🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Thiện Hữu và Ác Hữu: ai mới là bạn thật?

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Trong đời, ai cũng có bạn. Nhưng bạn thật thì ít, bạn giả thì nhiều. Có người lúc mình giàu sang thì xúm xít, lúc mình sa cơ thì biến mất. Có người miệng nói là bạn, mà sau lưng lại đâm mình một nhát. Làm sao để biết ai mới là bạn thật? Câu chuyện hai hoàng tử Thiện Hữu và Ác Hữu sẽ trả lời.

Ngày xưa, có một vị vua rất mực đạo đức, công bằng, đóng đô tại thành Ba La Nại. Trên sáu mươi nước chư hầu quy phục. Nhưng nỗi buồn thầm kín của nhà vua là không có thái tử để kế tự. Nhà vua ngày đêm ăn chay nằm đất, khấn Phật cầu trời cho được một hoàng nam. Suốt mười hai năm như thế, hoàng hậu và thứ hậu mới cùng lúc thọ thai, sanh ra hai hoàng tử.

Thời gian trôi qua, hai hoàng tử lớn khôn. Thiện Hữu càng lớn càng khôi ngô anh tuấn, tánh tình đôn hậu thông minh bình dị, lại hay tha thứ thương giúp người. Trái lại, Ác Hữu thì nghịch ác, đố kỵ, tìm cách chống báng phá hại, ăn nói cộc cằn, tánh tình nóng nảy, lại hay nói xấu Thiện Hữu.

Một hôm, Thiện Hữu xin vua cha ra cung thành dạo chơi, thấy trâu kéo cày dưới làn roi đánh, người cấy mạ chân tay lấm bùn sình, mình mẩy mồ hôi nhễ nhại dưới ánh nắng. Đây là kẻ giết heo bò để lấy thịt. Kia là người quay tơ dệt vải không hở tay. Nọ là kẻ ăn xin tật nguyền đói rách.

Về cung, Thiện Hữu xin vua cha cho đem của cải vàng bạc trong kho ra bố thí cho dân chúng, để họ đỡ bớt nỗi cực khổ. Vua đồng ý. Thiện Hữu mở cửa kho, bố thí khắp bốn cửa thành. Chẳng bao lâu đã hết hai phần ba số kho lương thực của báu. Các quan giữ kho lo âu, bí mật khóa chặt các kho lại, lánh mặt nơi khác.

Thiện Hữu xin vua cha cho phép đi biển tìm ngọc. Vua cha khuyên can mãi không được, cuối cùng đành chiều thuận. Nhà vua truyền lệnh: ai cùng đi với thái tử ra biển cả để tìm ngọc, khi trở về sẽ được trọng thưởng vàng bạc cho suốt cả bảy đời con cháu. Trên năm trăm người đến tình nguyện cùng đi. Trong số đó, có một lão già tám mươi tuổi, nổi tiếng đầy kinh nghiệm về biển cả, cũng xin đi theo để lo cho thái tử.

Thuyền nhổ neo, ròng rã hơn tháng trời mới thấy một hòn đảo đầy ngọc. Thiện Hữu cho thuyền đậu lại, truyền lệnh cho mọi người tự tiện nhặt lấy vàng ngọc, rồi trở lại quê hương để nuôi vợ con quyến thuộc. Còn Thiện Hữu cùng với lão già tám mươi tuổi tiếp tục cuộc hành trình tìm ngọc Như Ý Ma Ni.

Giờ đây, Thiện Hữu một mình một bóng nhắm hướng Đông Bắc mà đi, trải qua bãi biển bạc mênh mông, rồi băng qua bãi biển vàng rộng lớn, vượt qua ba cái đầm pha lê, trong đó nở đầy hoa sen trắng, hoa sen xanh đỏ. Cuối cùng, Thiện Hữu thấy trước mắt hiện ra bức thành cao bằng vàng với cửa tam quan bằng bảy báu. Thiện Hữu xin phép Long thần giữ cửa để được vào yết kiến Long vương.

Long vương hỏi: với mục đích gì mà nhà ngươi phải chịu cực khổ lặn lội đến đây? Thiện Hữu đáp: dân chúng trong nước tôi nghèo khổ. Vì muốn cứu giúp cho họ được no cơm ấm áo mà tôi không màng vượt biển cả vạn dặm thập tử nhứt sanh đến đây, cầu xin Long vương rủ lòng thương xót, cho tôi được xin ngọc Như Ý Ma Ni để tôi có phương tiện bố thí theo ý muốn.

