🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Gặp kẻ cướp giữa đường: người trí không nán lại

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Có những chỗ, ở lại thêm một chút thôi cũng đủ rước họa vào thân. Một quán nhậu mà ai cũng biết là hay sinh chuyện. Một nhóm bạn mà lần nào gặp nhau cũng chỉ toàn nói xấu người khác, rủ rê làm chuyện không hay. Một mối quan hệ mà mỗi lần ở gần là mình lại mệt mỏi, lại mất tiền, lại mất bình an. Ai cũng biết là nên đi. Nhưng người ta vẫn nán lại. Nán lại một đêm, rồi hai đêm, rồi thành quen, rồi đến lúc muốn đi thì đã muộn.

Ngày xưa, ông Cấp Cô Độc đi về làng mà ông làm thôn trưởng để giải quyết công việc. Trên đường trở về Xá-vệ, ông trông thấy bọn ăn trộm lảng vảng giữa đường. Ông không chần chừ, thúc bò đi thật mau, về đến Xá-vệ ngay trong ngày hôm sau. Đến Kỳ Viên, ông kể lại sự việc cho đức Phật nghe. Đức Phật nói: này gia chủ, thuở trước các bậc hiền trí giữa đường thấy bọn ăn trộm, đã vội đi ngay về nhà, không chậm trễ. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở ấy, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát là một vị triệu phú có tài sản lớn. Một hôm, Bồ-tát được dân một làng mời đi ăn. Ăn xong, trên đường trở về, Bồ-tát thấy những tên ăn trộm. Ngài không ở lại giữa đường, thúc bò đi gấp về đến nhà của mình. Sau khi ăn nhiều món ngon lành khác nhau, ngồi trên chiếc giường lớn, Bồ-tát nói: ta đã thoát khỏi tay bọn ăn trộm, nay được về nhà của mình, không còn sợ hãi nữa. Rồi Bồ-tát cảm hứng đọc bài kệ: tại chỗ kẻ thù ở, người trí không ở đấy. Một đêm hay hai đêm, gặp khổ giữa kẻ thù.

Câu chuyện chỉ ngắn như vậy thôi. Không có đánh nhau, không có mưu kế, không có ai bị mất gì. Chỉ có một người thấy nguy hiểm, và đi ngay. Nhưng chính vì ngắn như vậy mà nó đáng nhớ. Người ta thường nghĩ trí tuệ là phải làm được chuyện lớn, nói được lời hay, thắng được kẻ thù. Nhưng ở đây, trí tuệ chỉ là một việc rất nhỏ: thấy chỗ nguy hiểm thì đừng ở lại.

Trong đời sống hôm nay, bọn ăn trộm không còn đứng giữa đường như ngày xưa nữa. Chúng đổi hình đổi dạng. Có khi nó là một thói quen xấu, cứ mỗi lần mình sa vào là mất tiền, mất sức, mất danh dự. Có khi nó là một đám bạn, cứ mỗi lần tụ họp là mình lại làm chuyện mà về nhà mình hối hận. Có khi nó là một cơn giận, một sự ganh ghét, một nỗi buồn cứ kéo mình ở lại trong đó, càng ở càng khổ.

Người trí không ở lại chỗ kẻ thù. Chỗ kẻ thù ở đây không chỉ là chỗ có kẻ xấu. Đó là bất cứ nơi nào làm mình hao mòn, làm mình sa ngã, làm mình đánh mất chính mình. Ở lại một đêm thì còn đỡ, ở lại hai đêm thì bắt đầu quen, ở lâu thì thành nhà. Đến lúc ấy, không còn ai bắt mình ở lại nữa, chính mình tự ở lại, vì đã quen với cái khổ rồi.

Ông Cấp Cô Độc không đánh nhau với bọn trộm. Bồ-tát cũng không đánh nhau. Họ chỉ đi. Đi nhanh, đi gấp, đi về nhà mình. Về nhà, ăn một bữa ngon, ngồi trên giường của mình, thở một hơi dài và nói: mình đã thoát rồi. Hạnh phúc đôi khi chỉ đơn giản như vậy: biết mình đang ở chỗ không an toàn, và bước ra khỏi đó, càng sớm càng tốt.

Cho nên, nếu hôm nay bạn đang ở trong một chỗ làm mình khổ, một mối quan hệ làm mình hao mòn, một thói quen làm mình sa ngã, xin đừng nán lại thêm một đêm nào nữa. Đừng nói để mai rồi đi, để xong việc này rồi đi, để gặp người này lần cuối rồi đi. Người trí không hẹn với nguy hiểm. Thấy rồi thì đi. Đi về nhà mình, nơi mình được an toàn, được bình an, được là chính mình. Đó mới là chiến thắng thật sự, chiến thắng không cần đánh nhau.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Kẻ Thù (Tiền Thân Veri, số 103) — Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 265–266
Bài liên quanMúc nước, gánh nước: khi yêu biến thành gánh nặngNgười què ném đá và ông quan lắm lờiNgười đàn bà béo mập lên làm hoàng hậu