🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Hai con cá cãi nhau ai đẹp hơn: rùa phán một câu, cả hai ngẩn ra

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Có những cuộc cãi nhau nghe qua thì buồn cười, nhưng nghĩ kỹ thì thấy mình cũng từng như vậy. Cãi nhau xem ai đẹp hơn, ai giàu hơn, ai giỏi hơn, ai được nhiều người thích hơn. Cãi nhau trên mạng, cãi nhau trong xóm, cãi nhau trong công ty. Cãi cho đến khi mệt mà chẳng ai thắng, vì cái đẹp, cái hơn vốn không có thước đo chung. Câu chuyện sau đây kể về hai con cá cãi nhau, và một con rùa làm trọng tài theo cách không ai ngờ.

Ngày xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, có hai con cá gặp nhau ở chỗ sông Hằng và sông Yamuna giao nhau. Một con ở sông Hằng, một con ở sông Yamuna. Vì cãi nhau xem ai đẹp hơn, chúng bắt đầu cuộc tranh luận. Con sông Hằng nói: tôi đẹp hơn. Con sông Yamuna nói: tôi đẹp hơn. Cãi mãi không phân thắng bại, chúng thấy một con rùa nằm không xa trên bờ sông, liền nghĩ: vị này sẽ cho biết giữa chúng ta, ai đẹp hơn ai? Chúng bơi đến gặp con rùa và hỏi: thưa bác rùa, con cá ở sông Hằng đẹp, hay con cá ở sông Yamuna đẹp?

Con rùa đáp: con cá ở sông Hằng đẹp, con cá ở sông Yamuna cũng đẹp, nhưng ta đẹp hơn rất nhiều so với hai chú! Rồi rùa đọc bài kệ: bầy cá sông Hằng đẹp, Yamuna cũng đẹp, nhưng vật bốn chân này, cổ dài như đòn gánh, tròn trịa như cây bàng, tuyệt đẹp hơn tất cả!

Hai con cá nghe rùa nói vậy, liền kêu to: ôi lão rùa ác độc kia, lão không trả lời câu chúng ta hỏi, lại trả lời khác đi! Rồi chúng đọc bài kệ: điều hỏi, không phải hỏi, trả lời khác câu hỏi, chỉ biết tự khen mình, ta không ưa điều ấy!

Đức Phật kể câu chuyện này khi nói về hai vị Tỷ-kheo trẻ. Hai người ấy xuất gia mà không tu tập, chỉ tham đắm sắc đẹp của mình, đi đâu cũng khoe khoang. Một hôm, hai người tranh nhau xem ai đẹp hơn, rồi đến hỏi một vị Trưởng lão già: thưa Tôn giả, giữa chúng tôi ai đẹp hơn? Vị Trưởng lão đáp: ta đẹp hơn các ông. Hai người trẻ mắng vị ấy rồi bỏ đi. Đức Phật nói: không phải chỉ nay các người trẻ ấy mới tán thán sắc đẹp của mình. Thuở xưa, chúng đi chỗ nào cũng khoe khoang sắc đẹp như vậy. Hai con cá chính là hai vị Tỷ-kheo trẻ, con rùa chính là vị Trưởng lão, còn vị thần cây đã chứng kiến câu chuyện là tiền thân của đức Phật.

Câu chuyện này vui mà thấm. Thứ nhất, tranh cãi xem ai đẹp hơn là việc vô ích. Đẹp hay không đẹp tùy con mắt người nhìn. Cá sông Hằng có vẻ đẹp của sông Hằng, cá sông Yamuna có vẻ đẹp của sông Yamuna. Không có thước đo nào để nói con nào đẹp hơn. Người ta cãi nhau về những chuyện không có đáp án, cãi cả đời cũng không xong. Ngày nay, người ta khoe ảnh, khoe xe, khoe nhà, khoe con, rồi cãi nhau xem ai hơn ai. Cãi xong, người thắng cũng chẳng được gì, người thua thì ấm ức. Cả hai đều mất thời gian.

Thứ hai, đừng bao giờ nhờ một kẻ tự cao tự đại làm trọng tài. Con rùa được hỏi ai đẹp hơn, nhưng nó lại nhân cơ hội để khen chính mình. Người tự cao như vậy, hỏi gì họ cũng lái về mình. Trong đời, có những người như con rùa: bạn hỏi họ một việc, họ kể về thành tích của họ. Bạn nhờ họ phân xử, họ phán mình là nhất. Gặp những người như vậy, tốt nhất là đừng hỏi, đừng tranh luận, vì họ không nghe bạn nói, họ chỉ chờ đến lượt mình nói.

Thứ ba, và quan trọng nhất, là bài học cho chính mình. Mỗi khi ta sắp mở miệng khoe mình, hay sắp cãi nhau xem ai hơn ai, hãy nhớ con rùa cổ dài như đòn gánh, tròn trịa như cây bàng, tự khen mình tuyệt đẹp hơn tất cả. Nhìn nó buồn cười như vậy, thì mình cũng buồn cười y như vậy khi làm thế. Người đẹp thật không cần phải nói mình đẹp. Người giỏi thật không cần phải cãi mình giỏi. Cứ sống tốt, làm tốt, tự khắc người khác sẽ thấy. Còn cứ lo khoe khoang và tranh hơn thua, thì dù mình có đẹp thật, người ta cũng chỉ thấy mình như con rùa kia mà thôi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 205
Nguồn
• Truyện Tiền Thân — Chuyện 205: Cá sông Hằng (Tiền thân Gangeyya) (trang 176–177) — Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch)
Bài liên quanKhỉ và cá sấu: trái tim không nằm trên cành câyCon cá khóc không phải vì lửa: lửa tình đốt khổ hơn lửa thanChàng Bà-la-môn chết vì một miếng cơm thừa