🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Chuyện 166: Mười bốn ngàn người tên Upasàlha

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Có những người rất kỹ tính về chỗ sạch, chỗ dơ. Ăn phải chọn quán sạch. Ở phải chọn nhà sạch. Đến khi chết, cũng muốn chọn một chỗ thật sạch để thiêu. Họ đi khắp nơi tìm một mảnh đất chưa từng có ai chết, chưa từng có uế nhiễm. Tìm được thì mới yên lòng. Câu chuyện ông Bà-la-môn Upasàlha kể về một người như vậy, và cái kết làm ông tỉnh ra.

Thuở xưa, ở thành Vương Xá, có một vị Bà-la-môn tên là Upasàlhaka. Ông giàu có, nhưng theo tà kiến, sống gần tịnh xá mà không có cảm tình với chư Phật. Khi về già, ông dặn con trai: chớ thiêu ta ở nghĩa trang của kẻ hạ tiện. Hãy thiêu ta ở chỗ nào thật sự không có uế nhiễm.

Người con không biết chỗ nào như vậy, bèn xin cha dắt đi chỉ. Ông cha dắt con ra khỏi thành, leo lên chóp núi Linh Thứu, rồi nói: đây không phải là nơi thiêu người hạ tiện, hãy thiêu ta ở đây. Nói xong, hai cha con đi xuống núi.

Buổi sáng hôm ấy, Đức Phật nhìn thấy hai cha con có duyên chứng quả Dự lưu, bèn đi theo con đường của họ, ngồi chờ ở chân núi. Khi hai cha con xuống tới, Đức Phật hỏi: các ông từ đâu về? Người con kể lại sự việc. Đức Phật nói: không phải chỉ nay cha cậu mới khó tính đi tìm nghĩa trang. Thuở trước, cha cậu cũng chỉ chính chỗ này.

Rồi Đức Phật kể chuyện quá khứ. Thuở xưa, cũng ở Vương Xá này, có một vị Bà-la-môn tên là Upasàlhaka. Ông cũng dặn con như vậy. Lúc ấy, Bồ-tát sanh làm vị ẩn sĩ, sống trong một chòi lá ở núi Linh Thứu. Hai cha con lên núi chỉ chỗ, rồi xuống núi gặp Bồ-tát. Bồ-tát bảo họ cùng leo lên chóp núi. Người con nói: đây là chỗ không bị uế nhiễm giữa ba ngọn núi. Bồ-tát đáp: chính tại chỗ này, đã có vô lượng người được thiêu đốt. Cha cậu, với tên Upasàlhaka, đã được thiêu tại đây mười ngàn lần. Trên toàn thế giới, không có chỗ nào không phải là chỗ thiêu xác, không có chỗ nào không tràn đầy những đầu lâu.

Rồi Bồ-tát đọc hai bài kệ: có mười bốn ngàn người tên Upasàlha bị thiêu tại chỗ này. Không chỗ nào trên đời lại không có người chết. Chỗ nào có chân lý, có Chánh pháp và bất hại, có tiết chế, điều ngự, chỗ ấy bậc Thánh sống. Chính chỗ ấy, thần chết không thể tìm lối vào.

Nghe xong, Bồ-tát thuyết pháp cho hai cha con, dạy họ tu tập Từ, Bi, Hỷ, Xả. Khi chết, họ được sanh lên cõi Phạm thiên. Còn trong đời hiện tại, sau khi nghe Đức Phật giảng, hai cha con đắc quả Dự lưu.

Câu chuyện này chạm vào một thói quen rất người: mình cứ đi tìm một chỗ sạch bên ngoài, mà quên rằng cái dơ thật sự nằm ở trong lòng. Ông Bà-la-môn sợ chỗ thiêu có uế nhiễm. Nhưng ông không thấy rằng chính cái tâm phân biệt sạch dơ, sang hèn của ông mới là uế nhiễm. Ông muốn một chỗ chưa ai chết, mà không biết rằng trên đời này, chỗ nào mà chẳng có người chết. Đất dưới chân mình, núi mình đang đứng, đều từng là nơi người ta nằm xuống.

Mười bốn ngàn người cùng tên Upasàlha đã bị thiêu ở chính chỗ ông chọn. Con số ấy nói lên một điều: sinh tử đã lặp đi lặp lại không biết bao nhiêu lần, ở cùng một chỗ, với cùng một cái tên. Mình tưởng mình là người đầu tiên tìm ra chỗ sạch. Thật ra mình chỉ là người thứ mười bốn ngàn lẻ một đi tìm cùng một điều không có thật.

Vậy chỗ sạch thật sự ở đâu? Bài kệ trả lời: chỗ nào có chân lý, có Chánh pháp, có bất hại, có tiết chế, có điều ngự, chỗ ấy bậc Thánh sống, thần chết không tìm được lối vào. Chỗ sạch không phải là một mảnh đất. Chỗ sạch là một đời sống. Người sống có giới, có từ tâm, có tiết chế, thì ở đâu cũng là chỗ sạch. Người sống với tham sân si, thì dù leo lên đỉnh núi cao nhất, vẫn mang uế nhiễm theo mình.

Trong đời thường, nhiều người cũng đi tìm chỗ sạch như ông Bà-la-môn. Tìm thầy tốt, tìm chùa đẹp, tìm phương pháp hay, tìm một nơi yên tĩnh để tu. Tìm thì không sai. Nhưng nếu chỉ tìm bên ngoài mà không sửa bên trong, thì đi đâu cũng vậy. Núi Linh Thứu có sạch không? Với người đã thiêu mười bốn ngàn lần ở đó, nó không sạch. Với bậc Thánh sống ở đó, nó lại là chỗ thần chết không vào được. Cùng một chỗ, sạch hay dơ là do người ở, không phải do đất.

Cho nên, thay vì hỏi: chỗ nào sạch để mình đến? Hãy hỏi: lòng mình đã sạch chưa để ở đâu cũng được? Khi lòng đã có chân lý, có từ bi, có tiết chế, thì nhà mình, phố mình, chỗ mình đang đứng, chính là chỗ sạch. Không cần leo núi tìm nữa.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Truyện Tiền Thân — Chuyện 166: Bà-la-môn Upasàlha (Tiền Thân Upasàlha) (§166)
• Kinh Tiểu Bộ — tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 103–104
Bài liên quanChuyện 170: Con tắc kè cứng cổ vì nửa đồng tiềnChuyện 171: Một lời nói tốt, đừng để mất điChuyện 177: Cây Tinduka và con khỉ Senaka