Có những lời hứa, người ta nói ra rồi quên ngay. Có những lời thề, người ta thề xong rồi phá ngay khi gặp khó khăn. Nhưng cũng có những lời nguyện, người ta giữ bằng cả mạng sống của mình, dù có bị bắt, bị nhốt, bị bỏ đói cả tháng trời. Câu chuyện vua Rắn kể về một lời nguyện như vậy.
Ngày xưa, dưới sông Chiêm Ba, có một vị vua Rắn cai quản mười sáu nghìn con rắn. Vào ngày chay tịnh, vua Rắn thường đến nằm bên cạnh đại lộ trên cõi nhân gian để tu tập. Mỗi nửa tháng, vào ngày mười bốn và rằm, vua Rắn thực hành tu niệm cũng như giữ gìn chay tịnh. Mỗi tháng, ngày mồng một, nhà vua trở về cung điện. Thời gian cứ như thế trôi qua.
Ông tiến đến gần vua Rắn, lấy ra vài ngọn cỏ yêu thuật và đọc bùa chú. Do ảnh hưởng của pháp thuật, vua Rắn ngẩng đầu lên nhìn vị Bà La Môn. Nhà vua thầm nghĩ: ta có thể dùng nọc độc giết hại tên này dễ dàng. Nhưng nếu làm vậy, ta sẽ vi phạm lời phát nguyện của ta. Do đó, vua Rắn hạ đầu xuống và nhắm mắt lại.
Vị Bà La Môn tới gần, cầm đuôi bắt vua Rắn bỏ vào giỏ bằng rạ. Ông ta mang chiếc giỏ đến biên giới đầu làng và trình diễn vua Rắn nhảy múa trước số đông dân chúng. Mọi người rất thích thú xem rắn biểu diễn, và họ ban thưởng cho vị Bà La Môn một ngàn đồng tiền bằng bạc với nhiều phẩm vật trị giá một ngàn đồng khác nữa.
Một tháng qua, kể từ ngày vua Rắn bị bắt, và suốt trong thời gian đó rắn không ăn uống gì hết. Tại hoàng cung dưới sông Chiêm Ba, hoàng hậu Su Ma Na bắt đầu ngạc nhiên và lo lắng: hơn tháng rồi, không thấy phu quân thân yêu của ta trở về. Chẳng hay có việc gì xảy ra cho người chăng? Rồi hoàng hậu ra nhìn nơi hồ may mắn và thấy nước đã biến thành màu huyết đỏ. Bà ta biết rằng nhà vua đã bị người dụ rắn bắt đi.
Hoàng hậu đến kinh thành và đi thẳng vào nơi sân rồng, tại đây bà trông thấy vua Rắn đang nhảy múa làm trò vui cho đông đảo người xem. Bà đứng lơ lửng trên không, vừa khóc than thảm thiết. Vua Rắn đang khiêu vũ nhìn lên thấy hoàng hậu liền hổ thẹn và bò vào giỏ ẩn trốn.
Nhà vua thấy rắn ngừng múa bèn lên tiếng: tại sao vậy? Nhìn lên, đức vua trông thấy rắn hoàng hậu quanh quẩn trên không. Ngài ngạc nhiên và hỏi: ngươi là ai mà rực rỡ như làn chớp, và chẳng khác gì ngôi sao sáng? Hoàng hậu đáp: tâu đại vương, tôi không phải là người hay nữ thần. Tôi là rắn hoàng hậu đến đây với một mục đích. Con rắn đang nhảy múa trước mặt ngài đã bị người ta bắt nhằm thủ lợi. Rắn là chồng của tôi, và tôi đến đây để xin cho chồng tôi được thả ra.
Hoàng hậu nói tiếp: vào ngày chay tịnh, vua Rắn thường đến nằm bên cạnh đại lộ. Người dụ rắn đã bắt chồng tôi tại đó. Ông ta là vua của mười sáu nghìn con rắn đang sống dưới sông Chiêm Ba. Thưa bệ hạ, hãy giúp cho rắn được thả ra. Xin ngài mua sự tự do cho rắn nơi người này bằng tiền vàng, một ngôi làng và một trăm con bò. Mong đại vương hãy làm công việc phước đức này.
