🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Năm người bạn ngã lại giữa rừng: chỉ ai giữ niệm mới tới được Takkasilà

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Có một kiểu cám dỗ không ồn ào. Nó không kéo tay ta. Nó chỉ đứng bên đường, đẹp đẽ, dịu dàng, và đợi ta tự bước chậm lại.

Một anh tài xế chạy xe đường dài. Trên đường về, có một quán ăn mới mở, đèn sáng, nhạc hay, mùi thơm bay ra tận đường. Anh dừng lại ăn một bữa. Bữa ấy ngon. Hôm sau, anh lại dừng. Rồi anh dừng mỗi chuyến. Tiền ăn mỗi tháng tăng lên. Giờ về nhà trễ dần. Vợ hỏi, anh nói: Chỉ ăn một bữa thôi mà. Nhưng một bữa ấy, rồi thành thói quen. Thói quen ấy, rồi thành một con đường khác. Đến khi anh nhận ra, mình đã không còn đi trên con đường cũ nữa.

Không ai ép anh dừng lại. Chỉ là anh tự dừng. Và mỗi lần dừng, anh đi chậm hơn một chút.

Ngày xưa, Đức Phật kể về một con đường như vậy. Lúc ấy, Phật đang ở gần một thị trấn, nói về phép tu thân hành niệm. Phật ví: Như có một người bưng bát dầu đầy vun, đi giữa đám đông và một cô gái đẹp đang múa hát. Phía sau có một người cầm gươm. Chỗ nào làm đổ một giọt dầu, người ấy chém đầu ngay. Người bưng dầu có dám nhìn ngang nhìn ngửa không? Các thầy đáp: Không dám.

Phật nói: Bát dầu đầy vun ấy chính là thân hành niệm. Người tu phải giữ niệm như người ấy giữ bát dầu.

Các thầy nghe xong, nói: Thật khó làm, vừa bưng bát dầu vừa đi, lại không nhìn cô gái đẹp. Phật bảo: Làm như người ấy không khó lắm, vì có người cầm gươm dọa sau lưng. Nhưng thật rất khó cho những bậc hiền trí thuở xưa, không ai dọa, không ai cầm gươm, mà vẫn giữ niệm, không nhìn sắc đẹp, đi đến được quốc độ của mình.

Rồi Phật kể chuyện xưa.

Thuở ấy, ở thành Ba-la-nại, Bồ-tát là hoàng tử út trong một trăm người con của vua. Bồ-tát hay hầu hạ các vị Phật Độc Giác đến dùng cơm trong cung. Một hôm, Bồ-tát hỏi: Con có nhiều anh, không biết con có được vương quốc không? Các vị đáp: Hoàng tử sẽ không được vương quốc ở đây. Cách đây hai ngàn dặm, ở nước Gandhara, có thành Takkasilà. Nếu hoàng tử đến đó trong bảy ngày, sẽ được vương quốc. Nhưng đường đi nguy hiểm. Đi thẳng qua rừng lớn thì gần, nhưng trong rừng có các nữ Dạ-xoa. Chúng dựng nhà đẹp, bày giường quý, ngồi chờ. Ai tham sắc, chúng lấy sắc đẹp cám dỗ. Ai tham tiếng, chúng lấy nhạc hay cám dỗ. Ai tham hương, chúng lấy hương thơm cám dỗ. Ai tham vị, chúng lấy món ngon cám dỗ. Ai tham xúc chạm êm ái, chúng lấy giường nệm cám dỗ. Ai bị cám dỗ, chúng ăn thịt ngay. Nhưng nếu hoàng tử giữ niệm, không nhìn chúng, cứ đi thẳng, đến ngày thứ bảy sẽ được vương quốc.

Bồ-tát nghe xong, xin các vị chú nguyện, mang theo bùa hộ thân, từ biệt cha mẹ, lên đường. Năm người hầu xin đi theo. Bồ-tát dặn: Đường này nguy hiểm lắm. Các bạn phải giữ niệm, đừng nhìn, đừng dừng. Năm người đều hứa.

Đi được một đoạn, các nữ Dạ-xoa dựng nhà đẹp bên đường, ngồi chờ. Một người trong bọn tham sắc, nhìn thấy các nàng, bước chậm lại. Bồ-tát hỏi: Sao bạn đi chậm? Người ấy đáp: Chân tôi đau. Tôi ngồi nghỉ một lát rồi đi. Bồ-tát nói: Chúng là nữ Dạ-xoa, đừng tham đắm. Người ấy đáp: Dù vậy, tôi cũng không đi nữa.

