🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Lời khuyên bị bỏ ngoài tai, rắn độc cắn chết người nuôi

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Trong đời, có những lời khuyên nghe rất khó chịu, nhưng lại là lời của người thương mình nhất. Cha mẹ nói, mình gạt đi. Bạn thân nói, mình cho là lo chuyện bao đồng. Thầy nói, mình nghĩ thầy không hiểu mình. Đến khi họa xảy ra rồi, mình mới nhớ ra: hóa ra người ta đã nói đúng từ đầu, chỉ là mình không chịu nghe.

Ngày xưa, có một vị Tỷ-kheo rất khó bảo. Ai nói gì thầy cũng không nghe, ai khuyên gì thầy cũng gạt đi. Đức Phật hỏi thầy có đúng như vậy không, thầy thú nhận là đúng. Đức Phật bảo: không phải chỉ bây giờ ông mới khó bảo. Thuở trước, ông cũng đã khó bảo rồi, và vì tánh khó bảo ấy mà ông đã mất mạng vì miệng con rắn độc.

Thuở ấy, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát từ bỏ các dục, đi vào núi Tuyết Sơn xuất gia làm ẩn sĩ, đạt được các Thắng trí và Thiền chứng, sống với hội chúng gồm năm trăm vị ẩn sĩ. Một hôm, có một con rắn độc còn nhỏ, theo bản tánh của mình, bò đến am thất của một vị tu khổ hạnh. Vị này khởi lòng thương con rắn như thương con mình, cho nó nằm trong một ống tre và nuôi dưỡng nó. Vì nằm trong ống tre, nên nó được gọi là Veluka, tức Rắn Tre. Còn vị tu khổ hạnh thì được gọi là Cha của Veluka.

Nghe tin có vị tu khổ hạnh nuôi rắn độc, Bồ-tát cho gọi vị ấy lên và hỏi: có thật chăng ông đã nuôi dưỡng con rắn độc? Vị ấy thưa là có thật. Bồ-tát bảo: chớ tin con rắn độc, chớ nuôi dưỡng nó như vậy. Vị tu khổ hạnh đáp: con rắn ấy đối với tôi như đệ tử đối với thầy. Không có nó, tôi không thể sống được. Bồ-tát nói: vậy ông sẽ bị mệnh chung vì sống gần con rắn độc này.

Vị tu khổ hạnh không nghe lời Bồ-tát, không chịu từ bỏ con rắn độc. Nhiều ngày sau, tất cả các vị tu khổ hạnh đi hái quả, đến một chỗ có nhiều trái cây và ở lại đấy hai ba ngày. Cha của Veluka cũng đi với họ, đã đặt con rắn độc nằm trong ống tre, đóng cửa lại rồi ra đi. Sau hai ba ngày, vị ấy cùng về, định đến cho Veluka ăn. Vị ấy mở ống tre, vừa đưa tay vừa nói: này con, hãy đến đây, chắc con đói lắm.

Con rắn độc nổi giận vì hai ba ngày không có đồ ăn, liền mổ vào tay vị tu khổ hạnh, khiến vị này chết ngay tại chỗ, rồi rắn bỏ vào rừng. Các vị tu khổ hạnh thấy vậy thưa với Bồ-tát. Ngài bảo hỏa táng người chết, rồi ngồi giữa chúng ẩn sĩ, nói lên bài kệ:

Với người muốn mình lợi, Với người thương tưởng mình, Nếu cứng đầu không nghe, Không theo lời khuyên dạy, Sẽ bị hại đến chết, Như Cha Ve-lu-ka.

Kể xong, đức Phật nói rõ: Cha của Veluka ngày ấy chính là vị Tỷ-kheo khó bảo, hội chúng còn lại là hội chúng của đức Phật, và bậc Đạo Sư có hội chúng chính là Ngài.

Câu chuyện này nghe thì đơn giản, nhưng nghĩ kỹ thì thấy nó nói trúng một thói quen rất phổ biến của con người: chúng ta thường không nghe lời khuyên, không phải vì lời khuyên sai, mà vì lời khuyên ấy đụng đến thứ mình đang thương, đang thích, đang quen.

Vị tu khổ hạnh không phải là người xấu. Ông là người tu hành, có lòng thương, thương con rắn như thương con mình. Nhưng chính cái thương ấy đã làm ông mù. Ông thương rắn, nên ông không còn thấy rắn là rắn độc nữa. Ông chỉ thấy nó là con của mình. Khi Bồ-tát cảnh báo, ông không nghe, vì trong lòng ông, lời cảnh báo ấy là lời xúc phạm đến tình thương của ông.

Trong đời sống hôm nay, chúng ta cũng nuôi nhiều con rắn như thế. Có người nuôi một thói quen xấu, biết rõ nó độc, mà vẫn giữ, vì đã quen, vì thấy nó làm mình vui. Có người nuôi một mối quan hệ độc hại, biết rõ người kia đang làm mình khổ, mà vẫn giữ, vì thương, vì tiếc, vì sợ cô đơn. Có người nuôi một cơn giận, một sự cố chấp, biết rõ nó đang phá mình, mà vẫn ôm chặt, vì cho rằng mình đúng.

Người ngoài nhìn vào thì thấy rõ đó là rắn độc. Người trong cuộc thì không thấy, vì họ đã gọi nó bằng cái tên khác: con của tôi, niềm vui của tôi, thói quen của tôi, tình yêu của tôi. Cái tên khác ấy che mất bản chất thật của nó. Và khi rắn đói, rắn sẽ cắn. Không phải vì rắn ác, mà vì đó là bản tánh của rắn. Rắn độc thì cắn, lửa thì bỏng, nước sâu thì chìm. Đó không phải là chuyện may rủi, mà là chuyện tất yếu.

Bài học ở đây không phải là đừng thương ai, đừng nuôi dưỡng gì. Bài học là: khi một người thương mình, một người có trí tuệ, đã lên tiếng cảnh báo, thì hãy dừng lại mà nghe, dù lời ấy khó nghe đến đâu. Người ta cảnh báo không phải vì ghét mình, mà vì thương mình. Bồ-tát đã nói thẳng: ông sẽ chết vì con rắn này. Đó là lời rất nặng, nhưng là lời thật. Người khó bảo thì nghe lời thật như nghe lời xúc phạm. Người có trí thì nghe lời thật như nghe tiếng chuông báo động.

Cho nên, nếu hôm nay có ai đó thương mình mà nói một câu làm mình khó chịu, xin đừng vội gạt đi. Hãy tự hỏi: người ấy nói vậy vì ghét mình, hay vì thương mình? Nếu vì thương mình, thì hãy nghe, dù chỉ nghe một nửa. Biết đâu, cái ống tre mình đang ôm trong tay, chính là thứ sẽ cắn mình một ngày không xa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Con Rắn Tre (Tiền Thân Veluka, số 43) — Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 127–128
Bài liên quanBảy ngày bơi giữa biển khơiKhi nhà vua cũng không thắng nổi lòng mìnhNhốt trong lầu bảy tầng vẫn không giữ được lòng người