🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Chim Phượng Hoàng và ba kẻ điên

Truyện Tiền Thân · 10 phút đọc

Có những lúc trong đời, ta nhìn lại mình mà tự hỏi: sao lúc đó mình lại dại đến thế? Một người đàn ông có vợ hiền, con ngoan, bỗng bỏ hết để chạy theo một bóng hình mới. Một người trẻ có công việc ổn định, bỗng bỏ hết để đuổi theo một lời hứa chưa chắc thành. Một người có trong tay thứ quý nhất, mà lại để nó tuột đi vì mải vui chuyện khác. Nghe thì như chuyện đời thường quanh ta. Nhưng cách đây hơn hai ngàn năm, đức Phật đã kể một câu chuyện giống hệt như vậy. Mà nhân vật chính trong chuyện lại là chính Ngài trong một kiếp xa xưa, khi còn mang thân chim Phượng hoàng.

Thuở ấy, Ngài làm chim Phượng hoàng chúa. Ngài có năm trăm người vợ đẹp theo hầu, sống vinh hoa phú quý, tưởng như chẳng còn thiếu thứ gì. Một hôm, Ngài bay dạo trên khu rừng già để ngắm hoa thơm trái lạ. Bỗng Ngài thấy một nàng Phượng hoàng trẻ, lông xanh da trời, dáng bay dịu dàng, tiếng hót thanh tao. Ngài mê mẩn. Ngài bỏ năm trăm vợ hiền để chạy theo nàng. Nàng lại khó tính, kén ăn kén ở, thích được chiều chuộng. Thế là ngày ngày, Phượng hoàng chúa phải bay khắp đó đây, tìm trái cây ngon ngọt đem về làm đẹp lòng nàng. Từ một vị chúa tể của bầu trời, Ngài biến thành kẻ tôi mọi đi kiếm ăn cho một con chim mái.

Cùng lúc đó, trong thành Vương Xá, Hoàng hậu đau nặng. Thuốc thang đủ đường mà bệnh không thuyên giảm. Một đêm, Hoàng hậu mê sảng, chiêm bao thấy có người mách rằng chỉ có ăn thịt Phượng hoàng chúa thì mới hết bệnh. Tỉnh dậy, bà khóc lóc tâu với vua. Vua lo lắng, triệu quần thần đoán mộng. Các thầy đều nói: đúng vậy, phải ăn thịt Phượng hoàng chúa. Vua liền truyền lệnh: ai bắt được Phượng hoàng chúa dâng lên, sẽ được thưởng ngàn lượng vàng và gả công chúa làm vợ.

Lệnh vừa ban ra, thợ săn khắp nơi đổ vào rừng. Một gã thợ săn nghĩ ra diệu kế. Anh ta lấy mật và bánh bột nhồi trét khắp người, rồi gắn trái cây thơm ngọt dính đầy mình, giả làm một đống trái cây, ngồi bất động trên cành cây cổ thụ, chờ mấy ngày liền. Một buổi sáng, Phượng hoàng chúa bay đi tìm trái cây như mọi ngày, ngửi thấy mùi thơm ngọt, liền sà xuống. Thấy một đống trái cây tươi tốt, Ngài mừng rỡ, đáp xuống ngay vai gã thợ săn, vừa cắn trái cây thì chân dính mật. Nhanh như chớp, gã thợ săn chụp lấy Ngài.

Phượng hoàng run rẩy van xin. Ngài nói: ông khổ cực bắt tôi chắc là vì điều lợi lớn. Nếu ông thả tôi, tôi sẽ chỉ cho ông một núi vàng, ông sẽ thành triệu phú. Mạng tôi có đáng gì đâu. Gã thợ săn đáp: nhà vua hứa ai bắt được ngươi sẽ được ngàn lượng vàng và gả công chúa làm vợ. Núi vàng làm sao bằng công chúa? Nói rồi, gã trói Phượng hoàng đem dâng vua.

Vua mừng lắm, truyền làm thịt nấu cho Hoàng hậu ăn. Phượng hoàng bèn thưa: Muôn tâu Thánh thượng, tôi biết bùa phép linh thiêng, có thể cứu Hoàng hậu mà không cần ăn thịt tôi. Xin cho một thau nước, tôi vẽ thần chú trong nước, Hoàng hậu uống và tắm sẽ hết bệnh. Nếu không hiệu nghiệm, tôi chịu mất mạng cũng chẳng muộn. Vua nhận lời. Quả đúng như vậy. Hoàng hậu uống và tắm nước linh phù xong thì mạnh khỏe, sắc diện còn trẻ đẹp hơn trước. Cả hoàng triều vui mừng.

