🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Cái bát thần và anh chàng phung phí

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Có người được cho rất nhiều, mà vẫn nghèo. Không phải vì số phận. Mà vì không biết giữ.

Câu chuyện cái bát thần kể về một người như vậy. Nghe xong, có lẽ ai cũng thấy thấp thoáng bóng mình trong đó.

Ngày xưa, ở thành Xá-vệ, có một người cháu của trưởng giả Cấp Cô Độc. Trưởng giả Cấp Cô Độc là người giàu có và hiền đức nổi tiếng. Người cháu này được thừa hưởng bốn trăm triệu đồng vàng. Một gia tài lớn như vậy, sống mấy đời cũng không hết.

Nhưng anh ta phung phí. Anh ta ăn chơi, nhậu nhẹt, tụ tập bạn bè. Chỉ trong một thời gian ngắn, anh ta tiêu sạch bốn trăm triệu đồng. Hết cả của cải, đồ đạc. Anh ta trở nên nghèo khó, rách rưới.

Anh ta đến xin chú. Chú cho một ngàn đồng để làm vốn mua bán. Anh ta tiêu hết. Lại đến xin. Chú cho năm trăm đồng. Anh ta tiêu hết. Lại đến xin. Lần này, chú chỉ cho hai bộ quần áo vải thô. Anh ta mặc hết hai bộ quần áo ấy rồi lại đến xin nữa. Lần này, chú tóm cổ ném anh ta ra cửa.

Anh ta chẳng còn ai giúp đỡ. Anh ta ngã xuống bên một xó đường rồi chết. Người ta kéo anh ta ra, ném ở đấy.

Trưởng giả Cấp Cô Độc đến kể với đức Phật. Đức Phật bảo: làm sao ông mong làm thỏa mãn một kẻ mà chính Ta ngày xưa cũng không thể làm thỏa mãn, dù rằng Ta đã cho anh ta một cái bát ước?

Rồi đức Phật kể chuyện đời xưa.

Ngày xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát sinh làm con một thương gia giàu có. Sau khi cha mất, ngài quán xuyến mọi việc. Trong nhà ngài có chôn một kho tàng bốn trăm triệu đồng. Ngài có một con trai độc nhất. Ngài bố thí, hành thiện cho đến khi chết, rồi tái sinh làm Thiên chủ Đế Thích.

Con trai của ngài thì khác. Anh ta làm một cái rạp ngoài đường, ngồi uống rượu cùng đám bạn. Anh ta trả một ngàn đồng cho bọn làm trò, ca sĩ, vũ công. Suốt ngày ăn nhậu, trác táng. Anh ta rong chơi, chỉ đòi đàn địch múa ca. Chẳng bao lâu, anh ta tiêu sạch kho tàng bốn trăm triệu đồng. Anh ta trở nên nghèo khó, lang thang rách rưới.

Thiên chủ Đế Thích thương con. Ngài cho anh ta một cái bát ước và dặn: con hãy giữ gìn, chớ làm vỡ cái bát này. Bao lâu con còn giữ được nó, tài sản của con sẽ không cạn. Hãy giữ gìn nó cẩn thận.

Anh chàng kia nhận bát. Nhưng anh ta chỉ lấy bát để uống rượu, chứ chẳng làm gì cả. Một hôm, trong lúc say sưa, anh ta ném bát lên không cho nó rơi xuống rồi bắt lấy. Có lần anh ta bắt hụt. Bát rơi xuống đất, vỡ tan tành.

Thế là anh ta lại nghèo khó, rách rưới, đi khắp nơi cầm bát ăn xin, rồi ngã xuống bên một bờ tường mà chết.

Đức Phật đọc lên mấy câu kệ. Ý rằng: kẻ vô dụng được bát thần, muốn gì bát cũng thỏa. Bao lâu còn giữ bát, tiền tài còn đầy. Nhưng trong một lúc say khướt, anh ta làm vỡ bát phước lành. Kẻ nào có gia tài đồ sộ mà hưởng đời không biết tiết độ, thì phút giây tàn mạt cũng như anh chàng khờ khạo làm vỡ bát thần.

Câu chuyện này không chê người nghèo. Nó chê người không biết giữ.

Cái bát thần là hình ảnh của phước. Phước không phải là tiền. Tiền hết thì thôi. Phước là cái làm cho tiền đến, và làm cho tiền ở lại. Người có phước mà không biết giữ phước, thì phước cũng vỡ như cái bát kia.

Giữ phước bằng gì? Bằng tiết độ. Biết đủ. Biết dừng. Anh chàng kia có bốn trăm triệu đồng. Nếu anh ta sống tiết độ, bốn trăm triệu ấy nuôi được cả nhà, cả họ. Nhưng anh ta ném tiền ra cửa sổ như ném cái bát lên trời. Ném lên rồi bắt lấy. Vui một lúc. Rồi vỡ.

Ngày nay, có người trúng số, được thưởng lớn, làm ăn phát đạt một thời. Rồi hết. Hết nhanh hơn cả lúc đến. Người ta bảo số phận. Nhưng nhìn kỹ, thường là vì cách sống không đổi. Tiền đến nhiều, mà thói quen vẫn cũ. Tiêu nhiều hơn làm. Chơi nhiều hơn giữ.

Cái bát thần vỡ không phải vì bát yếu. Bát vỡ vì người cầm bát say. Say rượu, say tiền, say danh, say vui. Say cái gì cũng làm rơi bát.

Cho nên, muốn giữ của, trước hết phải giữ mình. Mình tỉnh, bát mới còn. Mình say, bát nào cũng vỡ.

Trưởng giả Cấp Cô Độc cho cháu một ngàn đồng, rồi năm trăm đồng, rồi hai bộ quần áo. Ông cho đến khi không còn cho được nữa. Không phải ông keo kiệt. Mà vì cho một người không biết giữ, thì cho bao nhiêu cũng như đổ nước vào cái bát vỡ.

Của cải, rốt cuộc, không giữ được người. Chỉ có người mới giữ được của. Người biết giữ mình, thì cái bát trong tay mới còn nguyên.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 291
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Chuyện Tiền Thân (Jātaka), Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện 291: Chuyện Cái Bát Thần (Tiền thân Bhadra-Ghata), Chương III (251–300), tr. 119–120
Bài liên quanNúi vàng trước mặt, một lời cũng tiếcTrái cây rơi mà cả rừng tưởng trời sậpBát cháo nhạt mà lành bệnh