🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Căn bệnh lạ của vị vua tham ba thành

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Có một căn bệnh mà không thuốc nào chữa được. Người mắc bệnh ấy ăn ngon, ngủ yên, thân thể khỏe mạnh, nhưng trong lòng lúc nào cũng thấy thiếu. Có nhà rồi muốn nhà to hơn. Có xe rồi muốn xe đẹp hơn. Có tiền rồi muốn nhiều tiền hơn. Người ta gọi đó là bệnh tham, bệnh chưa đủ. Bệnh này không nằm ở thân, mà nằm ở tâm.

Ngày xưa, vua Ba-la-nại có hai hoàng tử. Người anh lên làm vua, nhưng lại ham mê của cải, dục lạc, tham lam thắng lợi. Lúc bấy giờ, Bồ-tát làm Thiên chủ Đế Thích, nhìn xuống cõi đời, thấy vua đắm say dục lạc, liền nghĩ: ta sẽ khiển trách vua, làm cho vua xấu hổ.

Đế Thích hiện thân làm một thanh niên Bà-la-môn, đến đứng trước vua. Vua hỏi: ngươi đến có việc gì? Đế Thích đáp: thưa đại vương, thần thấy có ba thành phố an ổn, phú cường, nhiều voi ngựa, xe cộ, bộ binh, đầy những thứ trang sức bằng vàng ròng. Ba thành ấy có thể chiếm lấy chỉ với một đội quân rất nhỏ. Thần sẽ đến lấy những thành ấy mà dâng đại vương.

Vua mừng rỡ, hỏi: khi nào chúng ta khởi binh? Đế Thích đáp: ngày mai. Rồi Ngài đi mất. Hôm sau, vua truyền đánh trống chuẩn bị quân đội, rồi cho gọi người thanh niên Bà-la-môn đến để dẫn đường. Nhưng các đại thần hỏi: thưa thiên tử, ngài đã cho nó ở nơi nào? Vua đáp: ta không cho nó ở nơi nào hết. Các đại thần lại hỏi: ngài đã cho nó tiền trả nhà trọ không? Vua đáp: ta cũng không cho. Họ đi tìm khắp các con đường trong thành mà không thấy người ấy đâu.

Vua suy nghĩ: một vinh quang lớn như vậy đã bị tiêu tan. Nỗi sầu muộn khủng khiếp khởi lên, tâm vua trở nên nóng bức, máu bị dao động, bệnh kiết lỵ phát ra tấn công vua, các thầy thuốc không thể chữa trị được.

Sau ba bốn ngày, Đế Thích nghĩ đến vua, biết vua bị bệnh, liền tự bảo: ta sẽ chữa trị cho vua. Ngài giả dạng một thầy thuốc Bà-la-môn đến xin chữa bệnh. Vua nói: các đại danh sư cũng không chữa lành được trẫm. Đế Thích đáp: ta không cần tiền nhà trọ, không lấy tiền chữa trị, ta sẽ chữa cho vua mau lành. Hãy để ta gặp vua.

Gặp vua rồi, Đế Thích hỏi: bệnh của ngài khởi lên do nhân duyên nào? Vua đáp: bệnh của trẫm phát ra do nghe một chuyện. Một thanh niên Bà-la-môn đến nói sẽ lấy ba thành dâng trẫm. Nhưng trẫm không cho nó chỗ ở, cũng không cho tiền nhà trọ, chắc nó giận trẫm mà đi đến một ông vua khác rồi. Trẫm nghĩ một vinh quang lớn như vậy đã tiêu tan, nên bệnh phát ra. Rồi vua đọc bài kệ: ta tham muốn ba thành, mỗi thành xây trên núi. Thành tên Pancala, Kuru, Kekaka. Hỡi chàng Bà-la-môn, ta còn muốn hơn nữa. Hãy chữa ta căn bệnh, nô lệ của dục tham.

Đế Thích đáp: thưa đại vương, bệnh của ngài không thể chữa bằng thuốc rễ cây. Bệnh của ngài chữa bằng thuốc tri kiến. Rồi Ngài đọc bài kệ: có người chữa trị được vết cắn của rắn đen. Bậc hiền trí chữa trị người bị ma quỷ ám. Không ai chữa trị được người nô lệ dục tham. Làm sao chữa trị được kẻ thối thất tinh cần?

Rồi Đế Thích nói thêm: thưa đại vương, nếu ngài lấy được ba thành ấy, cai trị bốn thành, ngài có thể mặc bốn bộ áo một lần chăng? Có thể ăn trong bốn đĩa bằng vàng chăng? Và nằm ngủ trên bốn long sàng lộng lẫy chăng? Không nên để dục tham chi phối. Dục tham là cội gốc của tội ác. Vua nghe pháp, hết sầu muộn, và trong chốc lát được khỏi bệnh. Từ đó về sau, vua làm nhiều công đức bố thí.

Câu chuyện này nói trúng một căn bệnh rất phổ biến trong đời nay. Người ta không bệnh vì thiếu, mà bệnh vì muốn thêm. Có một căn nhà thì muốn hai căn. Có một cửa hàng thì muốn mở chuỗi. Lương tháng này cao hơn tháng trước, nhưng vẫn thấy thiếu, vì người bên cạnh còn cao hơn mình. Cái thiếu ấy không nằm ở túi tiền, mà nằm ở con mắt cứ nhìn sang nhà người khác.

Đế Thích hỏi vua một câu rất hay: có bốn thành thì mặc được bốn áo một lúc không? Câu hỏi ấy, nếu đem hỏi mỗi người chúng ta, cũng đúng như vậy. Có mười cái áo thì mặc được mấy cái một lúc? Có năm cái nhà thì ngủ được mấy cái một đêm? Có một mâm đầy thức ăn thì ăn được bao nhiêu? Thân này chỉ cần bấy nhiêu đó thôi. Còn lại, toàn là lòng tham muốn thêm.

Thuốc chữa bệnh tham không bán ở hiệu thuốc. Thuốc ấy là tri kiến, tức là thấy rõ sự thật. Thấy rõ mình thật sự cần bao nhiêu, và cái gì là đủ. Người thấy rõ điều ấy thì hết bệnh ngay, như vua Ba-la-nại nghe pháp xong thì khỏi bệnh trong chốc lát.

Cho nên, nếu trong lòng lúc nào cũng thấy thiếu, thấy chưa đủ, thấy người khác hơn mình, thì đừng vội đi mua thêm, đi kiếm thêm. Hãy ngồi lại và hỏi mình câu hỏi của Đế Thích: mình có mặc được bốn cái áo một lúc không? Nếu câu trả lời là không, thì mình đã đủ rồi. Chỉ là mình chưa biết mình đủ mà thôi.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 228
Nguồn
• Chuyện Bà-la-môn Kàmanìta (Tiền Thân Kàmanìta, số 228) — Kinh Tiểu Bộ, tập 5 [Chuyện Tiền Thân 121–263] (HT Thích Minh Châu & GS Trần Phương Lan dịch), tr. 225–228 (kệ điểm tựa tr. 227–228)
Bài liên quanVị vua bỏ chạy khi mới thấy cửa thànhKẻ khoe quân hùng rồi quay đầu bỏ chạyChiếc giày hư và người học trò phản thầy