🏠 Trang chủGiảng Sư📜 Kho kinh
Trang chủ › Truyện Tiền Thân

Đàn chim cút nhấc lưới: hòa hợp thì thoát, cãi nhau thì mắc

Truyện Tiền Thân · 8 phút đọc

Trong một nhà, có khi chỉ vì một chuyện nhỏ mà cả nhà giận nhau cả tuần. Ai cũng nhớ mình đúng chỗ nào. Không ai nhớ mình đã mất cái gì.

Chị dâu phơi đồ, vô ý làm ướt cái áo của em chồng. Em chồng nói một câu. Chị dâu đáp lại một câu. Mẹ chồng nghe được, bênh con gái. Chồng về, nghe vợ kể, lại bênh vợ. Một cái áo ướt, cuối cùng thành ra cả nhà không ai nói chuyện với ai. Cái áo thì khô từ lâu. Mà cái giận thì vẫn còn ướt.

Chuyện trong nhà là vậy. Chuyện ngoài đời cũng vậy. Người ta cãi nhau không phải vì chuyện lớn. Người ta cãi nhau vì ai cũng muốn mình đúng, và không ai chịu nhấc cái lưới lên cùng nhau nữa.

Ngày xưa, Đức Phật về thăm quê. Bà con họ hàng của Ngài tranh cãi nhau vì một cái gối. Chỉ một cái gối thôi, mà hai bên dòng họ sắp sửa đánh nhau. Đức Phật bảo: Bà con không nên cãi nhau. Thuở xưa, có loài chim nhỏ, nhờ sống hòa hợp mà thoát chết. Còn khi bất hòa, chúng bị diệt vong. Rồi Ngài kể chuyện xưa.

Thuở ấy, ở trong rừng, có một đàn chim cút, hàng ngàn con, do Bồ-tát làm đầu đàn. Một người thợ săn chim tìm đến. Ông ta biết bắt chước tiếng chim cút, dụ cả đàn tụ lại một chỗ, rồi quăng lưới chụp xuống. Lưới chụp xuống, cả đàn bị dồn vào một mối. Ông ta bỏ vào giỏ, đem về bán, sống bằng nghề ấy.

Một hôm, Bồ-tát nói với đàn chim: Người này giết hại bà con chúng ta nhiều quá. Ta có một cách. Từ nay, khi lưới vừa chụp xuống, mỗi con chui đầu vào một lỗ lưới, cùng nhau nhấc bổng lưới lên, bay đến một bụi gai, thả xuống đó, rồi chui ra mà thoát.

Đàn chim nghe theo. Hôm sau, lưới chụp xuống, cả đàn cùng nhấc lên một lượt. Lưới bay lên, mắc vào bụi gai. Đàn chim chui ra, bay mất. Người thợ săn loay hoay gỡ lưới đến chiều, về tay không.

Ngày nào cũng vậy. Ông ta về nhà tay không. Vợ ông ta giận, nói: Ngày nào ông cũng về tay không. Chắc ông có chỗ nuôi khác. Người thợ săn đáp: Không có chỗ nào khác. Chỉ vì đàn chim cút sống hòa hợp với nhau. Chúng cùng nhấc lưới ta đi, thả xuống bụi gai rồi bay mất. Nhưng bà đừng lo. Chúng không hòa hợp mãi được đâu. Đến khi chúng cãi nhau, ta sẽ bắt gọn tất cả, nụ cười sẽ trở lại trên môi bà.

Rồi ông ta đọc một bài kệ, ý là: khi chung sống hòa hợp, các chim mang lưới đi. Khi chúng tranh cãi nhau, chúng rơi vào tay ta.

Vài ngày sau, một con chim cút đậu xuống chỗ ăn, vô ý bước lên đầu một con chim khác. Con chim bị bước lên đầu giận dữ: Ai bước lên đầu ta? Con kia nói: Tôi vô ý, đừng giận. Nhưng con chim ấy không chịu. Nó nói: Ngươi tưởng chỉ mình ngươi nhấc được lưới lên sao?

