Mấy hôm nay, trên mạng có một bài đăng làm nhiều người tranh cãi: một thầy cô bật khóc ngay trước lớp vì áp lực. Người xem chia làm hai phe. Một phe thương: ai từng làm nghề dạy mới hiểu, không ai muốn khóc trước mặt học trò, nhưng lúc ấy nước mắt cứ trào ra. Một phe thì trách học trò hỗn, trách phụ huynh nuông chiều con quá, khiến thầy cô mất hết uy. Tranh cãi qua lại, mà ít ai dừng lại hỏi một câu đơn giản: thầy cô mệt đến mức nào rồi?
Nghề dạy học bây giờ không chỉ là dạy chữ. Thầy cô vừa phải dạy kiến thức, vừa phải dạy làm người, vừa phải đối phó với phụ huynh, với hồ sơ sổ sách, với áp lực thành tích của trường. Về nhà lại còn bài vở, giáo án, tin nhắn phụ huynh lúc nửa đêm. Lương thì chưa xứng với công sức, mà trách nhiệm thì nặng như núi. Thầy cô cũng là người, cũng có gia đình, cũng có con nhỏ, cũng ốm đau, cũng kiệt sức. Chỉ khác là thầy cô ít khi được phép mệt, vì lúc nào cũng phải đứng trước lớp với dáng vẻ vững vàng.
Nhiều người hay nói: ngày xưa học trò sợ thầy lắm, bây giờ thì khác. Nhưng sợ không phải là kính. Ngày xưa sợ vì roi vọt, vì quyền uy. Bây giờ, sự kính trọng thật chỉ đến khi học trò thương thầy, vì thấy thầy thương trò thật. Một thầy cô hết lòng với trò, dù không nghiêm khắc, trò vẫn kính. Một thầy cô chỉ biết quát mắng, dù có nghiêm đến đâu, trò cũng chỉ sợ lúc ấy rồi thôi. Kính là thứ phải gieo bằng tình thương, không gieo được bằng nỗi sợ.
Trong sách Vạn Cổ Đan Kinh có câu: có duyên gặp được thầy, mới biết ơn thầy khó báo. Ơn thầy không trả bằng quà cáp đắt tiền, không trả bằng phong bì ngày lễ. Ơn thầy trả bằng cách mình sống cho ra người, bằng sự tôn trọng thật lòng, bằng việc mình nhớ lời thầy dạy mà sống tử tế. Có những món nợ không trả bằng tiền được, ơn thầy là một món nợ như vậy. Mà món nợ ấy, trả bằng cả đời cũng chưa hết.
Sách Địa Ngục Biến Tướng Đồ có câu dạy về ngũ luân: hiếu dưỡng cha mẹ, phụng sự sư trưởng, từ tâm với mọi người. Phụng sự thầy không phải là nịnh nọt, không phải là quà cáp. Phụng sự thầy là nghe lời phải, là giữ lễ trong lớp, là đừng để thầy phải khóc vì mình. Một học trò ngồi nghiêm túc nghe giảng, một câu hỏi han thật lòng sau giờ học, những thứ nhỏ ấy chính là phụng sự thầy, mà không tốn một đồng nào.
Trong sách Lịch sử Việt Nam, khi nói về Phật giáo thời Trần, có đoạn viết rằng giáo lý đạo Phật với từ bi hỷ xả rất gần với tinh thần khoan hòa, nhân từ của dân tộc. Tinh thần ấy cũng cần có giữa cha mẹ và thầy cô. Đừng đổ hết mọi lỗi lên thầy, cũng đừng đổ hết lên trò. Cha mẹ và thầy cô cùng nhìn về đứa trẻ, cùng khoan hòa với nhau, thì đứa trẻ mới được lợi. Thầy cô sai thì góp ý cho đúng cách, phụ huynh sai thì thầy cô cũng nói cho nhẹ nhàng. Người lớn mà cứ cãi nhau, thì trẻ con là người chịu thiệt nhất.
Vậy mỗi người có thể làm gì? Phụ huynh thì hỏi thăm thầy cô một câu thật lòng, đừng chỉ hỏi điểm số của con. Học trò thì nói một lời cảm ơn, giữ thái độ nghiêm túc trong lớp, đừng để thầy phải nhắc đi nhắc lại một chuyện. Còn xã hội thì đừng biến thầy cô thành người chịu hết mọi lỗi của giáo dục. Một nền giáo dục tốt không thể xây trên vai những người thầy kiệt sức.
Chỉ còn vài ngày nữa là đến 20 tháng 11, ngày Nhà giáo Việt Nam. Mong rằng ngày ấy không chỉ là hoa và phong bì, mà là một lời cảm ơn thật. Cảm ơn thầy cô đã dạy mình, đã chịu đựng mình, đã kiệt sức vì mình mà vẫn đứng lớp mỗi ngày. Một lời cảm ơn thật lòng, nói đúng lúc, có khi còn quý hơn mọi món quà. Vì người thầy nào cũng vậy, chỉ cần biết trò mình còn nhớ ơn, là đủ sức đi tiếp.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư