mà nhạy cảm. Nhưng người nghe thì không cười được. Một câu nói chỉ mất ba giây để thốt ra, nhưng có thể ở lại trong đầu người nghe ba năm, mười năm. Đứa trẻ bị chê béo từ nhỏ, lớn lên soi gương lúc nào cũng thấy mình xấu. Cô gái bị chê vai rộng, từ đó không dám mặc váy mình thích. Người bị chê gầy, ăn mãi không lên ký, rồi tự hỏi hay là mình có bệnh. Một câu nói vô tình, có khi thành một vết thương có tình.
Trong kinh có câu nói rằng dầu nói ngàn câu kệ mà không đem lại lợi ích gì, thì không bằng nói một câu mà nghe xong được tịnh lạc, được yên lòng. Lời nói cũng như hạt giống, gieo xuống rồi nó mọc. Gieo một câu lành, người nghe yên lòng, mình cũng yên lòng. Gieo một câu ác, người nghe đau, mình tưởng mình vui, nhưng thật ra mình vừa gieo một hạt xấu vào chính tâm mình. Cái miệng nói ra một câu chê bai, cái tâm đã kịp xấu đi một chút rồi.
Vì sao người ta thích chê ngoại hình của người khác. Có khi vì mình cũng từng bị chê, nên chê lại người khác cho đỡ tủi. Có khi vì mình thấy người ta hơn mình ở chỗ nào đó, nên tìm một điểm xấu để kéo họ xuống cho bằng mình. Có khi chỉ vì thói quen, thấy gì nói nấy, không nghĩ trước khi nói. Nhưng dù lý do là gì, thì người nghe vẫn là người chịu. Họ không xin mình nhận xét. Họ chỉ đang sống cuộc đời của họ, mặc cái váy họ thích, ăn bữa cơm của họ, đi làm việc của họ, vậy mà bỗng dưng bị chấm điểm như một món hàng.
Có một sự thật ít ai chịu nhìn nhận. Thân thể của mỗi người không giống nhau, và không ai chọn được thân thể của mình. Có người ăn ít vẫn mập, có người ăn nhiều vẫn gầy. Có người vai rộng vì bơi lội từ nhỏ, có người da ngăm vì làm việc ngoài nắng. Chê một người béo hay gầy, cũng giống như chê trời sao hôm nay nắng, sao hôm nay mưa. Trời không có lỗi, người cũng không có lỗi. Cái lỗi nằm ở con mắt thích soi mói, cái miệng thích phán xét.
Vậy thì người hay bị chê phải làm sao. Trước hết, hãy nhớ rằng lời chê nói nhiều về người nói hơn là về mình. Người chê mình béo, có khi chính họ đang sợ mình béo. Người chê mình gầy, có khi họ đang khoe họ đầy đặn. Mình không cần sống theo cái thước của người khác. Cái thước ấy hôm nay bảo béo là xấu, ngày mai lại bảo gầy là xấu, chạy theo nó thì cả đời không yên. Thân này là của mình, khỏe là được, vui là được. Ăn uống điều độ, vận động vừa sức, ngủ đủ giấc, đó là thương thân mình. Còn chuyện người ta nói gì, nghe rồi thì cho qua, như gió thổi qua tai.
Nhưng nói cho qua thì dễ, làm thì khó. Có những lời chê làm mình buồn thật, tủi thật. Những lúc ấy, đừng ôm một mình. Hãy nói với người mình tin, bạn bè, người thân, hoặc tìm đến chuyên gia tâm lý nếu nỗi buồn kéo dài, ăn không ngon, ngủ không yên, không muốn gặp ai. Đó không phải là yếu đuối, mà là biết thương mình đúng cách. Một vết thương trong lòng cũng cần được chữa như một vết thương ngoài da, để lâu nó nhiễm trùng.
Còn người hay chê người khác thì sao. Hãy tập một thói quen nhỏ trước khi mở miệng. Tự hỏi mình ba điều. Câu này có thật không. Câu này có cần nói không. Câu này có làm người nghe tốt lên không. Nếu cả ba đều không, thì đừng nói. Im lặng một lúc không làm ai thiệt. Còn nếu muốn khen, hãy khen những thứ người ta làm được, chứ không phải những thứ người ta sinh ra đã có. Khen một người làm việc chăm chỉ, khen một người đối xử tốt với người khác, những lời khen ấy ở lại lâu hơn mọi lời khen về ngoại hình.
Một xã hội văn minh không phải là xã hội ai cũng đẹp như nhau. Mà là xã hội mà người béo hay gầy, cao hay thấp, da trắng hay da ngăm, đều được yên ổn sống cuộc đời của mình mà không bị ai chấm điểm. Muốn vậy, mỗi người hãy bắt đầu từ cái miệng của mình. Nói một câu làm người ta yên lòng, đó là gieo một hạt lành. Nói một câu làm người ta đau lòng, đó là gieo một hạt xấu. Hạt nào mình gieo nhiều, đời mình sẽ gặt hạt ấy.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư