🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Có nhiều mà dùng được bao nhiêu

Truyện Tiền Thân · 11 phút đọc

Nhà to đến mấy, một người một đêm cũng chỉ ngủ trên một chiếc giường. Xe nhiều đến mấy, một người một lúc cũng chỉ ngồi trên một chiếc xe. Tiền nhiều đến mấy, một người một ngày cũng chỉ ăn được mấy bữa cơm. Vậy mà cả đời người ta cứ chạy theo chữ nhiều, như thể càng nhiều thì càng hạnh phúc. Có bao giờ mình dừng lại hỏi: mình có nhiều, nhưng mình dùng được bao nhiêu?

Truyện tiền thân kể rằng, một hôm tại thành Câu-Thi-Na, trong rừng Ta-La Song-Thọ, trước những ngày đức Phật sắp nhập Niết-bàn, tôn giả A-Nan và đại chúng vô cùng buồn khổ. Sau khi được Phật an ủi, A-Nan bạch Phật: thành Câu-Thi-Na này so với các thành Vương-Xá, Ba-La-Nại, Xá-Vệ, Tỳ-Xá-Ly thì quả là nhỏ bé, kém văn hóa không khác gì nơi biên địa. Ngài nhập Niết-bàn nơi đây chúng sanh không được lợi ích nhiều. Tốt hơn, đức Thế-Tôn nên đến các thành lớn kia nhập Niết-bàn. Đức Phật từ hòa dẫn giải: này A-Nan, ông không nên nói như thế! Thuở quá khứ thành Câu-Thi-Na này có một vị Chuyển-luân Thánh-vương tên là Đại-Thiện-Kiến ngự trị, đem chánh pháp thống nhiếp bốn châu thiên hạ.

Lúc bấy giờ vương thành mỗi bề rộng trên mười cây số, có bảy lớp thành bao bọc chung quanh: thứ nhất bằng vàng, thứ hai bằng bạc, thứ ba bằng lưu ly, thứ tư bằng pha lê, thứ năm bằng xa cừ, thứ sáu bằng mã não, lớp thứ bảy tổng hợp tất cả các thứ châu báu trên đời. Cứ mỗi lớp thành là có ao nước tám công đức bao bọc. Đền đài lầu các đều làm toàn bằng bảy thứ bảo châu, điêu khắc chạm trổ huy hoàng rực rỡ. Nhân dân trong thành đều phú quý giàu sang, hưởng đầy đủ ngũ dục lạc như cõi trời Đao-Lợi.

Vua Đại-Thiện-Kiến là bậc vua hiền đức, dân chúng ai nấy đều quý mến ngưỡng mộ như bậc cha mẹ. Một hôm nhà vua muốn đi du ngoạn xem dân tình, liền hạ lệnh chuẩn bị tám vạn bốn ngàn xe ngựa cho cung phi mỹ nữ và Bà-La-Môn, trưởng giả, cư sĩ đồng tham dự. Riêng vua cưỡi trên lưng con bạch tượng đi giữa quân hầu. Dân chúng kéo đến đứng hai bên đường để được nhìn dung nhan của đức vua. Nhà vua còn hạ lệnh xây thêm hồ ao ở những ngã tư đường, trồng cây mát hoa thơm cho dân chúng tắm rửa thưởng ngoạn, và sắc chỉ cho các quan đem của cải trong kho ra bố thí cho dân chúng lấy dùng.

Sau ngày du ngoạn, những người Bà-la-môn, trưởng giả, cư sĩ đem đủ loại vàng bạc của báu đến tặng cho vua. Vua nói: ta đã ra lệnh khắp nơi mở cửa kho bố thí cho nhân dân, ta đâu cần bạc tiền mà các khanh đem đến tặng ta làm gì? Các vị ấy tâu: cung điện Thánh-thượng quá nhỏ, xin Thánh-thượng vì lợi ích muôn dân mà mở mang cung điện lớn thêm. Nhà vua nghe lời tâu hữu lý, suy nghĩ: họ tâu có lý lắm, nay ta nên mở rộng trụ xứ này.

Bấy giờ trời Đế-Thích biết rõ tâm niệm của vua, liền gọi vị thiên tử tên Tỳ-Thủ Kiến-Ma là vị kiến trúc tài ba khéo léo nhất, bảo xuống giúp vua mở mang cung điện cho trang nghiêm tuyệt mỹ như cung điện của trời Đế-Thích. Thiên tử vâng lệnh, trong nháy mắt đã biến thành một trang tráng sĩ đến cõi nhân gian đứng trước nhà vua. Nhờ sự giúp đỡ thần diệu ấy, chẳng bao lâu đền đài cung điện vua Đại-Thiện-Kiến được xây xong bằng thất bảo, cực kỳ lộng lẫy nguy nga tráng lệ. Trong cung điện mới có điện thuyết pháp, giữa điện có tòa sư tử làm bằng bảy thứ châu báu và chung quanh tòa có tám vạn bốn ngàn chỗ ngồi nghe pháp.

Sau khi cung điện hoàn thành, nhà vua truyền lệnh rao khắp nhân gian: Đại-vương sẽ mở hội thuyết pháp bảy ngày đêm để khánh thành cung điện mới, đồng thời bố thí vàng bạc cơm áo, dân chúng ai thích đến nghe Phật Pháp thì sẽ được tùy ý nhận lấy của báu về dùng. Khi mọi người vào chỗ ngồi xong, vua Đại-Thiện-Kiến uy nghi bước lên ngồi tòa sư tử thuyết pháp về Thập Thiện, khiến cho mọi người đều được lợi lạc. Vua tiếp tục làm việc lợi ích như thế suốt hơn một vạn hai nghìn năm, rồi vào tịnh thất quán tưởng, phát nguyện triệt để tinh tấn tu Tứ-vô-lượng-tâm.

Lúc bấy giờ công chúa Thiện-Hiền cùng hoàng hậu và cung phi mỹ nữ ngồi thiền chánh niệm trong tịnh thất đã hơn bốn vạn năm cũng khởi niệm: chúng ta ngồi thiền nơi đây đã lâu lắm rồi, nay chúng ta nên đến ra mắt thăm Đại-vương. Họ đến ra mắt vấn an Đại-vương, và có điều muốn thưa thỉnh. Công chúa tâu: thiên hạ bốn phương đều giàu sang, yên ổn, biết tu hành thập thiện, tất cả đều nhờ đức giáo hóa của Đại-vương. Nhưng Đại-vương thiền định trải qua nhiều năm, mọi người không có dịp triều kiến, lòng họ khát vọng muốn được thấy tôn nhan Đại-vương như con hiếu lâu năm muốn được thấy cha hiền.

Vua Đại-Thiện-Kiến ôn tồn đáp: những lời khuyên vừa rồi thật không đúng ý ta. Các con nên biết, tất cả hình tướng đều là vô thường, ân ái hội họp rồi phải biệt ly, bốn phương thiên hạ đông đảo hưng thịnh rồi cũng suy tàn. Xưa kia ta đã từng làm đứa trẻ thơ bốn vạn tám ngàn năm; làm vua bốn vạn tám ngàn năm, nhờ liên tục gắng tu, sau rốt, ta làm Chuyển-luân Thánh-vương đến tám vạn bốn ngàn năm, thuyết pháp tám vạn bốn ngàn năm. Tuy mạng sống lâu dài, nhưng cuối cùng rồi cũng hết. Thành Câu-Thi-Na này trước đây cũng hưng thạnh to lớn, lại còn có đến tám vạn bốn ngàn thành lớn khác tùy thuộc, cực thịnh vô cùng, rồi cũng suy tàn tiêu tan với thời gian. Tất cả sự đời có hợp rồi phải tan, có thịnh rồi phải suy, còn rồi phải mất. Biết rõ điều đó, ta đã lo chuyên cần tịnh tâm tu mà được phần tối thắng. Chẳng bao lâu, vua mạng chung, sanh lên cõi trời Phạm-Thiên.

A-Nan! Vua Đại-Thiện-Kiến trị vì bốn châu thiên hạ, nhưng nhà vua cũng chỉ ở một thành Câu-Thi-Na; voi ngựa mỗi thứ có đến hơn tám vạn bốn ngàn con, nhưng nhà vua cũng chỉ cưỡi có một con. Tuy có tám vạn bốn ngàn xe làm bằng thất bảo, nhưng nhà vua cũng chỉ ngồi một chiếc. Tuy có tám vạn bốn ngàn phu nhân, nhưng nhà vua chỉ yêu quý có một người. Tuy có hơn tám vạn bốn ngàn lâu đài cung điện làm bằng châu báu, mà thật sự nhà vua cũng chỉ ở một cung điện. Đức Phật bảo A-Nan: vua Đại-Thiện-Kiến kia chính là tiền thân của ta. Thành Câu-Thi-Na huy hoàng rực rỡ ngày xưa, chính là thành Câu-Thi-Na nhỏ hẹp ngày nay.

Nghe đến đây mới thấm. A-Nan chê Câu-Thi-Na nhỏ bé, nhưng chính nơi nhỏ bé ấy ngày xưa từng là kinh đô huy hoàng nhất thiên hạ. Đừng vội chê một nơi, một người, chỉ vì bây giờ họ đang nhỏ bé. Và vua Đại-Thiện-Kiến có tám vạn bốn ngàn thứ, mà dùng được có một thứ: tám vạn bốn ngàn con voi ngựa mà chỉ cưỡi một con, tám vạn bốn ngàn chiếc xe mà chỉ ngồi một chiếc, tám vạn bốn ngàn cung điện mà chỉ ở một cung. Phần còn lại, chỉ để lo, để giữ, để mệt. Nhiều không làm mình hạnh phúc hơn, chỉ làm mình bận hơn, mệt hơn, lo mất mát hơn. Biết đủ là phấn đấu mà không bị của cải dắt mũi. Cái còn lại sau cùng không phải là cung điện bảy báu, mà là thiện căn mình đã trồng.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lược truyện Tiền thân Đức Phật (HT Thích Đức Niệm trích dịch) — truyện [06] Chuyển Luân Thánh Vương, tr. 19–21
Bài liên quanVị vua chết vì bảo vệ điều đúngTừ một con chuột chết thành triệu phúMột lời mắng mất ngàn đồng vàng