🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Người đi trước một bước

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Có những người thương mình đến mức không nỡ nhìn mình đau khổ. Khi người thân sắp đi xa, có người chọn ở lại tiễn đến giây cuối cùng. Có người lại chọn đi trước một bước, không phải vì bỏ chạy, mà vì ở lại nhìn cảnh chia ly thì lòng họ chịu không nổi. Hai cách thương khác nhau, nhưng đều là thương thật.

Truyện tiền thân kể rằng, khi đức Phật sắp vào Niết-bàn, tôn giả Xá-Lợi-Phất đã dùng lửa thần thông tự thiêu đốt mình mà nhập diệt trước Phật. Trước cảnh tượng lạ lùng ấy, đại chúng ai nấy đều xúc động bàng hoàng, thương tiếc, trầm lặng nhìn nhau, lắc đầu não ruột thầm than. Tôn giả A-Nan đứng dậy đảnh lễ Phật rồi thưa: bạch đức Thế-Tôn, tại sao tôn giả Xá-Lợi-Phất lại vội vàng nhập diệt trước đức Thế-Tôn như vậy? Đức Phật dạy rằng, chẳng những chỉ ngày nay Xá-Lợi-Phất nhập diệt trước khi Như-Lai vào Niết-bàn đâu, mà nhiều kiếp về trước ông ấy cũng đã làm như vậy rồi.

Cách đây hơn một kiếp A-tăng-kỳ, có vị quốc vương tên là Đại-Quang-Minh tu hạnh bố thí không nghịch ý. Hằng tháng nhà vua cho voi ngựa xe cộ chở thức ăn áo quần thuốc men đồ dùng ra bốn cửa thành bình đẳng bố thí cho những người thiếu thốn. Dân chúng các tiểu quốc đều đến nhận lãnh đồ bố thí của nhà vua. Đức bố thí của vua Đại-Quang-Minh đã khiến cho dân chúng bốn phương đều được ấm no, đất nước thái bình thạnh trị. Tiếng thơm đồn xa, khắp thiên hạ nức lòng ca ngợi ân đức của nhà vua như cha mẹ.

Lúc bấy giờ có vị tiểu vương nước láng giềng thấy nước Ba-La-Nại thạnh trị hùng cường và vua Đại-Quang-Minh được khắp nhân gian tôn sùng ân đức như cha mẹ, nên đem lòng ganh ghét oán thù. Vị tiểu vương biết vua tu hạnh bố thí bất nghịch ý, nên hỏi quần thần ai có thể đến kinh đô Ba-La-Nại xin đầu nhà vua đem về, sẽ trọng thưởng chức đệ nhất quan đầu triều và ngàn cân vàng. Quần thần đều im lặng, không ai dám nhận. Tiểu vương lại truyền khắp trong nước: ai xin được đầu vua đem về thì sẽ được trọng thưởng mười ngàn cân vàng.

Có người Bà-la-môn nghe phần thưởng quá to lớn sanh lòng tham, nên yết kiến tiểu vương xin nhận lãnh sứ mạng. Tiểu vương mừng rỡ, cấp lương thực ngựa xe, thúc giục người Bà-la-môn gấp rút lên đường. Trải hơn tháng trời lên núi trèo đèo vượt rừng băng suối, người Bà-la-môn mới đến được nước Ba-La-Nại. Khi người Bà-la-môn đến trước cửa thành thì quả đất bỗng nhiên chấn động nứt nẻ, bầu trời u ám lạnh buốt, chim muông sợ hãi bay tứ tán, suối hồ ao giếng cạn khô, hoa quả héo sầu, cây lá vàng úa rơi rụng, hiện tượng tiêu điều thê thảm hiển bày khắp cả nước, khiến cho dân chúng kinh hãi lo âu.

Lính gác cửa thành hỏi người Bà-la-môn về xuất xứ và mục đích đến đây. Người Bà-la-môn chỉ kể lể nỗi cực khổ trên đường đi, mong được yết kiến vua Đại-Quang-Minh để trình bày việc quan trọng, nhất định giữ bí mật không nói ý định của mình. Lính gác vẫn quyết không cho vào. Người Bà-la-môn quyết tâm đứng ngoài cửa thành suốt bảy ngày đêm, và cuối cùng nói sự thật: nghe Đại-vương tu hạnh bố thí bất nghịch ý, tiếng thơm đồn xa, nên đến đây để được xin cái đầu của Đại-vương. Quân lính nổi giận đánh đuổi, may có người can kịp thời. Viên tướng ngự lâm đem việc ấy tâu với vua, nhà vua liền hạ lệnh cho người Bà-la-môn vào triều ra mắt.

Người Bà-la-môn quỳ trước bệ rồng khóc lóc kể lể nỗi khổ cực trên đường đi, rồi lạy lục khẩn thiết thưa: tiện dân từ vạn dặm lặn lội gian nan đến đây, chỉ mong được Đại-vương mở lượng hải hà mà bố thí đầu của Đại-vương, thì ơn mưa móc của Đại-vương thật vô lượng vô biên, tiện dân nghìn triệu kiếp ghi xương khắc cốt không dám quên. Các vị đại thần nghe xong nổi giận căm tức cực độ, muốn lôi cổ người Bà-la-môn ra chém đầu ngay. Nhưng vua Đại-Quang-Minh vẫn ung dung trầm tĩnh can gián quần thần: này các khanh, các khanh đừng làm nghịch ý người.

Nghe người Bà-la-môn nói xong, nhà vua trầm tư: từ vô thỉ kiếp đến nay, ta đã bao lần sanh tử tử sanh cũng chỉ vì tham tiếc cái thân này. Nay ta vì hoàn thành hạnh nguyện bố thí bất nghịch ý, để cầu đạo quả Vô-thượng Bồ-đề phổ độ chúng sanh, thì có xá gì cái thân ô uế giả tạm này mà tiếc? Nhà vua nói: ngươi yên tâm, ta sẽ làm cho ngươi toại nguyện. Xin hãy chờ ta trong vòng bảy ngày để sắp đặt người giao phó ngôi vua, phu nhân, thái tử và quốc thành, rồi ta sẽ tặng đầu ta cho. Quần thần và hoàng tộc nghe vậy đều xúc động bỏ ăn mất ngủ, khóc lóc can gián đủ cách. Họ thương lượng muốn đổi cái đầu làm bằng bảy thứ báu kim cương thay vì đầu của nhà vua, nhưng người Bà-la-môn đều từ chối, chỉ nhất quyết xin cho được cái đầu của vua Đại-Quang-Minh mà thôi.

Nhà vua lòng đã quyết: nay ta vì các người và hết thảy chúng sanh mà xả thân bố thí, không gì ngăn cản hạnh nguyện bố thí bất nghịch ý của ta. Nói rồi, nhà vua chắp tay hướng về bốn phương đảnh lễ phát nguyện, rồi tự tay cắt lấy đầu trao cho người Bà-la-môn. Ngay lúc đó, trời đất rúng động, nhạc trời chúc tụng, mưa hoa rải khắp trên mình nhà vua. Trong lúc nhà vua thành tâm lễ lạy, vị đệ nhất quan đầu triều không nhẫn tâm nhìn cảnh vua xả thân cắt đầu bố thí đau đớn, nên vội vào phòng riêng một mình tự sát trước khi vua thực hành tâm nguyện. Đức Phật bảo A-Nan: vị quan ấy chính là tiền thân Xá-Lợi-Phất, kẻ Bà-la-môn kia là tiền thân Đề-Bà Đạt-Đa, còn vua Đại-Quang-Minh chính là tiền thân của Thích-Ca Như-Lai. Trải qua nhiều kiếp, Xá-Lợi-Phất đều thực hành tâm nguyện chết trước ta như thế.

Nghe xong câu chuyện, mới thấy Xá-Lợi-Phất đi trước không phải là chuyện của một kiếp. Nhiều kiếp về trước, ông đã chọn đi trước thầy một bước, chỉ vì không nỡ nhìn thầy chịu đau khổ. Người ta thường nghĩ thương là phải ở lại bên nhau đến cùng. Nhưng có một kiểu thương khác: thương đến mức không đành lòng chứng kiến người mình thương đau đớn, nên xin được đi trước. Đời nay cũng vậy: cha mẹ già yếu nằm bệnh, có người con túc trực ngày đêm không rời nửa bước, có người lại không dám bước vào phòng bệnh, chỉ đứng ngoài cửa khóc. Người ngoài tưởng người đứng ngoài là vô tình, nhưng có khi họ thương quá nên không chịu nổi cảnh người thân đau đớn ngay trước mắt.

Điều đáng học ở Xá-Lợi-Phất không phải là cái chết, mà là lời nguyện đi theo thầy đời đời. Ông đi trước, nhưng không đi xa. Kiếp này ông làm đệ tử đầu tiên, kiếp sau ông vẫn ở bên thầy. Người thật lòng thương nhau thì dù đi trước hay ở lại, vẫn không rời nhau. Chỉ sợ nhất là khi còn sống bên nhau mà lòng đã xa nhau rồi. Cho nên, muốn thương ai thì thương ngay hôm nay, khi người ta còn nghe được lời mình nói, còn thấy được việc mình làm. Đừng đợi đến khi người ta sắp đi rồi mới cuống cuồng chạy đến. Thương mà để dành, thương mà hẹn lại, thì đến lúc muốn thương cũng không còn ai để thương nữa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lược truyện Tiền thân Đức Phật (HT Thích Đức Niệm trích dịch) — truyện [02] Xá-Lợi-Phất Niết Bàn Trước Phật, tr. 4–6
Bài liên quanCó nhiều mà dùng được bao nhiêuVị vua chết vì bảo vệ điều đúngTừ một con chuột chết thành triệu phú