🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Con dê cười lớn rồi khóc lớn trước giờ bị giết

Truyện Tiền Thân · 6 phút đọc

Đến đám giỗ, nhiều nhà vẫn giết gà vịt làm mâm cúng ông bà. Người ta nghĩ làm vậy là có hiếu, là cho người đã khuất được ăn ngon. Ít ai hỏi lại: người đã khuất có thật sự hưởng được gì từ mâm cúng ấy không? Và con vật bị giết thì sao?

Ngày xưa, các Tỷ-kheo thấy dân chúng giết nhiều dê cừu để cúng đồ ăn cho người thân đã mất, bèn hỏi Phật: làm vậy có hạnh phúc, có lợi ích gì không? Phật đáp: cúng đồ ăn như vậy cho người chết không có lợi ích gì. Khi đã sát sanh, làm sao có lợi ích được? Rồi Ngài kể chuyện cũ.

Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì Ba-la-nại, có một vị Bà-la-môn thông hiểu ba tập Vệ-đà, muốn cúng đồ ăn cho người chết nên bắt một con dê. Ông bảo các đệ tử dắt dê ra sông tắm rửa, đeo vòng hoa ở cổ, cho ăn lúa, chải chuốt rồi đem về.

Đứng trên bờ sông, con dê bỗng cười lớn tiếng như đập bể cái ghè. Rồi nó lại khóc lớn tiếng. Các đệ tử ngạc nhiên hỏi: sao ngươi vừa cười vừa khóc? Con dê đáp: hãy hỏi trước mặt thầy ta.

Trước mặt vị Bà-la-môn, con dê kể: thuở trước, nó cũng là một Bà-la-môn học giỏi chú thuật, cũng giết một con dê để cúng dường cho người chết. Chỉ vì giết một con dê, nó bị chém đầu trong bốn trăm chín mươi chín lần sống chết. Nay là lần thứ năm trăm, lần cuối cùng. Hôm nay nó sẽ thoát khỏi sự đau khổ ấy, nên nó cười.

Còn nó khóc, vì nó nghĩ: vị Bà-la-môn này giết nó hôm nay, rồi cũng sẽ như nó, chịu khổ hình chặt đầu trải năm trăm đời sống. Vì thương xót ông, nên nó khóc.

Nghe vậy, vị Bà-la-môn hoảng sợ nói: ta sẽ không giết ngươi! Con dê đáp: dầu ông có giết ta hay không, hôm nay ta cũng không thể thoát chết. Ông nói sẽ bảo vệ ta, nhưng sự bảo vệ của ông nhỏ nhoi lắm, còn nghiệp ác ta làm thì mạnh bạo lắm.

Vị Bà-la-môn thả con dê ra, dặn các đệ tử không cho ai giết nó, rồi cùng đi theo để bảo vệ. Con dê vừa được thả, vươn cổ lên ăn lá cỏ sau một tảng đá. Đúng lúc ấy, sét đánh xuống tảng đá, một mảng đá vỡ rơi trúng cổ con dê đang vươn ra và chặt đứt đầu nó.

Nhiều người tụ lại xem. Lúc bấy giờ, Bồ-tát sanh làm vị thần cây ở chỗ ấy. Ngài ngồi kiết-già trên hư không, thuyết pháp cho đại chúng nghe bằng bài kệ: nếu chúng sanh biết được sự này sanh đau khổ, hữu tình sẽ không còn giết hại hữu tình nữa, vì ai giết hữu tình sẽ phải sầu, phải khổ.

Nghe xong, nhiều người sợ hãi địa ngục, từ bỏ sát sanh. Bồ-tát an trú quần chúng vào ngũ giới rồi đi theo nghiệp của mình. Còn quần chúng nghe lời khuyên ấy, làm các phước đức như bố thí, được sanh lên thiên giới.

Câu chuyện này có hai chỗ đáng suy nghĩ. Thứ nhất, con dê cười vì mình sắp thoát khổ, nhưng khóc vì người sắp giết mình rồi sẽ khổ như mình. Thương người sắp làm ác cũng là một dạng từ bi. Người ta thường chỉ thương nạn nhân. Con dê thương cả người sắp gây ra nghiệp ác, vì nó biết nghiệp ấy sẽ quay lại với chính người ấy.

Thứ hai, vị Bà-la-môn muốn cứu con dê nhưng không cứu được. Không phải vì ông ác, mà vì nghiệp đã chín. Có những việc một khi đã gieo thì không ai gánh thay được. Con dê nói rất rõ: sự bảo vệ của ông nhỏ nhoi lắm, nghiệp ác ta làm thì mạnh bạo lắm.

Ngày nay, giỗ chạp cúng bái vẫn là việc hiếu. Nhưng hiếu không nằm ở mâm cao cỗ đầy bằng sinh mạng của con vật khác. Người đã khuất không ăn được mâm cúng ấy. Điều họ thật sự nhận được, nếu có, là phước đức mà con cháu làm và hồi hướng cho họ. Một mâm chay thanh tịnh, một buổi tụng kinh, một việc thiện làm nhân danh người đã khuất, những thứ ấy mới là đồ cúng thật sự.

Còn nếu mình đang định giết một con vật để cầu may, để cúng, để trả lễ, hãy nhớ con dê trong truyện. Nó cười rồi nó khóc. Nó cười cho mình, nó khóc cho người sắp giết nó. Đừng để đến lúc mình phải khóc cho chính mình thì đã muộn.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Tiền Thân Matakabhatta, số 18 — Kinh Tiểu Bộ — Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện Tiền Thân, Chương I (1–150), tr. 58–59 (kệ điểm tựa tr. 59: "Nếu chúng sanh biết được, sự này sanh đau khổ, hữu tình sẽ không còn, giết hại hữu tình nữa")
Bài liên quanTám vạn con khỉ uống nước mà không ai phải xuống hồĐang chạy trốn mà vẫn quay xe lại vì một tổ chimCon chó rừng chui vào xác voi, ăn no rồi không ra được