🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Đời sống hôm nay

Con học đến kiệt sức — điểm số có đáng giá bằng một đứa trẻ bình an

Đời sống hôm nay · 7 phút đọc

Có một câu chuyện mà nhiều thầy cô kể lại với giọng nghẹn ngào. Một học sinh lớp chín, học ngày học đêm, ngoài giờ trên lớp là học thêm, về nhà lại tiếp tục học. Em sợ không thi đỗ vào trường cấp ba công lập mà gia đình mong muốn. Em sợ cha mẹ buồn. Rồi một hôm, em ngất xỉu ngay trong lớp. Khi tỉnh lại, em chỉ nói một câu: con sợ làm ba mẹ thất vọng.

Chuyện ấy không phải là chuyện hiếm. Hồi tháng sáu vừa qua, báo chí đưa tin về những học sinh đến khám ở Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai, sau kỳ thi tuyển sinh lớp mười. Có em mới mười lăm tuổi đã nhiều lần nghĩ đến chuyện tự tử vì áp lực tự đặt ra cho mình. Các bác sĩ cho biết, mỗi mùa thi, số học sinh nhập viện vì lo âu, trầm cảm, rối loạn cảm xúc lại tăng lên rõ rệt. Thậm chí, trầm cảm học đường đang trẻ hóa, có em mới mười, mười một tuổi đã xuất hiện dấu hiệu. Mới cuối tháng mười vừa rồi, một trường trung học ở Đồng Nai còn lập hẳn một "trạm cảm xúc", nơi học sinh đến để được lắng nghe, vì các em chia sẻ nhiều nhất về áp lực học tập và nỗi lo không đáp ứng được kỳ vọng của cha mẹ.

Nghe những chuyện ấy, người làm cha làm mẹ nào mà không xót? Nhưng xót rồi, chúng ta vẫn thường làm một điều rất quen: hỏi con được mấy điểm, xếp thứ mấy, có bằng bạn này bạn kia không. Chúng ta thương con, nhưng cái thương ấy đôi khi biến thành một gánh nặng đè lên vai đứa trẻ. Con học không phải vì thích học, mà vì sợ. Sợ điểm thấp, sợ bị so sánh, sợ làm cha mẹ buồn. Học trong nỗi sợ thì học được bao nhiêu, mà mất thì mất rất nhiều: mất ngủ, mất niềm vui, mất cả tuổi thơ.

Kinh Pháp Cú mở đầu bằng một câu rất ngắn: tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ, tâm tạo tác tất cả. Nghĩa là mọi việc bắt đầu từ cái tâm. Cái tâm của cha mẹ thế nào, cái tâm của đứa trẻ sẽ theo thế ấy. Cha mẹ lúc nào cũng căng thẳng vì điểm số, con sẽ học cách căng thẳng. Cha mẹ coi điểm mười là tất cả, con sẽ tin rằng mình chỉ có giá trị khi được điểm mười. Ngược lại, nếu cha mẹ giữ được cái tâm bình tĩnh, coi trọng sự cố gắng hơn con số, thì con cũng học được cách bình tĩnh với chính mình.

Vậy nên, trước khi hỏi con học hành ra sao, cha mẹ hãy hỏi tâm mình ra sao. Mình có đang đặt lên vai con một giấc mơ của chính mình không? Mình có đang bắt con phải giỏi để bù lại những điều mình chưa làm được ngày xưa không? Mình có đang so sánh con với "con nhà người ta" mà quên mất con mình cũng có điểm mạnh riêng không? Những câu hỏi ấy khó trả lời thật lòng, nhưng trả lời được thì đã là giúp con một nửa rồi.

Còn với các em học sinh, thầy chỉ muốn nói một điều: điểm số là một phần của đời học sinh, không phải là toàn bộ con người em. Một kỳ thi trượt không có nghĩa là đời em hỏng. Một môn học kém không có nghĩa là em kém cỏi. Mỗi người có một nhịp đi riêng, có người nở sớm, có người nở muộn, hoa nào cũng có mùa của nó. Điều quan trọng là em biết giữ sức khỏe, biết ngủ đủ, biết nói ra khi mệt, biết rằng mình được thương không phải vì điểm số mà vì mình là mình.

Cha mẹ cũng cần học cách lắng nghe, không phải để sửa con, mà để hiểu con. Mỗi ngày dành mười lăm phút ngồi với con, không điện thoại, không hỏi bài, chỉ hỏi hôm nay con thế nào, có chuyện gì vui buồn không. Nhiều đứa trẻ không cần cha mẹ giải quyết giúp, chúng chỉ cần có người nghe mình nói hết câu. Và khi con dám nói ra nỗi sợ của mình, nỗi sợ ấy đã nhẹ đi một nửa.

Nếu con có những dấu hiệu kéo dài như mất ngủ triền miên, chán ăn, thu mình, nói những câu bi quan về bản thân, thì đó là lúc gia đình nên tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn: phòng tư vấn tâm lý học đường, bác sĩ tâm lý, hoặc bệnh viện chuyên khoa. Đó không phải là chuyện xấu hổ, đó là cách thương con đúng lúc, giống như con sốt cao thì phải đi khám vậy thôi.

Một đứa trẻ bình an, biết mình được yêu thương vô điều kiện, lớn lên sẽ tự tìm được đường đi của nó. Còn một đứa trẻ giỏi giang mà lúc nào cũng sợ hãi, thì cái giỏi ấy mong manh lắm. Giữa điểm số và một đứa trẻ bình an, nếu phải chọn, xin hãy chọn đứa trẻ.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Pháp Cú — kệ 1 (u-dp&pp/dp&pp19.htm; u-ttht/ttht-05.htm): "Tâm dẫn đầu các pháp, tâm là chủ, tâm tạo tác"
Bài liên quanCha mẹ già ngồi một mình — nỗi cô đơn không ai thấyChữa lành — đi tìm bình yên hay đi mua bình yênĐi ăn chay đang thành mốt — ăn sao cho lòng nhẹ thật