Có những người, khi thấy người khác gặp nạn, họ quay mặt đi. Có những người, khi thấy người khác gặp nạn, họ thương, nhưng họ thương bằng lời nói. Chỉ có rất ít người, khi thấy người khác gặp nạn, họ bước ra và nói: để tôi chịu thay cho người ấy. Câu chuyện Lộc Vương Ba Ni Ăn kể về một người như vậy, mà người ấy lại là một con nai.
Ngày xưa, trong một khu rừng, có một con nai chúa tên là Lộc Vương Ba Ni Ăn, sống với một đàn năm trăm con. Cạnh khu rừng ấy, có một con nai khác, cũng sống với một đàn năm trăm con. Tên của nó là Nai Chúa Bờ Răn Sờ, và lông của nó cũng màu vàng.
Vào thời ấy, vua Bờ Ra Ma Đát ở thành phố Ba La Nại thích săn bắn, và dùng thịt trong mỗi bữa ăn. Mỗi sáng, nhà vua mời các triều thần, dân trong thành phố cũng như ở làng xã, bỏ công ăn việc làm để cùng đi săn với đức vua.
Một cách chiến thắng, họ đến thưa với nhà vua: tâu bệ hạ, hoàng thượng đã làm phiền hà đến công ăn việc làm của chúng tôi bằng cách bắt chúng tôi hằng ngày đi săn với hoàng thượng. Vì vậy, chúng tôi đã đánh đuổi một số nai trong rừng chạy vào sống nơi công viên của hoàng thượng. Từ nay trở đi, lúc nhàn rỗi, hoàng thượng có thể vào săn bắn và giết thịt chúng.
Lộc Vương Ba Ni Ăn điều đình và nói với Nai Chúa Bờ Răn Sờ: này bạn, các đàn nai của chúng ta đã bị tổn thất một số lớn. Chúng không thể nào thoát chết được, nhưng ít ra chúng có thể tránh khỏi bị thương một cách không cần thiết. Chúng ta nên sắp xếp cho đàn nai thay phiên nhau vào cung điện, bữa nay một con trong bầy của tôi, ngày khác một con trong đàn của anh. Chú nai nào rút thăm trúng, phải chịu vào hoàng cung để người ta giết thịt. Nhờ vậy, những con nai khác sẽ thoát khỏi cảnh thương vong.
Nai Chúa Bờ Răn Sờ đồng ý theo đề nghị của Lộc Vương Ba Ni Ăn. Hằng ngày, mỗi con nai tới phiên mình, nó đến trước cửa hoàng cung, kê đầu nơi tấm thớt làm thịt. Như thế, người đầu bếp của nhà vua chỉ ra giết thịt nạn nhân đang chờ sẵn ông ta.
Ngày kia, khi đến lượt một con nai cái, mẹ của chú nai nhỏ vừa mới sinh chỉ được vài tuần lễ. Nó thuộc đàn nai của Nai Chúa Bờ Răn Sờ. Run sợ, nai mẹ đến yết kiến vua của nó và nói: thưa ngài, hôm nay đến phiên tôi phải vào hoàng cung. Con tôi đang còn quá bé, và không thể tự mình kiếm thức ăn. Nếu tôi chết, ai sẽ nuôi dưỡng nó? Tôi xin ngài hãy tha cho tôi lần này, và khi con tôi lớn khôn, tôi sẽ tình nguyện vào nơi giết thịt.
Nghe nai mẹ trẻ than kể, không một chút cảm động, Nai Chúa Bờ Răn Sờ nghiêm khắc trả lời: tôi không thể bắt ai khác thay thế nhà ngươi vào nơi giết thịt được. Thật là điều bất hạnh cho ngươi, và số kiếp của ngươi là phải chết hôm nay. Đừng chậm trễ nữa, hãy vào cung điện ngay đi.
Nai mẹ, nước mắt chảy ràn rụa, bỏ đi và nhìn nai con đang chui rúc đứng bên cạnh mình. Nó quyết định tìm đến cầu cứu lòng từ bi của Lộc Vương Ba Ni Ăn. Khi nghe tình cảnh đáng thương của nai mẹ, Lộc Vương Ba Ni Ăn lòng xúc động với nỗi đau đớn buồn rầu, bảo nai mẹ rằng: ngươi hãy trở về tiếp tục chăm sóc cho chú nai bé của ngươi. Ta sẽ tìm con nai khác thay thế.
