🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Bị trói oan mà vẫn xin tha cho kẻ hại mình

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Có một thứ oan ức khó chịu hơn cả bị mất tiền, mất việc: đó là bị người ta nói sai về mình, mà người nghe lại tin. Mình không làm, mà thiên hạ cứ khăng khăng mình đã làm. Giải thích thì bị cho là chối tội, im lặng thì bị cho là nhận tội. Càng vùng vẫy, dây càng siết chặt. Nhiều người vì một lời vu oan mà mất cả sự nghiệp, mất cả bạn bè, có khi mất luôn niềm tin vào lòng người.

Ngày xưa, Đức Phật kể câu chuyện về một người cũng bị trói oan như thế, mà cách ông gỡ trói mới thật lạ. Chuyện kể rằng khi Đức Phật trú ở Kỳ Viên, có thiếu nữ Bà-la-môn tên Cinca vu cáo Ngài điều không có thật. Đức Phật bảo các vị Tỳ-kheo: không phải chỉ nay cô này mới vu cáo Ta, thuở trước, cô ấy cũng đã vu cáo rồi. Rồi Ngài kể chuyện quá khứ.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì Ba-la-nại, Bồ-tát lớn lên trong gia đình một người cố vấn tế tự, sau khi cha mất thì kế nghiệp chức ấy. Lúc ấy hoàng hậu được vua cho một ước nguyện. Nàng xin: từ nay trở đi, Đại vương không được nhìn một nữ nhân khác với con mắt luyến ái. Ban đầu vua từ chối, nhưng nàng nài nỉ mãi, vua phải chấp nhận. Từ đó, vua không bao giờ nhìn đến mười sáu ngàn vũ nữ trong cung.

Rồi loạn nổi lên ở biên địa. Quân lính đánh mấy trận không dẹp được, vua phải thân chinh. Trước khi đi, vua dặn hoàng hậu ở lại trong thành, vì chốn chiến trận không hợp với nữ nhân. Hoàng hậu không chịu, cuối cùng xin: mỗi dặm đường, vua hãy gửi một người về hỏi thăm sức khỏe nàng. Vua chấp nhận. Thế là cứ đi mỗi dặm, vua lại gửi một sứ giả về cung. Người nào về, hoàng hậu cũng dụ dỗ sống phi pháp với mình. Đi ba mươi hai dặm, nàng sống phi pháp với ba mươi hai người. Lúc vua thắng trận trở về, cũng gửi về ba mươi hai sứ giả, nàng cũng làm như vậy với tất cả.

Khi vua sắp về đến thành, Ngài nhắn Bồ-tát sửa soạn thành phố đón tiếp. Bồ-tát cho sửa soạn xong, đến cung thất của hoàng hậu. Hoàng hậu thấy thân thể Bồ-tát tuyệt đẹp, không dằn lòng được, liền bảo: hãy đáp lại tình yêu của ta. Bồ-tát từ chối: chớ nói vậy, hãy kính trọng vua, tôi sợ điều bất thiện, tôi không thể làm như vậy. Nàng dọa: sáu mươi bốn sứ giả đã không kính trọng vua, sao ngươi lại kính trọng? Bồ-tát đáp: nếu họ suy nghĩ, họ đã không làm vậy. Còn tôi, vì biết điều phải, tôi sẽ không làm việc ác này. Nàng lại dọa: nếu ngươi không nghe, ta sẽ bảo chặt đầu ngươi. Bồ-tát đáp: dầu cắt đầu tôi trong một đời này hay trăm ngàn đời, tôi cũng không làm như vậy.

Hoàng hậu giận lắm. Nàng vào phòng, lấy móng tay cào lên thân mình, thoa dầu lên tay chân, mặc áo dơ bẩn, giả bệnh nằm đó, dặn các nữ tỳ nói với vua là hoàng hậu bị bệnh. Vua về tới cung, không thấy hoàng hậu, vào phòng hỏi han. Hỏi đến lần thứ ba, nàng nhìn vua và nói: Đại vương đặt cố vấn tế tự ở lại giữ thành, nó lấy cớ sửa sang nội cung mà đến đây, vì thiếp không làm theo lời nó, nó đánh đập thiếp rồi bỏ đi. Vua nghe xong nổi giận đùng đùng, sai lính bắt Bồ-tát, trói cánh tay ra sau lưng như người sắp bị chém, dẫn ra pháp trường.

