🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Vua Gàmani: không vội vã mà vẫn tới nơi

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Có những người làm việc gì cũng muốn nhanh. Học một nghề được vài tháng đã sốt ruột sao chưa giỏi. Mở một quán nhỏ được vài tuần đã thắc mắc sao chưa đông khách. Con còn nhỏ, cha mẹ đã lo sao nó chưa bằng con nhà người ta. Cái gì cũng muốn tới ngay, được ngay. Mà càng vội, lòng càng rối. Rối rồi thì bỏ. Bỏ rồi thì lại bắt đầu cái mới, rồi lại vội, lại rối, lại bỏ. Cứ thế quay vòng nhiều năm mà chẳng đi tới đâu.

Trong kho truyện Tiền Thân có một câu chuyện ngắn, kể về một vị Tỷ-kheo từ bỏ sự tinh tấn. Ông tu một thời gian, thấy chưa tới đâu, bèn chán nản buông xuôi. Đức Phật nghe chuyện, bèn nhắc lại một kiếp xưa của mình để dạy ông. Câu chuyện xưa ấy rất ngắn, chỉ có một bài kệ bốn câu. Nhưng bốn câu ấy đủ để soi rõ cái bệnh vội vàng của chúng ta.

Thuở xưa, có một hoàng tử tên là Gàmani. Ông là em út trong một trăm anh em. Khi ông lên ngôi vua, một trăm người anh vây quanh, ông ngồi dưới lọng trắng, trên chỗ ngồi huy hoàng rực rỡ. Nhìn sự quang vinh của mình, ông nghĩ: tất cả những gì mình có được hôm nay là nhờ vị Đạo Sư đã dạy dỗ mình. Ông cảm thấy bằng lòng, thoải mái, và nói lên một lời cảm hứng: không vội vã vượt qua, thành tựu quả mong đợi. Gà-ma-ni hãy biết, Phạm hạnh ta thành phục.

Bốn câu kệ ấy nghe qua tưởng đơn giản. Không vội vã mà vẫn vượt qua được. Không hấp tấp mà vẫn thành tựu được quả mình mong đợi. Nhưng ngẫm kỹ mới thấy khó. Cái khó không nằm ở việc làm, mà nằm ở cái tâm. Tâm con người vốn thích nhanh. Làm một việc tốt, muốn người ta biết ngay. Tu một thời gian, muốn thấy kết quả ngay. Giúp ai một lần, muốn người ta nhớ ơn ngay. Khi chưa thấy kết quả, ta nghi ngờ con đường mình đi. Nghi ngờ rồi thì nản. Nản rồi thì bỏ. Mà bỏ thì chắc chắn không tới.

Hoàng tử Gàmani không vội. Ông an trú trong lời dạy của bậc thầy. Ông làm đúng bổn phận của mình mỗi ngày, không so đo, không nóng ruột. Bảy tám ngày sau khi ông lên ngôi, các anh em ai về chỗ nấy. Ông vẫn ở đó, vẫn giữ Chánh Pháp, sống trọn đời mình theo nghiệp lành của mình. Không có phép màu nào trong câu chuyện này. Không có ai ban cho ông thứ gì. Chỉ có một người chịu đi chậm mà chắc, và cuối cùng tới nơi.

Đời sống hôm nay cũng vậy. Một người thợ học nghề, ngày nào cũng làm đúng việc, làm cẩn thận, ba năm sau tay nghề khác hẳn. Một người bán hàng nhỏ, ngày nào cũng giữ chữ tín, không cân thiếu, không nói quá, vài năm sau khách quen đầy quán. Một đứa trẻ học chữ, ngày nào cũng đọc một trang, một năm sau đọc thông viết thạo. Không có chuyện gì lớn lao xảy ra trong một ngày. Nhưng nhiều ngày nhỏ cộng lại thành một đời khác hẳn. Người vội vàng thì muốn gặt ngay trong ngày gieo. Người bền bỉ thì biết gieo hôm nay, tưới mỗi ngày, rồi mùa gặt sẽ tới đúng lúc của nó.

Vị Tỷ-kheo trong câu chuyện đã quên mất điều ấy. Ông tu, nhưng tâm ông cứ chạy về phía trước, đòi kết quả. Khi kết quả chưa tới, ông tưởng mình đi sai đường. Đức Phật không trách ông. Ngài chỉ kể lại chuyện xưa, để ông tự thấy: ngay cả một vị vua cũng phải nhờ sự bền bỉ, an trú trong lời dạy, chứ không nhờ sự vội vàng. Nghe xong bài pháp ấy, vị Tỷ-kheo quay lại tinh tấn và chứng quả. Ông không làm gì khác đi. Ông chỉ đổi lại cái tâm: từ vội vàng sang bền bỉ.

Chúng ta cũng có thể làm như vậy, ngay trong đời sống thường ngày. Đang học một thứ mới, đừng hỏi bao giờ mới giỏi, mà hỏi hôm nay mình đã làm đúng chưa. Đang nuôi con, đừng so con mình với con người ta, mà xem hôm nay mình đã kiên nhẫn với con chưa. Đang làm một việc tốt, đừng mong người ta trả ơn ngay, mà xem lòng mình có yên không. Cứ mỗi ngày làm đúng một chút, đủ lâu, quả sẽ tới. Quả không tới sớm hơn vì ta vội. Nhưng quả cũng không bỏ đi đâu, nếu ta không bỏ cuộc.

Có một câu nói dân gian rất hay: dục tốc bất đạt. Muốn nhanh thì lại không đạt. Câu chuyện của vua Gàmani nói đúng điều ấy, nhưng nói bằng một giọng hiền hơn. Không phải răn đe, mà là nhắc nhở. Đừng vội. Cứ đi. Đi chậm cũng được, miễn là đừng dừng lại. Người đi chậm mà không dừng, cuối cùng vẫn tới nơi. Người chạy nhanh mà bỏ giữa đường, thì chẳng tới đâu cả.

Hôm nay, nếu bạn đang nản vì một việc gì đó làm mãi chưa thấy kết quả, hãy nhớ tới vị vua trẻ ngồi dưới lọng trắng. Ông không làm gì phi thường. Ông chỉ an trú trong lời dạy, làm đúng bổn phận, và không vội vã. Rồi ông thành tựu quả mình mong đợi. Bạn cũng có thể như vậy. Chỉ cần đừng bỏ cuộc hôm nay.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Vua Gàmani (Tiền Thân Gàmani, số 8) — Kinh Tiểu Bộ, tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1–120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 38 (kệ điểm tựa: "Không vội vã vượt qua, thành tựu quả mong đợi")
Bài liên quanCon nai khó bảo: bảy lần hẹn học, một lần sa bẫyHai con vật cãi nhau về trời lạnh: câu trả lời làm cả hai cùng đúngCúng thần bằng máu: muốn thoát mà càng bị trói chặt