🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Đàn chim cút cùng bay: hòa hợp thì thoát lưới

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Trong một nhà, có khi chỉ vì một cái gối, một câu nói, một chuyện nhỏ bằng hạt đậu mà người ta giận nhau cả tháng. Người ngoài nhìn vào thấy buồn cười, người trong cuộc thì thấy mình đúng. Mà cái đúng ấy, nhiều khi đắt hơn cả tình thân. Đức Phật từng kể một câu chuyện cho bà con họ Thích đang cãi nhau vì một cái gối, để họ thấy cái giá của sự bất hòa.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát sinh làm con chim cút đầu đàn, sống cùng hàng ngàn con chim cút trong rừng. Ngày ngày, có một người thợ săn đến, bắt chước tiếng kêu của chim cút để dụ cả đàn tụ lại một chỗ, rồi quăng lưới chụp xuống, gom cả đàn bỏ vào giỏ đem về bán.

Một hôm, chim cút đầu đàn nói với cả đàn: Người thợ săn này giết hại nhiều bà con chúng ta. Ta có một cách khiến hắn không bắt được chúng ta nữa. Từ nay, khi hắn vừa quăng lưới xuống, mỗi con hãy chui đầu vào một lỗ lưới, cùng nhau nhấc bổng tấm lưới lên, bay đến một bụi gai rồi thả xuống. Làm như vậy, chúng ta sẽ thoát.

Cả đàn nghe theo. Hôm sau, lưới vừa chụp xuống, đàn chim cùng nhấc bổng lưới lên, bay đến bụi gai, thả xuống rồi thoát ra phía dưới. Người thợ săn loay hoay gỡ lưới khỏi bụi gai đến chiều, về nhà tay không. Nhiều ngày liền đều như vậy. Vợ thợ săn tức giận, tưởng chồng có chỗ nuôi dưỡng khác. Thợ săn nói: Không phải vậy. Chỉ vì đàn chim cút sống hòa hợp với nhau. Nhưng bà đừng lo, chúng không hòa thuận mãi được đâu. Khi nào chúng cãi nhau, ta sẽ bắt gọn tất cả.

Rồi thợ săn đọc lên bài kệ: Khi chung sống hòa hợp, các chim mang lưới đi. Khi chúng tranh cãi nhau, chúng rơi vào tay ta. Quả nhiên, vài ngày sau, một con chim vô ý bước lên đầu một con chim khác. Con chim bị bước lên đầu nổi giận: Ai bước trên đầu ta? Con kia xin lỗi: Tôi vô ý, đừng giận. Nhưng con chim ấy vẫn không thôi: Ngươi tưởng chỉ một mình ngươi nhấc nổi tấm lưới lên sao?

Chim đầu đàn nghe cãi nhau thì nghĩ: Cãi nhau là mất an toàn. Đàn chim này sẽ không còn nhấc lưới lên được nữa. Thợ săn sẽ nắm lấy cơ hội. Thế là nó đem đàn của mình dời đi chỗ khác. Quả nhiên, mấy ngày sau thợ săn lại đến, quăng lưới xuống đàn chim còn lại. Một con nói: Nghe nói khi ngươi nhấc lưới lên, lông trên đầu rơi xuống, vậy nay hãy nhấc lên đi! Con khác nói: Nghe nói lông hai cánh của ngươi rơi xuống, vậy nay hãy nhấc lên đi! Cứ thế, trong lúc đàn chim mải cãi nhau, thợ săn kéo lưới, bắt tất cả bỏ vào giỏ, đem về nhà.

Đức Phật kể xong, nói với bà con họ Thích: Các bà con không nên tranh cãi nhau. Tranh cãi là nguồn gốc của diệt vong. Trong thời quá khứ, các loài thú khi sống hòa hợp đã chiến thắng được kẻ thù, còn khi sống bất hòa thì gặp nạn diệt vong lớn. Câu chuyện ấy, Ngài kể chính là để nhắc những người đang cãi nhau vì một cái gối: cái gối không đáng giá bằng tình thân, và cơn giận không đáng giá bằng sự an toàn của cả nhà.

Ngẫm lại, trong đời sống, tấm lưới của người thợ săn có nhiều hình dạng. Có khi nó là một món nợ chung của gia đình, một công việc khó của cả đội, một cơn hoạn nạn ập xuống cả xóm. Một mình mình thì không nhấc nổi tấm lưới ấy. Chỉ khi mọi người cùng chui đầu vào một lỗ lưới, cùng nhấc lên một lúc, thì lưới mới bay lên được. Sức mạnh không nằm ở con chim khỏe nhất, mà nằm ở chỗ tất cả cùng nhấc một lúc.

Còn sự cãi nhau thì ngược lại. Nó không cần ai đúng ai sai. Chỉ cần một con chim bước lên đầu con chim khác, rồi con kia không chịu bỏ qua, là cả đàn đã thua. Người thợ săn không cần khỏe hơn đàn chim, chỉ cần ngồi chờ đàn chim tự cãi nhau. Trong nhà cũng vậy: khi vợ chồng, anh em, cha con cãi nhau, người ngoài không cần làm gì, chỉ cần chờ nhà ấy tự làm khổ nhau.

Bài học của đàn chim cút rất giản dị: hòa hợp không phải là ai cũng giống ai, mà là khi lưới chụp xuống, mình có chịu cùng nhấc lên với người bên cạnh hay không. Trong nhà, khi khó khăn ập tới, câu hỏi không phải là ai đúng ai sai, mà là mình có còn cùng nhau nhấc tấm lưới lên hay không. Chỉ cần còn cùng nhấc, thì lưới nào cũng bay được đến bụi gai, và nhà nào cũng còn đường thoát.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch) — trang 96
• Kinh Tiểu Bộ - tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1-120] (HT Thích Minh Châu dịch) — trang 97
Bài liên quanCái bát vàng và hai người buôn chè: thật thà được, tham lam mấtNai chúa thế mạng cho nai mẹ: lòng từ cứu cả đàn naiCon chó đầu đàn minh oan cho cả loài chó: đừng phạt khi chưa biết ai có tội