🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Đoàn xe trong sa mạc: đào tới cùng mới thấy nước

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Có những lúc trong đời, mình bỏ cuộc chỉ vì tưởng rằng đã hết đường. Học nghề được nửa chừng thì nản. Buôn bán gặp mấy tháng ế thì muốn dẹp sạp. Tu tập ngồi thiền mấy hôm không thấy yên thì bảo chắc mình không có căn. Chuyện bỏ cuộc thường không xảy ra ở lúc bắt đầu, mà xảy ra ở khúc giữa, khi mệt đã nhiều mà kết quả thì chưa thấy đâu.

Ngày xưa có một đoàn buôn đi qua bãi sa mạc toàn cát, dài tới sáu mươi do-tuần. Cát ở đó mịn lắm, vốc trong tay thì chảy hết. Ban ngày nắng lên, cát nóng như than hừng, không đi được. Đoàn chỉ đi ban đêm, nhờ người dẫn đường xem sao mà đi. Đoàn có năm trăm cỗ xe, người dẫn đường là vị Bồ-tát trong một kiếp xưa.

Đi gần hết sa mạc, chỉ còn một đêm nữa là ra khỏi. Người dẫn đường mệt quá, nằm ngủ trên xe, không biết đàn bò đã đi vòng trở lại đường cũ. Sáng ra, mọi người mới hay mình vẫn ở chỗ cũ. Củi và nước đã vứt bỏ từ chiều hôm qua. Ai cũng ngồi phịch xuống, tuyệt vọng.

Lúc ấy vị Bồ-tát nghĩ một điều giản dị: nếu mình bỏ cuộc thì tất cả cùng chết. Ông đi qua đi lại, thấy một đám cỏ còn xanh. Cỏ mọc được thì dưới đó chắc có nước. Ông cho người đào. Đào tới sáu mươi khuỷu tay thì cuốc chạm đá. Cả đoàn lại chán nản, bỏ cuốc ngồi nhìn. Nhưng ông không bỏ. Ông leo xuống, ghé tai nghe dưới hòn đá. Nghe có tiếng nước chảy. Ông bảo người hầu: đừng bỏ cuộc, cầm búa lớn xuống đập đá đi.

Người hầu nghe lời, đập vỡ hòn đá. Nước phun lên cao ngang thân cây thốt nốt. Cả đoàn uống nước, tắm rửa, nấu cơm, cho bò ăn. Tối đó họ ra khỏi sa mạc, bán hàng được lời gấp hai gấp bốn lần vốn. Câu chuyện kết lại bằng một bài kệ mà đức Phật đã đọc: người đào giếng không mệt mỏi thì đào tới khi thấy nước. Người tu cũng vậy, có sức tinh tấn, không thối chí mệt mỏi thì tìm được tâm an tịnh.

Ngẫm lại, điều cứu cả đoàn hôm ấy không phải phép lạ. Đó chỉ là một người không chịu bỏ cuộc sớm hơn người khác một chút. Ai cũng thấy đám cỏ, nhưng chỉ có ông nghĩ tới chuyện đào. Ai cũng đào, nhưng chỉ có ông nghe tiếng nước dưới đá. Và khi tất cả đã buông cuốc, chỉ còn ông bảo người hầu đập thêm một nhát búa nữa.

Trong đời mình cũng vậy. Có những việc chỉ còn thiếu đúng một nhát cuốc cuối cùng. Người học nghề bỏ ngang tháng cuối, không biết tháng sau đã có khách. Người làm ăn dẹp sạp khi chỉ còn một mùa nữa là quen khách. Người niệm Phật bỏ ngang vì niệm mấy tháng chưa thấy lòng yên, không biết tâm mình đang lắng dần từng chút một, như nước dưới đá, chưa vỡ ra thì chưa thấy.

Tinh tấn không có nghĩa là gồng mình làm cho kiệt sức. Người dẫn đường trong truyện cũng biết nghỉ. Ông cho đoàn đi ban đêm, nghỉ ban ngày. Ông ngủ một giấc rồi mới đào. Tinh tấn ở đây là không bỏ cuộc trong lòng. Tay có thể nghỉ, nhưng lòng không buông. Mệt thì ngồi xuống thở một lát, rồi đứng dậy làm tiếp. Cái đáng sợ không phải là mệt, mà là cái ý nghĩ mình không làm được nữa rồi.

Cũng cần nhớ một điều nữa trong truyện: người đập vỡ hòn đá không phải ông chủ đoàn, mà là người hầu. Ông chủ chỉ là người giữ được niềm tin và nói ra một câu đúng lúc. Nhiều khi trong nhà, trong nhóm, mình không cần làm hết mọi việc. Chỉ cần có một người không bỏ cuộc, nói được một câu giữ lửa, thì cả đoàn còn đường đi tiếp. Người ấy có thể là mình.

Ngày mai, nếu có việc gì mình đang muốn bỏ, hãy thử hỏi lại: mình đã đào tới đâu rồi? Có phải dưới chân mình đang có nước mà mình chưa nghe thấy không? Có khi chỉ còn một nhát búa nữa thôi. Đừng vứt cuốc khi đá đã hiện ra. Đá hiện ra là dấu nước đã gần. Cứ đập thêm một nhát nữa, rồi hãy tính.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Chuỗi: Truyện Tiền Thân · Chuyện 2
Nguồn
• Kinh Tiểu Bộ — Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện Tiền Thân, Chương I, Chuyện 2: Bãi Sa Mạc (Tiền thân Vannupatha) — trang 11–14
Bài liên quanTàm và quý: hai chữ giữ người khỏi sa ngãĐứa con của nàng lượm củi: sự thật không cần ai chứngGiết con muỗi, chém vỡ đầu cha: bạn ngu còn hại hơn kẻ thù