Bồ-tát đành đi tiếp. Người tham sắc đến gần các nữ Dạ-xoa, vừa hành lạc với chúng, chúng liền ăn thịt ngay.

Đi thêm một đoạn, các nữ Dạ-xoa bày nhạc cụ, ngồi hát. Người tham tiếng đi chậm lại. Rồi cũng bị ăn thịt. Đi thêm nữa, có quán hương thơm. Người tham hương ngã lại. Rồi quán đồ ăn ngon. Người tham vị ngã lại. Chỉ còn một mình Bồ-tát.

Một nữ Dạ-xoa quyết ăn thịt Bồ-tát, đi theo sau lưng. Nó hóa thành người vợ đẹp, rồi hóa thành người đàn bà có mang, rồi bồng con bên nách. Người đi đường thấy vậy, bảo Bồ-tát: Sao anh để vợ con đi bộ mệt nhọc vậy? Bồ-tát đáp: Nó không phải vợ tôi. Nó là nữ Dạ-xoa đã ăn thịt năm người bạn của tôi. Người đi đường cười: Người ta giận vợ thì nói vợ mình là quỷ, là ma, chuyện thường.

Bồ-tát cứ đi, không nhìn, không dừng, đến được thành Takkasilà. Nữ Dạ-xoa hóa thành thiên nữ, đứng trước cửa thành. Vua Takkasilà thấy, mê mẩn, rước về cung, cho ở nội cung. Đêm ấy, nữ Dạ-xoa gọi cả bầy đến, ăn thịt vua và hết người trong cung, chỉ còn xương. Sáng hôm sau, dân trong thành tìm đến, thấy xương rải khắp nơi, mới biết người đàn ông kia nói đúng. Họ đến mời Bồ-tát lên làm vua. Bồ-tát trị vì đúng pháp, làm nhiều công đức, đến cuối đời đi theo nghiệp của mình.

Kể xong, Đức Phật đọc một bài kệ, ý là: Như người mang bát dầu đầy vun, không cho đổ một giọt, cũng vậy, hãy bảo vệ tâm mình, như người đi đến một phương trời xa lạ, không dám lơ là một bước.

Câu chuyện này dài, nhưng ý của nó thì ngắn: trên đường đời, cám dỗ không bao giờ hét lên. Nó thì thầm. Nó nói: Ngồi nghỉ một lát thôi. Ăn một bữa thôi. Nghe một bài hát thôi. Nhìn một cái thôi. Mỗi cái thôi ấy, nghe thì nhỏ. Nhưng năm người bạn của hoàng tử, mỗi người chỉ dừng lại một lần thôi, mà không ai đi tiếp được nữa.

Người giữ được niệm không phải là người không thấy cám dỗ. Hoàng tử cũng thấy nhà đẹp, cũng nghe nhạc hay, cũng ngửi mùi thơm. Khác nhau ở chỗ: hoàng tử biết mình đang đi đâu, và biết cái giá của việc dừng lại. Còn năm người bạn, họ quên mất mình đang đi đâu, chỉ còn nhớ cái đang ở trước mắt.

Trong đời, ai cũng có một Takkasilà của riêng mình: một mục tiêu, một gia đình, một đời sống mình muốn giữ. Và ai cũng có một khu rừng phải đi qua, với đủ thứ mùi thơm, tiếng hát, món ngon bày sẵn bên đường. Không ai đi qua rừng mà không gặp cám dỗ. Chỉ có hai loại người: người đi chậm lại, và người giữ niệm mà đi.

Giữ niệm không phải là nhắm mắt lại, bịt tai lại. Giữ niệm là biết rõ: ta đang đi đâu, ta đang làm gì, và cái trước mắt kia có đưa ta đến chỗ ta muốn đến hay không. Nếu không, thì cứ đi tiếp. Đi tiếp không phải vì ta cứng cỏi. Đi tiếp vì ta nhớ đường.

Vậy nên, lần tới khi có thứ gì đó bên đường gọi ta dừng lại, hãy hỏi một câu như hoàng tử đã hỏi lòng mình: dừng lại ở đây, ta có còn tới được chỗ ta muốn đến không? Nếu câu trả lời là không, thì đừng dừng. Cứ đi. Bảy ngày đường, đi mãi rồi cũng tới.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Bát Dầu (Tiền Thân Telapatta, số 96) — Kinh Tiểu Bộ, tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1–120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 250–255 (kệ điểm tựa tr. 255)
Bài liên quanVua Gàmani: không vội vã mà vẫn tới nơiCon nai khó bảo: bảy lần hẹn học, một lần sa bẫyHai con vật cãi nhau về trời lạnh: câu trả lời làm cả hai cùng đúng