🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Tám vạn con khỉ uống nước mà không ai phải xuống hồ

Truyện Tiền Thân · 7 phút đọc

Làm người đứng đầu một nhóm khó ở một chỗ: quyết định của mình không chỉ ảnh hưởng đến mình. Một câu nói sai, cả đoàn làm theo. Một lần bất cẩn, cả đoàn cùng chịu. Người khôn ngoan không phải là người gan dạ nhất, mà là người chịu nhìn kỹ trước khi cho cả đoàn bước tới.

Có lần, các Sa-di đi lấy cọng lau để làm ống kim, thấy các cọng lau đều trống rỗng hoàn toàn, từ gốc đến ngọn. Họ hỏi Phật vì sao lại như vậy. Phật đáp: đây là do đại nguyện xưa của Ta. Rồi Ngài kể chuyện cũ.

Thuở xưa, có một cái hồ trong khu rừng rậm. Trong hồ có một con quỷ la-sát ăn thịt bất cứ ai xuống nước. Lúc bấy giờ, Bồ-tát sanh làm khỉ chúa, to lớn như một con nai màu đỏ, được tám mươi ngàn con khỉ vây quanh. Ngài che chở đàn khỉ sống trong rừng và thường dặn chúng: trong rừng này có cây độc và có những hồ chết, có phi nhân đang sống. Khi ăn trái cây trước kia chưa ăn, uống nước trước kia chưa uống, hãy hỏi ta trước đã.

Đàn khỉ vâng lời. Một hôm, chúng đi đến một chỗ chưa từng đến, tìm được một cái hồ. Chúng không uống nước, cứ ngồi chờ Bồ-tát. Ngài đến, hỏi sao các con không uống nước. Chúng đáp: chúng con chờ ngài đến.

Bồ-tát đi vòng quanh hồ và thấy dấu chân đi xuống, không có dấu chân đi lên. Ngài suy nghĩ: không còn nghi ngờ nữa, hồ này có phi nhân ẩn trú. Ngài bảo đàn khỉ: việc các con làm tốt lắm, vì đã không uống nước. Hồ này có phi nhân ẩn trú.

Con quỷ la-sát dưới nước thấy chúng không uống, liền hiện ra với bụng xanh, mặt trắng vàng, tay chân màu đỏ, rẽ nước đi lên và nói: sao lại ngồi đây, hãy xuống uống nước!

Bồ-tát hỏi: có phải ngươi là la-sát ở trong nước không? Phải. Có phải ngươi bắt những ai xuống uống nước ở đây không? Phải. Ta bắt từ con chim nhỏ xuống nước trở lên. Ở đây, ta không tha một ai. Ta sẽ ăn tất cả các ngươi.

Bồ-tát đáp: chúng tôi sẽ uống nước, nhưng chúng tôi sẽ không rơi vào quyền lực của ngươi. Sao ngươi nghĩ chúng tôi sẽ đi xuống rồi uống nước à? Không đi xuống nước, tám mươi ngàn chúng tôi mỗi người lấy một cành lau. Như uống nước ngang qua một cành sen xanh, chúng tôi sẽ uống nước hồ của ngươi. Như vậy, ngươi sẽ không thể ăn thịt chúng tôi được.

Nói vậy xong, Bồ-tát đọc bài kệ: thấy dấu chân đi xuống, không thấy dấu chân lên, uống nước với cọng lau, ngươi không giết ta được!

Rồi Ngài lấy một cọng lau, hồi tưởng mười hạnh Ba-la-mật, thổi cọng lau cho trống rỗng hoàn toàn. Ngài ra lệnh: tất cả cọng lau đều trống rỗng hết! Do lợi hành rộng lớn của các vị Bồ-tát, mệnh lệnh ấy được thành tựu. Từ đấy, tất cả cọng lau quanh hồ đều trống rỗng.

Tám vạn con khỉ, mỗi con cầm một cọng lau, ngồi xuống vòng quanh hồ. Trong khi Bồ-tát hút nước qua ống lau, tất cả chúng đều ngồi trên bờ uống nước. Con quỷ la-sát không bắt được một ai, đành bỏ đi về trú xứ của nó. Còn Bồ-tát với tùy tùng vây quanh, trở về sống trong rừng.

Cả câu chuyện chỉ có một bí quyết: nhìn dấu chân. Dấu chân đi xuống mà không có dấu chân đi lên, nghĩa là ai xuống đó cũng không trở về. Người khỉ chúa không cần xuống nước thử mới biết hồ nguy hiểm. Nhìn dấu vết là đủ.

Trong đời sống, dấu chân cũng có ở khắp nơi. Một chỗ làm mà người ra người vào liên tục, ai cũng mệt mỏi bỏ đi, đó là dấu chân chỉ đi xuống. Một thói quen mà ai dính vào cũng khổ, đó là dấu chân chỉ đi xuống. Một lời mời nghe ngọt ngào nhưng người đi trước đều mất mát, đó là dấu chân chỉ đi xuống.

Người khôn không phải là người không bao giờ khát. Đàn khỉ khát thật, hồ nước ngay trước mắt. Nhưng khát không có nghĩa là phải lao xuống. Bồ-tát dạy cả đàn một cách uống nước khác: ngồi trên bờ, dùng cọng lau mà hút. Vẫn uống được nước, mà không ai phải nộp mạng.

Làm người đứng đầu, dù là chủ một nhóm nhỏ, một gia đình, hay chỉ là người anh người chị trong nhà, bài học cũng giống nhau. Đừng vì cả đoàn đang khát mà cho cả đoàn lao xuống hồ. Hãy đi vòng quanh hồ một lượt, nhìn dấu chân, rồi tìm cách khác. Cả đoàn chờ mình, như đàn khỉ chờ khỉ chúa, thì mình càng phải nhìn kỹ hơn người khác một bước.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Tiền Thân Nalapana, số 20 — Kinh Tiểu Bộ — Tập 2 (VNC PHVN, 2021) — Chuyện Tiền Thân, Chương I (1–150), tr. 61–62 (kệ điểm tựa tr. 61: "Thấy dấu chân đi xuống, không thấy dấu chân lên, uống nước với cọng lau, ngươi không giết ta được!")
Bài liên quanĐang chạy trốn mà vẫn quay xe lại vì một tổ chimCon chó rừng chui vào xác voi, ăn no rồi không ra đượcMiếng cỏ tẩm mật: một lần nếm ngọt, cả đời bị dắt đi