Trên đường ra pháp trường, Bồ-tát suy nghĩ: vua đã bị hoàng hậu độc ác đầu độc trước rồi. Hôm nay, ta phải tự cứu mình. Ông xin lính cho gặp vua trước khi chết, với cớ là mình quản lý nhiều tài sản chôn giấu của vua, phải nói cho vua biết đã. Được gặp vua, ông thưa: tôi sinh trong gia đình Bà-la-môn thượng lưu, từ trước đến nay không sát sanh ngay cả một con kiến, không lấy của không cho ngay cả một cọng cỏ, không nhìn nữ nhân của người khác với con mắt luyến ái dù chỉ một cái liếc mắt, không nói dối dù chỉ để đùa vui, không uống rượu dù chỉ một giọt. Tôi hoàn toàn vô tội. Nhưng hoàng hậu đã cầm tay tôi với tâm đầy dục vọng, kể cho tôi nghe ác hạnh bí mật của mình. Trước tôi, sáu mươi bốn sứ giả đã đến đây, đều có tội. Hãy gọi họ đến hỏi từng người.

Vua cho gọi sáu mươi bốn người kia và hoàng hậu đến. Họ thú nhận có làm. Vua sai trói họ lại, ra lệnh chặt đầu tất cả. Đến đây, Bồ-tát thưa: thưa Đại vương, những người này không có tội. Họ chỉ làm theo sở thích của hoàng hậu. Họ vô tội, xin hãy tha cho họ. Còn hoàng hậu cũng không có tội. Tánh dâm dục của nàng không bao giờ thỏa mãn, sinh ra đã như vậy rồi. Nàng chỉ làm thuận theo bản tánh của mình thôi. Xin hãy tha thứ cho hoàng hậu. Nói vậy, Bồ-tát cứu mạng sáu mươi bốn người ấy và hoàng hậu, lại xin vua ban cho họ chỗ ở. Rồi ông đọc bài kệ: chỗ nào kẻ ngu nói, chúng trói kẻ vô tội; chỗ nào bậc trí nói, cứu thoát kẻ bị trói.

Câu chuyện nghe có vẻ khó tin: người ta hại mình suýt mất đầu, mà mình lại xin tha cho họ. Nhưng đó chính là chỗ sâu của truyện. Bồ-tát không tha vì ông hiền lành nhu nhược, mà vì ông nhìn thấy rõ: sáu mươi bốn sứ giả kia không phải kẻ thù của ông, họ chỉ là người yếu lòng bị lôi kéo. Hoàng hậu cũng không phải kẻ thù, nàng chỉ là người bị dục vọng dắt đi, đến mức không còn làm chủ được mình. Kẻ hại mình, xét cho cùng, cũng là người đang bị trói. Mình được cởi trói rồi, lại đi trói người khác bằng oán hận, thì có khác gì họ đâu.

Đời nay cũng vậy. Có người bị đồng nghiệp vu oan, bị hàng xóm đặt điều, bị người thân hiểu lầm. Cách gỡ oan thường thấy là cãi cho đến cùng, là lôi bằng chứng ra, là đòi người ta phải xin lỗi. Đôi khi phải làm vậy, vì sự thật cần được nói rõ. Nhưng có một cách gỡ khác, nhẹ hơn mà bền hơn: giữ mình trong sạch, nói sự thật một lần cho rõ, rồi buông. Người khôn ngoan không dùng thêm một lời ác để gỡ một lời ác. Lời ác chỉ trói người vô tội. Chỉ lời của bậc trí mới cởi được trói, cho mình và cho cả người đã trói mình.

Sau chuyện ấy, Bồ-tát xin vua cho xuất gia. Ông nói: tôi gặp đau khổ này là vì còn sống đời gia đình. Nay tôi không còn việc gì trong gia đình nữa. Được vua cho phép, ông từ bỏ bà con thân thuộc, từ bỏ tài sản lớn, làm bậc tiên nhân du sĩ, sống ở Tuyết Sơn, đạt được các thắng trí và Thiền chứng, rồi tái sanh lên cõi Phạm Thiên. Người giữ được mình trong sạch giữa cơn vu oan, cuối cùng không chỉ thoát khỏi dây trói ngoài tay, mà còn thoát khỏi dây trói trong lòng. Đó mới là giải thoát thật sự.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Giải Thoát Sự Trói Buộc (Tiền Thân Bandhanamokkha, số 120) — Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 287–289 (kệ điểm tựa tr. 289)
Bài liên quanVì thương vợ mà cá quên cả lướiLời khuyên bị bỏ ngoài tai, rắn độc cắn chết người nuôiBảy ngày bơi giữa biển khơi