Nghe Thiện Hữu kể đã xin được ngọc quý, lòng Ác Hữu tham lam cuồn cuộn trào dâng. Ác Hữu nói: ngọc quý giá như vậy cần phải hết sức cẩn thận. Hay là anh em mình thay phiên nhau giữ gìn, hễ khi anh ngủ thì em giữ nó, và khi em ngủ thì anh giữ gìn.

Thiện Hữu nghe có lý, liền lấy viên ngọc quý cất kỹ trong đầu tóc đem ra trao cho Ác Hữu giữ lấy, rồi nằm dưới gốc cây cổ thụ ngủ ngon lành. Trong khi Thiện Hữu an nhiên ngủ say, Ác Hữu liền tìm thanh tre bén nhọn, không một chút do dự, đâm mạnh vào hai mắt Thiện Hữu, rồi mang ngọc Như Ý đi.

Thiện Hữu đang ngủ say, bỗng nhiên bị cây đâm sâu vào đôi mắt, đau nhức vô cùng, kêu la cầu cứu. Mắt mù quờ quạng gọi em, nhưng không thấy Ác Hữu lên tiếng. Vị thần cây hiện ra nói: đừng khóc than nữa. Không phải kẻ cướp hại ngươi, mà chính em ngươi là Ác Hữu đã dùng thanh tre đâm vào mắt ngươi để đoạt lấy ngọc quý.

Nói về Thiện Hữu, từ ngày bị mù, một mình la lết rày đây mai đó. Một hôm, có đàn bò đi ngang qua đụng té, người chăn bò thấy tội nghiệp liền chạy tới đỡ Thiện Hữu dậy, đưa về nhà cho ăn uống săn sóc. Sau hơn bảy ngày, Thiện Hữu xin đi, chỉ xin người chăn bò cho một cây đờn và đưa ra chỗ chợ. Thiện Hữu có tài đờn giỏi, tiếng đờn réo rắt khi bổng lúc trầm, khiến người nghe tâm thần xao xuyến.

Thiện Hữu lại thề: nếu tôi nói dối thì mắt tôi mù trở lại. Bằng như lời nói tôi chân thật, thì xin cả hai mắt tôi đều sáng. Vừa dứt lời, đôi mắt Thiện Hữu mở sáng như hai vì sao. Thiện Hữu thật tình kể hết sự tình cho công chúa nghe. Công chúa dẫn Thiện Hữu yết kiến vua cha. Nhà vua sai sứ đi gấp đến thành Ba La Nại báo tin.

Thiện Hữu được ngọc quý rồi, liền đốt hương quỳ trước ngọc quý mà khấn nguyện: nếu quả thật ngọc Như Ý Ma Ni bảo châu linh diệu muốn gì được nấy, thì xin cho đôi mắt của cha mẹ tôi sáng đẹp như xưa. Lời khấn nguyện vừa dứt, thì đôi mắt của vua và hoàng hậu trở nên sáng đẹp hơn trước.

Câu chuyện hai hoàng tử dạy chúng ta cách nhìn bạn. Ác Hữu là em ruột, cùng cha cùng mẹ với Thiện Hữu, vậy mà vì ganh tị mà đâm mù mắt anh, cướp ngọc, rồi nói dối cả vua cha. Người như vậy, dù là ruột thịt, cũng là bạn ác. Còn lão già tám mươi tuổi, người chăn bò nghèo, nàng công chúa nước khác, con bạch hạc nuôi ngày trước, họ không phải ruột thịt, mà đều hết lòng vì Thiện Hữu. Người như vậy mới là bạn lành.

Bạn lành không phải là người luôn khen mình, luôn chiều mình. Bạn lành là người khi mình sa cơ vẫn không bỏ mình. Là người chăn bò đỡ kẻ mù dậy, cho ăn uống, cho cây đờn, không hỏi người ấy là ai. Là nàng công chúa dám yêu một kẻ mù lòa nghèo khổ, vì thấy được tâm lượng thanh cao trong con người ấy. Là con bạch hạc bay khắp biển cả để tìm chủ.

Còn bạn ác thì ngược lại. Lúc mình có lợi thì xáp lại gần, nói lời ngon ngọt. Lúc mình có được thứ quý giá thì tìm cách đoạt lấy. Ác Hữu xin đi cùng anh, nói là để chia sẻ hiểm nguy, nhưng thật ra là để chờ cơ hội cướp ngọc. Cái đáng sợ của bạn ác là họ nói rất hay, mà lòng thì khác hẳn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Thiện Hữu và Ác Hữu — Lược truyện Tiền thân Đức Phật (HT Thích Đức Niệm, Phật Học Viện Quốc Tế, 1998) (bản PDF, tr. 9-16)
Bài liên quanGiết ân nhân để ăn thịt: cái kết của lòng thamBa lần rút gươm, ba lần tra vào vỏCon thỏ nhảy vào lửa