Vua muốn giữ Phượng hoàng ở lại hoàng cung. Nhưng trước đó vua đã hứa: nếu Hoàng hậu lành bệnh thì thả Ngài về rừng. Vua đang mải vui với Hoàng hậu nên cũng chẳng còn để ý tới Phượng hoàng nữa. Trước khi bay về rừng, Phượng hoàng còn xin vua cho đáp xuống hồ sen đọc thần chú, để dân trong nước ai có bệnh uống nước hồ ấy cũng được tiêu trừ. Vua bằng lòng ngay. Từ đó, ai bệnh tật đến xin nước hồ sen uống đều lành bệnh.

Rồi Phượng hoàng đậu trên nóc cung điện, chào vua lần cuối, và nói lớn: Trên đời này có ba kẻ điên. Kẻ thứ nhất là tôi. Kẻ thứ hai là gã thợ săn. Kẻ thứ ba là Bệ hạ. Vua và cả triều đình ngơ ngác. Phượng hoàng nói tiếp: Tôi vì mê sắc đẹp mà bội bạc bỏ năm trăm vợ hiền, ngày ngày đem thân làm tôi mọi đi kiếm thức ăn cho một con Phượng hoàng mái, để rồi rơi vào tay thợ săn, suýt mất mạng. Ấy là tôi điên. Gã thợ săn thì tôi đã chỉ núi vàng để đổi mạng sống, để gã thành triệu phú. Nhưng gã vì ước mơ lấy công chúa mà bỏ cả núi vàng. Lời hứa của người đời chẳng khác sương sớm trên cành hoa, nghe thì hay, thấy thì đẹp, mà không có gì thật. Gã mất cả vàng, mất cả giàu sang, rồi cũng mất cả công chúa. Ấy là kẻ điên thứ hai. Còn Bệ hạ được một danh y cứu sống Hoàng hậu, cứu bệnh tật muôn dân. Thế mà Bệ hạ để danh y ấy ra đi, không một lời khẩn khoản, không một chút tiếc nuối. Bệ hạ chỉ biết vui với Hoàng hậu. Nếu tôi không có thần chú thì cái đầu tôi đã bay đi rồi. Thế có phải Bệ hạ là kẻ điên thứ ba không?

Nói xong, Phượng hoàng cất cánh bay vào khoảng trời bao la. Đức Phật kể xong, nói với đại chúng: gã thợ săn trong chuyện chính là tiền thân của Đề Bà Đạt Đa. Hoàng hậu đòi ăn thịt chim chính là tiền thân vợ của Đề Bà Đạt Đa ngày nay. Nhà vua thuở đó chính là tiền thân của Xá Lợi Phất. Còn chim Phượng hoàng chính là tiền thân của Như Lai. Thuở ấy, dù đọa làm thân súc sanh, Ngài đã phát tâm tu Bồ Tát hạnh, lấy tâm từ bi hỷ xả cứu độ thế nhân. Chỉ vì một niệm si mê đắm sắc dục mà Ngài phải lụy thân làm kiếp chim Phượng hoàng.

Ba kẻ điên trong chuyện, thật ra vẫn quanh ta mỗi ngày. Kẻ điên thứ nhất là người mê cái mới mà bỏ cái đang có. Vợ chồng sống với nhau bao năm, chỉ vì một ánh mắt lạ mà bỏ cả mái nhà. Người ta đổi cái chắc chắn lấy cái chưa biết, đổi người thương mình thật lấy người khen mình ngọt. Kẻ điên thứ hai là người bỏ vàng thật để đuổi theo lời hứa hão. Có bao nhiêu người bỏ công việc đang nuôi sống gia đình để chạy theo một lời mời làm giàu nhanh, rồi mất cả chì lẫn chài. Lời hứa nghe càng ngọt thì càng phải xem kỹ, vì vàng thật thì cầm được trong tay, còn lời hứa thì chỉ là hơi thở. Kẻ điên thứ ba là người có quý nhân trong tay mà không biết giữ. Có người thầy tốt, người bạn tốt, người thân thương mình thật lòng, mà mình cứ mải vui chuyện khác, đến lúc họ đi rồi mới tiếc. Câu chuyện không dạy ta sợ hãi hay trách mình. Nó chỉ nhắc ta soi lại: trong ba cái điên ấy, mình có đang mắc cái nào không. Nếu có, dừng lại kịp lúc vẫn chưa muộn. Phượng hoàng đã bay về trời xanh sau khi nói ra sự thật. Còn ta, mỗi ngày tỉnh ra một chút, cũng là một lần bay khỏi cái bẫy của chính mình.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Lược truyện Tiền thân Đức Phật — truyện 11. Chim Phượng Hoàng (HT Thích Đức Niệm, Phật Học Viện Quốc Tế, California, 1998) — thư mục 'Truyện Tiền Thân Đức Phật Thích Ca (Túc Sinh Truyện)' trong kho, file '11. Chim Phượng Hoàng - Truyện Tích - Tu Viện Quảng Đức.htm.txt'
Bài liên quanVua Hữu Đức: giữ chánh pháp không tiếc thânĐoàn xe trong sa mạc: đào tới cùng mới thấy nướcTàm và quý: hai chữ giữ người khỏi sa ngã