Rồi Lộc Vương Ba Ni Ăn tự mình đến kê đầu nơi tấm ván bên ngoài cửa hoàng cung. Tên đầu bếp thấy nó liền la lớn: thật lạ lùng, con Nai Chúa này đã được đức vua miễn tha rồi mà! Như vậy là nghĩa làm sao? Ông ta sửng sốt chạy vào cung điện tâu với đức vua.
Nhà vua với các vị thượng thư và triều thần đến trước cửa hoàng cung, thấy Lộc Vương sắc vàng xinh đẹp đang nằm kê đầu trên tấm thớt. Nhà vua dịu dàng bảo với Nai Chúa: này Lộc Vương, bạn của tôi, ta chẳng đã hứa sẽ không giết hại ngươi rồi sao? Vậy cớ gì bạn lại đến nằm ở đây?
Lộc Vương đáp: tâu đại vương, một con nai mẹ cùng với chú nai con đã đến xin tôi hãy tha cho phiên nàng khỏi vào hoàng cung để chịu giết thịt hôm nay. Nếu nai mẹ chết, con nàng cũng không sống được, vì ai sẽ chăm sóc nó? Tôi không thể bắt nai khác chết thay cho nai mẹ, nên đích thân tôi phải đến chịu chết thay cho nàng. Vì vậy nên hoàng thượng thấy tôi nằm ở đây. Không có gì khác hơn ngoài điều ấy, tâu đại vương.
Nhà vua nhìn Lộc Vương Ba Ni Ăn đầy kinh ngạc và nói: này Lộc Vương, chúa nai vàng của ta. Từ trước nay, ta chưa bao giờ thấy ngay cả loài người một hành động hy sinh lớn lao như Lộc Vương. Không ai có được tình thương, lòng nhân ái, và từ bi như bạn. Hãy đứng dậy, ta sẽ tha mạng sống cho cả ngươi và nai mẹ.
Lộc Vương hỏi: đại vương tha cho chúng tôi, nhưng còn những con nai khác thì sao? Nhà vua đáp: hỡi Lộc Vương cao quý, ta cũng sẽ không giết hại chúng. Lộc Vương hỏi tiếp: thưa đại vương, ngài tha cho loài nai, nhưng các thú vật bốn chân khác thì sao? Vua đáp: ta cũng sẽ tha cho chúng. Lộc Vương hỏi: thưa đại vương, tất cả những loài vật sẽ được bảo vệ. Còn các đàn chim sống trong vương quốc của ngài sẽ thế nào? Vua đáp: chúng cũng sẽ được an toàn. Lộc Vương hỏi: thưa đại vương, sự sống của chim muông sẽ được tôn trọng, nhưng còn loài cá trong các sông và ao hồ? Vua đáp: chúng cũng sẽ được bảo vệ.
Lộc Vương Ba Ni Ăn đứng dậy cám ơn hành động từ bi của đức vua và trở về công viên. Nhà vua lại ra lệnh mở các cổng. Lộc Vương Ba Ni Ăn và Nai Chúa Bờ Răn Sờ dẫn dắt các đàn nai của chúng trở về rừng, tại đây chúng sống an lành cho đến mãn đời của chúng.
Câu chuyện Lộc Vương dạy chúng ta về lòng thương người như thể thương thân. Thương người như thể thương thân, nghĩa là đặt mình vào chỗ của người khác mà cảm nhận. Nai mẹ sợ chết, sợ con mình bơ vơ, thì mình cũng sợ như vậy. Cho nên mình không nỡ để nàng chết thay cho mình.
Lộc Vương không phá luật bằng cách bắt con nai khác chết thay. Ngài không đẩy cái chết sang cho người khác. Ngài nhận lấy cái chết về mình. Đó mới là thương người như thể thương thân thật sự. Thương không phải là nói vài câu an ủi. Thương là dám chịu thay.
Trong gia đình cũng vậy. Cha mẹ thương con, không phải là mua cho con đủ thứ. Mà là những đêm con ốm, cha mẹ thức trắng. Là những bữa cơm, cha mẹ nhường miếng ngon cho con. Là những lúc con sai, cha mẹ không mắng chửi mà nhẹ nhàng dạy dỗ. Thương như vậy mới gọi là thương như thể thương thân.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư