🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Con bọ say rượu thách đấu con voi

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Có người chỉ cần một chút men, một chút thắng lợi nhỏ, là đã tưởng mình vô địch thiên hạ. Uống được vài ly thì to tiếng với cả bàn. Thắng được một vụ nhỏ thì coi thường tất cả mọi người. Được khen vài câu thì tưởng mình là bậc thầy. Cái say ấy không nằm trong rượu, mà nằm trong lòng kiêu ngạo.

Ngày xưa, có một kẻ thô lỗ hay đứng ở làng phát cơm mà hỏi khó người đến lãnh phần ăn. Ai không trả lời được thì bị hắn làm cho xấu hổ. Nhiều người sợ hắn, không dám đến làng ấy nữa. Một vị Tỷ-kheo đã đến đối trị hắn, khiến từ đó hắn chỉ vừa thấy bóng các Tỷ-kheo là bỏ chạy. Khi chư Tăng bàn chuyện ấy, đức Phật nói: không phải chỉ hôm nay vị Tỷ-kheo này mới đối trị kẻ thô lỗ ấy. Thuở trước, vị này cũng đã như vậy rồi. Rồi Ngài kể câu chuyện quá khứ.

Thuở xưa, dân chúng hai nước Anga và Magadha thường qua lại thân thiết với nhau. Một hôm, họ tụ tập ở một ngôi nhà giáp ranh giữa hai nước, uống rượu, ăn thịt cá suốt đêm. Sáng ra, khi tỉnh rượu, họ thắng bò vào xe rồi ra đi.

Khi họ đi rồi, một con bọ ăn phân, vì mùi phân bay đến, thấy rượu còn đọng trên đống phân, bèn uống cho đã khát. Rồi say rượu, nó leo lên đống phân nằm. Trong khi nó leo lên, một viên phân nhỏ rơi xuống, nó la to: trái đất không thể đỡ ta nổi!

Ngay lúc ấy, có một con voi điên đi đến, ngửi thấy mùi phân, ghê tởm bỏ đi lui. Con bọ ăn phân thấy vậy, tưởng rằng con voi sợ mình, liền nghĩ: nay ta phải đánh con vật lớn xác này một trận mới được. Nó gọi con voi bằng một bài kệ: anh hùng địch anh hùng, dũng mãnh, ta đánh nhau. Hãy quay lại, voi kia, sao sợ và bỏ chạy? Hãy cho dân hai nước Anga, Magadha thấy được sức hùng mạnh của bác và của ta.

Con voi lắng tai nghe tiếng con bọ nói, rồi trở lại gần nó và đáp bằng một bài kệ khác: ta không cần giết bọ bằng chân, ngà hay vòi. Ta giết bọ bằng phân, hỡi vật đầy hôi thối, hãy chết với đồ dơ! Rồi con voi trút xuống một bãi phân lớn ngay trên đầu con bọ và đái trên đó. Con bọ bị giết ngay tại chỗ. Con voi rống lên như tiếng kèn và chạy vào rừng.

Câu chuyện con bọ nghe qua thì buồn cười, nhưng ngẫm lại thì đáng sợ. Con bọ chỉ là một con vật nhỏ xíu, sống nhờ phân. Nó uống được chút rượu thừa, say, rồi tưởng mình là anh hùng. Nó đứng trên đống phân mà tưởng mình đang đứng trên ngai vàng. Nó thấy con voi quay đi vì ghê tởm mùi hôi, mà tưởng con voi sợ mình. Chỉ một chút men, mà nó dám thách đấu với con voi.

Trong đời sống hôm nay, chúng ta cũng hay gặp những con bọ như vậy. Có người mới được lên chức nhỏ, đã quát tháo cả phòng. Có người mới thắng một vụ làm ăn, đã coi thường những người đi trước. Có người nổi tiếng trên mạng được vài hôm, đã tưởng mình là nhân vật quan trọng. Họ không nhận ra rằng cái đống phân họ đang đứng lên, chính là thứ sẽ chôn họ.

Con voi trong truyện dạy một điều rất hay: người mạnh thật không cần phải chứng tỏ. Con voi không thèm dùng chân, dùng ngà hay dùng vòi. Nó chỉ dùng chính thứ mà con bọ đang sống nhờ, để kết liễu con bọ. Kẻ kiêu ngạo chết vì chính thứ mình tự hào.

Cho nên, khi thấy mình đang say vì một chút thành công, hãy dừng lại và nhìn xuống chân mình. Mình đang đứng trên đất vững, hay đang đứng trên một đống phân? Người khôn biết mình đang ở đâu. Kẻ say thì tưởng đống phân là ngai vàng. Và cái giá của sự nhầm lẫn ấy, như con bọ kia, đôi khi phải trả bằng cả mạng sống.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Con Bọ Ăn Phân (Tiền Thân Gùthapàna, số 227) — Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 223–225 (kệ điểm tựa tr. 224–225)
Bài liên quanCăn bệnh lạ của vị vua tham ba thànhVị vua bỏ chạy khi mới thấy cửa thànhKẻ khoe quân hùng rồi quay đầu bỏ chạy