Thế là cãi nhau. Bồ-tát thấy vậy, nghĩ: Đàn này cãi nhau thì không còn an toàn nữa. Chúng sẽ không cùng nhấc lưới lên đâu. Người thợ săn sẽ nắm được cơ hội. Ta không ở đây nữa. Bồ-tát dẫn đàn của mình đi nơi khác.

Người thợ săn lại đến. Ông ta quăng lưới. Một con chim nói: Nghe nói khi ngươi nhấc lưới lên, lông trên đầu ngươi rơi xuống. Vậy nay hãy nhấc lên đi. Con khác nói: Nghe nói khi ngươi nhấc lưới lên, lông hai cánh của ngươi rơi xuống. Vậy nay hãy nhấc lên đi.

Cứ thế, chúng cãi nhau, không con nào chịu nhấc lưới. Người thợ săn ung dung gom lưới lại, bắt tất cả bỏ vào giỏ, đem về nhà.

Đức Phật kết lại: Con chim cút vô trí ngày ấy là Đề-bà-đạt-đa. Còn con chim cút có trí, đầu đàn, chính là Phật.

Nghe chuyện này, ta thấy buồn cười mà cũng thấy đau. Đàn chim không thua vì lưới chắc. Lưới vẫn là cái lưới cũ. Người thợ săn vẫn là người thợ săn cũ. Chúng thua vì một cái chân bước nhầm lên đầu nhau, và không ai chịu bỏ qua.

Trong đời, cái lưới chụp xuống đầu một gia đình, một tập thể, thường không phải là tai họa lớn. Tai họa lớn là khi lưới chụp xuống, mỗi người chỉ lo cãi xem ai đã bước lên đầu ai. Hễ còn cãi, lưới còn nằm nguyên trên đầu. Hễ cùng nhấc, lưới nhẹ như không.

Có người hỏi: Vậy nếu người ta bước lên đầu mình thật thì sao? Thì nói một câu: Tôi vô ý, đừng giận. Và người nghe cũng nói một câu: Không sao. Hai câu đó nhẹ hơn cái lưới nhiều lắm. Nhưng nhiều người không nói được hai câu đó. Họ chọn giữ cái đúng của mình, và mất cả đàn.

Hòa hợp không phải là lúc nào cũng đồng ý với nhau. Hòa hợp là khi lưới chụp xuống, mình biết việc của mình là nhấc lên, không phải là cãi xem ai làm lưới rơi xuống. Chuyện ai đúng, để sau khi thoát rồi hãy nói. Còn lúc đang ở dưới lưới, cãi đúng sai chỉ có lợi cho người thợ săn.

Một gia đình, một nhóm bạn, một công ty, muốn thoát khỏi khó khăn, không cần ai giỏi hơn ai. Chỉ cần đến lúc cần, mọi người cùng chui đầu vào một lỗ lưới, cùng nhấc lên một lượt. Nhấc được một lần, sẽ nhấc được lần thứ hai. Còn đã cãi nhau một lần, lưới sẽ chụp xuống lần nữa, mà lần này không còn ai nhấc cùng mình.

Vậy nên, lần tới khi trong nhà có chuyện nhỏ, hãy nhớ đàn chim cút. Cái chân bước nhầm thì xin lỗi một câu là xong. Còn cái giận giữ lại, nó nặng hơn cả tấm lưới.

🎧 Nghe bài này trong thư viện Giảng Sư
Nguồn
• Chuyện Sống Hòa Hợp (Tiền Thân Sammodamàna, số 33) — Kinh Tiểu Bộ, tập 4 [Chuyện Tiền Thân 1–120] (HT Thích Minh Châu dịch), tr. 96–98 (kệ điểm tựa tr. 97)
Bài liên quanChim non không bay được, lửa vẫn phải lui: sức mạnh của lời chân thậtĐuổi ruồi bằng chày: thương mà dại thì thành hạiNăm người bạn ngã lại giữa rừng: chỉ ai giữ niệm mới tới được Takkasilà