Nhà vua bằng lòng giúp cho vua Rắn được trả tự do, quay sang nói với vị Bà La Môn: trẫm sẽ mua sự phóng thích cho vua Rắn. Trẫm sẽ tặng ngươi nhiều hoa tai, và một trăm đồng tiền vàng. Trẫm sẽ ban cho ngươi một chiếc ngai có nệm gối rất đẹp, một con bò mộng, một trăm gia súc và hai người vợ cùng tuổi với ngươi. Hãy thả vua Rắn này ra, và đó sẽ là hành động nhân đức của ngươi.
Vị Bà La Môn đáp: thưa hoàng thượng, tôi không muốn nhận quà tặng gì cả. Tôi sẽ tự ý thả con rắn này. Ông ta lấy vua Rắn ra khỏi giỏ. Rắn bò vào chiếc hoa, và trải qua nhiều khổ cực mà rắn đã chịu đựng, giờ đây rắn có thể thoát kiếp làm thân bò sát và biến thành một thanh niên trẻ đẹp.
Hoàng hậu rắn Su Ma Na từ không trung đi xuống đứng bên cạnh chồng. Vua Rắn kính cẩn cúi đầu chào vua Út Ga Xê Na: tâu đại vương, tôi xin bày tỏ lòng tôn kính và hoàn toàn biết ơn ngài. Giờ đây một lần nữa tôi được trả tự do. Tôi sẽ trở về cung điện của tôi.
Vua Rắn đáp: thưa đại vương, tôi tìm đến thế giới của ngài, vì tôi rất muốn tái sanh làm người. Vua Út Ga Xê Na hỏi: thưa vua Rắn, ngài có nhiều thế lực và quyền phép. Xin cho tôi biết điều gì ở nhân gian chúng tôi tốt đẹp hơn thế giới của ngài? Vua Rắn đáp: sự tự chủ và giữ tâm thanh tịnh chỉ có thể thực hiện ở thế giới loài người. Đó là điều mà tôi đang mong cầu.
Câu chuyện vua Rắn dạy chúng ta về lời hứa và chữ tín. Vua Rắn có thể giết chết kẻ bắt mình chỉ bằng một giọt nọc độc. Nhưng ngài không làm vậy, vì đã phát nguyện giữ giới, không sát sanh. Ngài nằm yên cho người ta bỏ vào giỏ, mang đi trình diễn khắp nơi, nhịn đói cả tháng trời, chỉ vì không muốn vi phạm lời nguyện của mình.
Có người sẽ nói: giữ lời đến mức đó thì có phải là dại không? Rắn mạnh như vậy, sao không giết kẻ bắt mình rồi bỏ đi? Nhưng vua Rắn hiểu một điều: sức mạnh thật sự không nằm ở nọc độc, mà nằm ở chỗ giữ được lời mình đã hứa. Giết người bắt mình thì dễ, nhưng giết xong rồi, lời nguyện cũng mất. Mà mất lời nguyện thì mất tất cả.
Trong đời sống hôm nay, lời hứa bị coi nhẹ hơn bao giờ hết. Người ta hứa cho vui miệng, hứa để lấy lòng, hứa rồi quên. Có người vay tiền hứa trả đúng hẹn, rồi khất lần khất lượt. Có người hứa với con cái cuối tuần sẽ đưa đi chơi, rồi bận việc mà quên. Có người hứa với vợ chồng sẽ thay đổi, rồi đâu lại vào đấy.
Vua Rắn giữ lời nguyện trong hoàn cảnh khó khăn nhất: bị bắt, bị nhốt, bị bỏ đói, bị bắt múa làm trò. Ngài vẫn giữ. Vì ngài biết: lời nguyện là thứ duy nhất đưa ngài đến được cõi người, nơi có thể tu tập và giải thoát. Nếu phá lời nguyện, ngài mãi mãi chỉ là một con rắn có nọc độc, có quyền phép, nhưng không bao giờ làm người được.
🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư